
เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม มติศาลรัฐธรรมนูญยุบพรรคก้าวไกลแม้จะเป็นสิ่งที่หลายฝ่ายได้ทำการประเมินไว้แล้วว่าคงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้น
แต่ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่าการตัดสินยุบพรรคก้าวไกลมีผลต่อการรับรู้และความรู้สึกของประชาชน อย่างน้อยๆ ก็ 14 ล้านคน หรืออีกจำนวนมากที่ยังไม่มีสิทธิ์เลือกตั้ง ดังที่สื่อต่างประเทศพาดหัวข่าวไปในทางเดียวกันว่า “พรรคการเมืองแนวปฏิรูป ที่ชนะการเลือกตั้งโดนตัดสินยุบพรรค”
หากผมจะเขียนบทความนี้ก็เพื่อเก็บบันทึกไว้ในหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์ เป็นช่วงเวลาที่สังคมอยู่ในภาวะที่ยากในการอธิบายอะไรหลายอย่างตามหลักการที่ควรจะเป็น ไม่ว่าจะเป็นหลักการทางด้านกฎหมาย รัฐศาสตร์ หรือความยุติธรรมพื้นฐาน
หากคำถามพื้นฐานพวกเขายุบพรรคก้าวไกลด้วยเหตุผลอะไร คงอธิบายยากเพราะต้องเจาะจงเหตุผลของแต่ละตัวแสดงไป
แต่หากอธิบายในมุมที่กว้างขึ้นว่า “ความคิดเห็นที่เห็นดีเห็นงามกับการยุบพรรคก้าวไกล” มาจากเหตุผลอะไร
หรือเป็นเรื่องสถาบันพระมหากษัตริย์ และการเสนอแก้ไขกฎหมายมาตรา 112 คือคำอธิบายทางการ และศาลรัฐธรรมนูญได้อธิบายอย่างละเอียดไป
แต่หากเรามองด้วยตาเปล่าเราก็จะพบว่า ย้อนกลับไปพรรคอนาคตใหม่ที่มีอายุเพียง 1 ปี 4 เดือน ก็มีสาเหตุการยุบพรรคที่เบากว่านั้นมาก ว่าด้วยปมเงินกู้-เงินบริจาค
หรือในทางเดียวกันสำหรับเราก็จะพบว่าคำร้องที่เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์นี้คงไม่ได้เป็นเหตุผลเพียงเหตุผลเดียวที่จะนำสู่การยุบพรรคก้าวไกล
หากพ้นจากเรื่องนี้ก็มีเหตุผลอีกร้อยแปดพันเก้า ปรากฏขึ้นมาเข้าข่ายที่จะนำสู่การยุบพรรคอีกเช่นเดิม
หรือเพียงเพราะไม่ชอบหน้า?
ผมเคยได้รับคำถามจากลูกศิษย์ว่าเหตุผลใดที่ไม่เป็นธรรมและยากที่จะแก้ตัวมากที่สุด ผมตอบพวกเขาไปว่า “ความไม่ชอบหน้า” ยิ่งกว่าการป้ายสีอุดมการณ์ หรือกล่าวหาด้วยความเห็นหรือข้อเท็จจริงใด
“ไม่ชอบหน้า” แม้เป็นคำง่ายๆ แต่มีความหมายลึกซึ้ง เพราะมันมีที่มาที่ไปมาก่อนที่จะกลายเป็นการยืนยันถึงความ “ไม่ชอบหน้า” ซึ่งมองไปแล้ว พรรคก้าวไกลเองไม่ได้มีผลประโยชน์ที่ตรงอะไรกับเครือข่ายชนชั้นนำ งบประมาณทหารก็จะลด งบประมาณราชการที่ไม่จำเป็นก็จะลด ทบทวนความสัมพันธ์ด้านธุรกิจการค้าที่ไม่เป็นธรรม เพิ่มค่าแรง เพิ่มภาษีคนรวย
ยิ่งไปกว่านั้น ชนชั้นนำส่วนมากที่เกาะอยู่กับเครือข่ายวัฒนธรรมอำนาจนิยม พวกเขาไม่เห็นมีอะไรที่จะชอบพรรคก้าวไกล ที่เพิ่มประชาธิปไตยในห้องเรียน ส่งเสริมการมีส่วนร่วม ความเสมอภาคระหว่างเพศ เสรีภาพในการแสดงออก
เมื่อพิจารณาเช่นนี้เราจึงจะพบว่า ทั้ง “ผลประโยชน์” และ “ความเชื่อ” ไม่มีอะไรที่ตรงกัน
สุดท้ายมันก็กลายเป็น “ความไม่ชอบหน้า” ที่ฝังรากลึก และไม่เห็นเหตุผลอะไรที่จะไม่กำจัดหากสบโอกาสหรือช่องว่างต่างๆ
แต่สุดท้ายที่สำคัญ แล้วจะพอสรุปได้ว่า พวกเขากลัวอะไร
ก็คือกลัวความหวัง
ความหวังเป็นสิ่งที่ราคาถูกที่สุด
ความหวังเป็นสิ่งที่ผู้คนที่ยากจนที่สุด หรืออ่อนแอที่สุดสามารถมีได้
ความหวังหาได้โดยไม่ต้องพยายามสร้างขึ้นมาในชั่วขณะแต่อยู่ได้ตลอดไป
ความหวังสามารถทลายกำแพงที่สูงชัน มีอานุภาพเหนืออาวุธใดๆ ที่มีมาในโลกนี้
มนุษย์อาจเข่นฆ่ากัน จับกุม คุมขัง แต่ความหวังยังเป็นกลไกสำคัญในการสร้างสังคมใหม่ขึ้นมาแม้สังคมนั้นจะแหลกสลายเป็นเถ้าถ่าน แม้ความหวังเพียงเล็กน้อยก็เพียงพอแล้ว
แล้วเรากำลังพูดกับความหวังของคน 14 ล้านคน ความหวังต่อการเปลี่ยนแปลง ความหวังของคนธรรมดาที่ถูกกดอยู่ใต้อำนาจ ไม่ว่าจะเป็นอำนาจทางเศรษฐกิจ หรืออำนาจทางกฎหมาย
ความหวังของคนที่อายุน้อยที่จะมีเวลาอีกครึ่งศตวรรษบนโลกนี้
มันจึงดูน่ากลัวและทรงพลังอย่างมาก
พวกเขาจึงต้องพรากความหวังจากคนส่วนใหญ่ เมื่อมนุษย์สิ้นหวัง มนุษย์จะเชื่อฟัง เมื่อมนุษย์สิ้นหวัง มนุษย์จะกลับไปเป็นสัตว์เศรษฐกิจ ทำงาน รับค่าจ้าง กิน หลับนอน ตื่นทำงาน ไม่วิพากษ์วิจารณ์ และเจียมเนื้อเจียมตัว
แต่ความหวังตัวเดียวกันมันสามารถเปลี่ยนคนธรรมดาให้มีอำนาจที่แข็งแกร่งมากกว่าผู้มีอำนาจใดๆ
พวกเขารู้ดีว่าการยุบพรรค ไม่ได้ทำให้พรรคการเมืองในฐานะสถาบันอ่อนแอลง
กลไกการบริหารจัดการสมัยใหม่ การตั้งพรรคการเมืองไม่ได้เป็นเรื่องยากขนาดที่ทำให้สถาบันทางการเมืองนี้ล่มสลายไป
แต่ผลพวงที่พวกเขาปรารถนาคือ การทำให้ประชาชน “สิ้นหวัง” สาปแช่งต่อชนชั้นนำแต่สิ้นหวัง คิดว่าไม่สามารถเปลี่ยนแปลงอะไรได้
หากประชาชนส่วนใหญ่สิ้นหวัง ก็นับว่าพวกเขาได้ทำสำเร็จแล้ว
การต่อสู้และขัดขืนที่ทรงพลังที่สุดต่อคำตัดสิน หรือสิ่งที่เกิดขึ้นในบริบทการเมืองไทยปัจจุบันก็คือ การที่เราต้อง “ไม่สิ้นหวัง”
และยืนยันหลักการที่ประชาชนต้องสามารถส่งเสียงได้ทุกขณะ ในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตยโดยแท้
ช้าไว การเปลี่ยนแปลงก็จะมาถึงเราไม่ทันเห็น ลูกหลานของเราก็จะได้เห็นอยู่ดี
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต
