ว่าด้วยพ่อ, แม่และเมีย ของ ‘ตัวตลก’ เซเลนสกี/กาแฟดำ สุทธิชัย หยุ่น
กาแฟดำ
สุทธิชัย หยุ่น
ว่าด้วยพ่อ, แม่และเมีย
ของ ‘ตัวตลก’ เซเลนสกี
เรื่องราวของวลาดิมีร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครนที่กำลังทำศึกสงครามกับรัสเซีย, ยืนยันสัจธรรมข้อหนึ่งว่า ชีวิตเป็นดั่งละคร
เพราะใครจะเขียนสคริปต์ภาพยนตร์ให้น่าตื่นตาตื่นใจเพียงใดก็สู้การก้าวกระโดดจากนักแสดงตลกที่เล่นบทเป็นประธานาธิบดีในซีรีส์กลับมาเป็นประธานาธิบดีในชีวิตจริงไม่ได้
แม้จะเป็นผู้นำทางการเมืองที่ไม่ได้โดดเด่นอะไรมากนัก แต่พอประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ส่งทหารเข้าบุกยูเครนเท่านั้นแหละ เซเลนสกีก็กลายเป็น “พระเอก” ตัวจริงขึ้นมาอีกวาระหนึ่ง
เกร็ดชีวิตของเซเลนสกีที่ยังไม่เป็นที่รู้จักกันมากนักก็คือ ปูตินและเซเลนสกีมีชื่อต้นเหมือนกัน
“วลาดิมีร์” และ “โวโลดิมีร์” ตามลำดับ
ทั้งสองมาจากรากภาษาสลาฟเดียวกัน แต่วลาดิมีร์เป็นภาษารัสเซีย และโวโลดิมีร์เป็นภาษายูเครน
สองคำนี้มีความหมายว่า “อำนาจ”
แต่สามารถตีความได้หลายแง่มุมเหมือนกัน
แปลว่า “ผู้ปกครองโลก” ก็ได้
แปลว่า “ผู้ปกครองสันติภาพ” ก็ได้เช่นกัน
ที่ไม่ตลกนักก็คือทั้งสองคนไม่ได้กำลังทำหน้าที่ปกครองแบบสันติภาพ หากแต่กำลังทำสงครามกันอยู่
บางคนอาจจะบอกว่าปูตินต้องการครองโลกตามชื่อต้นของตัวเอง
ขณะที่เซเลนสกีอาจจะอ้างว่าเขาทำตามความหมายของชื่อตัวเองอีกด้านหนึ่งด้วยการพยายามปกครองยูเครนที่สงบสุข
ใครที่ติดตามหาอ่านรายละเอียดชีวิตของเซเลนสกีตั้งแต่วัยเด็กก็จะเห็นว่าเขาไม่ได้มีความใฝ่ฝันอยากเป็นนักการเมืองเลย
เขามักจะบอกเพื่อนว่าสิ่งที่อยากทำคือทำให้คนอื่นหัวเราะเท่านั้นแหละ
พออายุได้ 17 ขวบ เขาก็ทำตามความฝันด้วยการเข้าร่วมการแข่งขันแสดงตลก
และเมื่อชนะการแข่งขันก็พอจะรู้ว่าตัวเองมีพรสวรรค์ด้านนี้
แต่เขาไม่หยุดเพียงเท่านี้ หนุ่มหน้าตายคนนี้ตัดสินใจร่วมกับเพื่อนที่มีความมุ่งมั่นด้านนี้เหมือนกันก็ตัดสินใจทำ “ธุรกิจขายหัวเราะ”
ไม่ใช่เพียงแค่จะหาเงินเท่านั้น
แต่ต้องการจะทำให้ผู้คนยิ้ม
และต้องเป็นยิ้มอย่างมีความสุขและสะใจ
ซึ่งบางครั้งก็ต้องใส่เรื่องเสียดสีประชดประชันการเมืองทันยุคทันสมัยเข้าไปด้วย
ทุกอย่างเริ่มต้นเหมือนนิยาย เมื่อเซเลนสกีเปิดตัวซีรีส์โทรทัศน์ Servant of the People (“ผู้รับใช้ประชาชน”)
โดยที่ตัวเองเล่นล้อเลียนเป็นประธานาธิบดียูเครน
เนื้อหาของซีรีส์ให้ครูคนหนึ่ง (เซเลนสกี) ที่โวยวายเกี่ยวกับการคอร์รัปชั่นในแวดวงผู้มีอำนาจบนโซเชียลมีเดีย
ไม่ช้าไม่นานคลิปเหล่านั้นก็กลายเป็นไวรัลมีการแชร์กันกระจายอย่างรวดเร็ว
จากปี 2015 ถึงปี 2019 เขาโด่งดังในฐานะนักแสดงตัวตลกที่ผู้คนชื่นชอบที่สุดในประเทศ
นักวิจารณ์บางคนเรียกซีรีส์นี้ว่าเป็น “การเสียดสีการเมืองยูเครนที่ถ่ายทำมาอย่างดีและจริงใจ โดยกล้าที่จะจินตนาการถึงชายผู้ดีที่มีพื้นฐานอยู่เก้าอี้แห่งอำนาจ”
อีกด้านหนึ่งของชีวิตเซเลนสกีที่น่าสนใจคือคุณพ่อและคุณแม่ Oleksandr Zelensky และ Rimma Zelenska Oleksandr คุณพ่อเป็นศาสตราจารย์และหัวหน้าภาควิชา Cybernetics and Computing Hardware ที่สถาบันเศรษฐศาสตร์ Kryvyi Rih อีกทั้งยังเป็นนักวิทยาศาสตร์ด้านธรณีวิทยาและการสำรวจด้วย
คุณแม่มีอาชีพเป็นวิศวกรที่ประสบความสำเร็จไม่น้อย
พ่อแม่แต่งงานกันมากว่า 40 ปี
พ่อแม่พูดทั้งภาษายูเครนและรัสเซีย…และเป็นปู่ย่าตายายของลูก 2 คนของเซเลนสกีกับภรรยาชื่อ Olena
ที่น่าสนใจคือพ่อของ Oleksandr ชื่อ Simon เป็นทหารผ่านศึกสงครามโลกครั้งที่สอง
เข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่สองภายใต้กองทัพแดงของรัสเซีย
สงครามเริ่มปี 1939 และจบปี 1945 หรือสองปีปีก่อนพ่อของเซเลนสกีเกิดในปี 1947
ปู่ของเซเลนสกีรอดชีวิตจากสงครามที่คร่าชีวิตผู้คนราว 70-80 ล้านคน
ต่อมาได้ยศพันเอกและเสียชีวิตในยูเครนหลังจากได้รับอิสรภาพจากสหภาพโซเวียต
ครอบครัวนี้มีประวัติถูกนาซีเยอรมันตามไล่ล่าด้วยเพราะมีเชื้อชาติยิว
ระหว่างสงคราม การสังหารหมู่ชาวยิวโดยนาซีเยอรมันที่เรียกว่า The Holocaust (Shoah) นั้น บิดาของ Simon Zelensky ถูกสังหาร
เป็นส่วนหนึ่งของประวัติครอบครัวเซเลนสกีที่เด็กชายโวโลดิมีร์คงจะได้รับการบอกเล่ามาตั้งแต่เยาว์วัย
ในทำนองเดียวกัน ปูตินก็มีคุณพ่อที่เข้าร่วมรบในสงครามโลกครั้งที่สองและรอดชีวิตจากการสู้รบเช่นเดียวกัน
ส่วนสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของยูเครน Olena ก็มีส่วนช่วยเสริมบทบาทของสามีได้อย่างช่ำชอง
อีกทั้งยังสร้างฐานแฟนประจำก่อนที่จะมามีบทบาทระดับแถวหน้าของยูเครนด้วยซ้ำ
ปัจจุบัน IG ของเธอมีผู้ติดตาม 2.6 ล้านคน และเติบโตอย่างรวดเร็ว
ชื่อเดิมเธอ Olena Kiyashko เกิดที่ Kryvyi Rih แม่เป็นหัวหน้าวิศวกรโรงงาน และพ่อสอนการก่อสร้างที่มหาวิทยาลัยเทคนิค
ตัวเธอเองเรียนทางด้านสถาปัตยกรรมที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติ Kryvyi Rih
ต่อมาในปี ในปี พ.ศ.2003 เธอได้กลายเป็นนักเขียนบทให้กับ Kvartal 95 โดยทำงานเป็นส่วนหนึ่งของทีมออกแบบการแสดงให้เซเลนสกีและทีมงานก่อนที่จะแต่งงานกันด้วยซ้ำไป
เธอเคยขึ้นปกนิตยสาร Vogue ฉบับภาษายูเครน
ในบทสัมภาษณ์เธอพูดถึงกิจกรรมที่อาจไม่มีใครเคยรับรู้มากมายนัก
นั่นคือโครงการปฏิรูปโภชนาการในโรงเรียนในยูเครน
การปรับปรุงคุณภาพอาหารสำหรับเด็กๆ เริ่มต้นด้วยเมนูโรงเรียนใหม่ที่พัฒนาโดยเชฟ Ievgen Klopotenko แห่ง CultFood
โครงการนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย
เป็นการปฏิรูปที่ค่อนข้างซับซ้อน เริ่มจากการปรับปรุงคุณภาพ โภชนาการของอาหาร และความปลอดภัยของอาหาร ไปจนถึงการจัดหางบประมาณให้กับโรงเรียน
สุดท้ายไปจบที่เมนูโรงเรียนที่ปรับปรุงใหม่ถึง 160 รายการ
ซึ่งมีทั้งอาหารยูเครนแบบดั้งเดิมและอาหารยอดนิยมจากอาหารที่แตกต่างกันของโลก
ทันทีที่รัสเซียบุกยูเครน Olena ก็หายไปจากภาพสาธารณะทันที
เธอเก็บตัวเงียบกับลูกสองคนของเธอขณะที่สามีบัญชาการรบอยู่ที่ทำเนียบประธานาธิบดีที่กรุงเคียฟเมืองหลวง
เธอกลายเป็นเป้าการล่าสังหารอันดับสองรองลงจากสามีของฝ่ายตรงกันข้ามทันที
ในช่วงสองสามเดือนแรกของสงคราม Zelenska ยังคงพยายามไม่ทำตัวเป็นข่าว
เธอได้ปรากฏตัวต่อหน้าสาธารณชนเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การบุกรุกเริ่มขึ้นเมื่อสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของสหรัฐอเมริกา Jill Biden เดินทางไปยูเครนอย่างไม่คาดฝันเมื่อต้นเดือนพฤษภาคม
“ฉันอยากจะขอบคุณสำหรับการกระทำที่กล้าหาญมาก” โอเลน่ากล่าวกับจิลล์ ไบเดน ในระหว่างการเยือนของเธอ
“เพราะเราเข้าใจดีว่าสตรีหมายเลขหนึ่งของสหรัฐ จะต้องเสี่ยงกับการมาที่นี่ในช่วงสงครามอย่างไร เมื่อมีปฏิบัติการทางทหารเกิดขึ้นทุกวัน โดยที่เสียงไซเรนของอากาศเกิดขึ้นทุกวันแม้กระทั่งทุกวันนี้”
หลังจากนั้น สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งจากกรุงเคียฟก็เริ่มมีบทบาทในที่สาธารณะมากขึ้น
และเธอก็สร้างความประหลาดใจให้กับผู้คนพอสมควรเมื่อเธอบินเงียบไปสหรัฐอเมริกาตามคำเชิญของจิลล์ ไบเดน
Olena บอกว่า “สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของสหรัฐไปเยือนยูเครนเมื่อเดือนพฤษภาคมเพื่อดูและสื่อสารกับผู้ที่สูญเสียบ้านและคนที่รักเนื่องจากสงคราม ตอนนี้ถึงตาฉันที่จะพูดในสหรัฐอเมริกาเกี่ยวกับความต้องการของยูเครนในการต่อต้านและต่อสู้กับผู้รุกราน”
ว่าแล้วเธอก็ไปยืนกล่าวปราศรัยให้สมาชิกรัฐสภาของอเมริกาฟังอย่าง “หญิงแกร่งในภาวะสงคราม”
อย่างที่ไม่เคยคาดคิดมาก่อนจะต้องเล่นบทระดับโลกเช่นนี้
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
