bg-single

ประสบการณ์ ‘มูเตลู’ ของพลโทนากามูระ กับอภินิหารพระแก้วมรกต (1)

18.11.2026

My Country Thailand | ณัฐพล ใจจริง

ประสบการณ์ ‘มูเตลู’

ของพลโทนากามูระ

กับอภินิหารพระแก้วมรกต (1)

นายพลอาเกโตะ นากามูระ นายทหารกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น เล่าว่า “เมื่อสักครู่นี้ ข้าพเจ้าก็ฝันอีก และเมื่อตื่นลืมตาขึ้นจากฝัน ข้าพเจ้าเห็นองค์พระแก้วมรกตมาลอยวนเวียนอยู่เหนือศีรษะ ข้าพเจ้าจึงคิดว่า การหลุดพ้นจากความเป็นอาชญากรสงครามมาได้นั้นก็ด้วยอำนาจอันศักดิ์สิทธิ์ของพระแก้วมรกตให้ความคุ้มครองแก่ข้าพเจ้านั่นเอง…” (วิเทศกรณี, 2515, 671) นี่คือคำบอกเล่าของเขาในช่วงเวลาที่เขากลับมาเยือนไทยภายหลังสงครามจบสิ้นลง

นายพลนากามูระแม่ทัพญี่ปุ่นในไทยช่วงสงคราม

เมื่อช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพาระเบิดขึ้นนั้น วัดพระแก้วได้กลายเป็นสถานที่สักขีพยานถึงความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น คือ พิธีการลงนามกติกาสัญญาพันธไมตรีระหว่างไทยกับประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2484 เหตุการณ์ดังกล่าวราวประหนึ่งไทยต้องการให้พระแก้วเป็นพยานในความเป็นพันธมิตรสงครามในครั้งนั้น ด้วยพระแก้วมรกตเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองไทยมานานดังเป็นที่รับทราบกันทั่วไป

แต่เรื่องเล่าเกี่ยวกับอภินิหารพระแก้วมรกตที่มีต่อนายพลนากามูระ ผู้บัญชาการชาวพุทธ ที่โตเกียวส่งมาแก้ปัญหาภายหลัง “เหตุการณ์บ้านโป่ง” ที่ทหารญี่ปุ่นตบพระภิกษุไทยนั้นยังเป็นเรื่องราวที่มีการรับรู้ไม่มากนักว่า ผู้บัญชาการชาวพุทธผู้นี้ได้มีประสบการณ์มหัศจรรย์อันใดจากพระแก้วมรกต

โดยลำดับแล้ว จุดเริ่มที่ทำให้ชีวิตของนากามูระ นายพลญี่ปุ่นผู้นี้มี “ประสบการณ์” จากอภินิหารพระแก้วมรกตในไทยนั้น มีเหตุมาจากสงครามมหาเอเชียบูรพาที่ปะทุขึ้น ที่เริ่มต้นจากญี่ปุ่นในฐานะจักรวรรดินิยมใหม่เข้าท้าทายอำนาจของจักรวรรดินิยมตะวันตกในดินแดนต่างๆ ของเอเชีย แม้การท้าทายอำนาจของจักรวรรดินิยมตะวันตกของญี่ปุ่นด้วยสงครามจะสร้างความเสียหายทั้งชีวิตและทรัพย์สินอย่างมหาศาลในเอเชีย แต่ในด้านกลับกันนั้น ปรากฏว่าการท้าทายโดยญี่ปุ่นนำไปสู่การพลังทลายของอำนาจเจ้าจักรวรรดิตะวันตกที่เปิดประตูให้ประเทศต่างๆ ในเอเชียได้รับเอกราชภายหลังสงคราม

ขณะนั้น ผู้นำไทยภายหลังการปฏิวัติ 2475 มองญี่ปุ่นในฐานะชาติในเอเชียที่มีความเจริญทัดเทียมกับชาติตะวันตกได้ ประสบความสำเร็จในการพัฒนาการค้า อุตสาหกรรมและการทหาร ต่อมา ไทยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับญี่ปุ่นมากขึ้น ทั้งการค้า การทหาร การรับเทคโนโลยีและวิทยาการต่างๆ (ณัฐพล ใจจริง, 2568)

สําหรับจุดหัวเลี้ยวหัวต่อของความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่นที่แนบแน่นและนโยบายต่างประเทศของไทยที่หมุนไปยังทิศตะวันออกปรากฏขึ้นชัดเจนเมื่อเกิดกรณีเรียกร้องดินแดนไทยจากฝรั่งเศสหรือสงครามอินโดจีน (2483-2484) ฝ่ายญี่ปุ่นเข้ามาไกล่เกลี่ยกรณีพิพาทอินโดจีนทำให้ไทยได้เปรียบเหนือฝรั่งเศสจนไทยได้ดินแดนที่เคยเสียไปในอดีตกลับคืนมา

ต่อมาในปี 2484 ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับญี่ปุ่นถูกยกฐานะของอัครราชทูตขึ้นเป็น เอกอัครราชทูต สะท้อนให้เห็นว่า ญี่ปุ่นเป็นประเทศแรกที่ให้การรับรองไทยมีฐานะเท่าเทียมกับที่ญี่ปุ่นมีความสัมพันธ์กับเหล่าประเทศมหาอำนาจ ทำให้รัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม “มองตะวันออก” มากยิ่งขึ้น ด้วยไทยพยายามผละตัวออกจากอิทธิพลของอังกฤษ (Pax Britannica) ส่งผลให้ไทยเข้าสู่วงโคจรของอำนาจญี่ปุ่น

พลันเมื่อญี่ปุ่นเปิดฉากของสงครามมหาเอเชียบูรพาในปลายปี 2484 ต่อมา ไทยเลือกหนทางยอมให้ทัพญี่ปุ่นผ่านแดนไปโจมตีดินแดนอาณานิคมของจักรวรรดิอังกฤษในพม่าและมลายู กองทัพของญี่ปุ่นที่แข็งแกร่งได้บุกอย่างสายฟ้าแลบจนสามารถยึดครองดินแดนของมหาอำนาจตะวันตก เช่น อังกฤษ สหรัฐ และเนเธอร์แลนด์ ได้อย่างกว้างขวาง

การลงนามกติกาสัญญาพันธมิตรที่วัดพระแก้ว

ในช่วงต้นแห่งสงคราม ชัยชนะของญี่ปุ่นอย่างต่อเนื่องนั้นมีผลต่อแนวทางและนโยบายของรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม มาก ไม่เพียงแต่รัฐบาลไทยได้ทราบว่าข่าวเพิร์ลฮาร์เบอร์จะถูกโจมตีย่อยยับได้สร้างความตื่นเต้นและประทับใจต่อวงการนักการทหารของไทย ไทยมองว่า อำนาจของตะวันตกในเอเชียที่ใช้เวลาสร้างมาเป็นร้อยปีต้องพังลงในพริบตา สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ไทยเห็นว่า ญี่ปุ่นน่าจะชนะสงครามในที่สุด

จากนั้น รัฐบาลจอมพล ป. จึงตัดสินใจร่วมหัวจมท้ายกับญี่ปุ่นด้วยการลงนามกติกาสัญญาพันธไมตรีระหว่างไทยกับประเทศญี่ปุ่น เมื่อ 21 ธันวาคม 2484 และต่อมา 25 มกราคม 2485 รัฐบาลไทยได้ตัดสินใจประกาศสงครามกับอังกฤษและสหรัฐ (ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, 2544, 272-285)

ทั้งนี้ ฝ่ายไทยจัดพิธีการลงนามกติกาสัญญาพันธมิตรระหว่างไทยกับญี่ปุ่น โดยมีจอมพล ป. กับเตอิจิ ทสุโบกามิ เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำไทย โดยใช้พระอุโบสถวัดพระแก้วเป็นที่ลงนาม อันสะท้อนให้เห็นว่า ฝ่ายไทยต้องการสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ในการลงนามความร่วมมือสำคัญนี้ประหนึ่งให้พระแก้วมรกตเป็นสักขีพยานในมิตรภาพ

"Advertiser"

การมาถึงของ “ผู้บัญชาการชาวพุทธ”

เหตุแห่งการมาไทยของนายพลนากามูระนั้น เริ่มต้นจากในช่วงแรกสงคราม ทหารญี่ปุ่นที่เข้ามาในไทยนั้นอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของกองทัพใหญ่ภาคพื้นทิศใต้ที่สิงคโปร์ ในปลายปี 2485 หรือเพียงราว 1 ปีภายหลังเมื่อกองทัพญี่ปุ่นขอผ่านไทยไปยังอาณานิคมของอังกฤษที่พม่า อินเดีย และมลายู พร้อมการขอสร้างทางรถไฟจากไทยไปยังพม่าและอินเดียผ่านออกจากกาญจนบุรีอย่างรีบเร่ง เหตุการณ์บ้านโป่ง ก็ได้เกิดขึ้น

ที่บ้านโป่ง ราชบุรีอันเป็นแหล่งของเหล่าทหารช่างที่สร้างทางรถไฟนั้นเองได้เกิดเหตุทหารญี่ปุ่นตบหน้าพระเพิ่ม สิริพิบูล แห่งวัดดอนตูม จากนั้นเกิดสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างคนไทยในท้องที่กับทหารญี่ปุ่นได้ลุกลามบานปลายจนเป็น “วิกฤตการณ์บ้านโป่ง” ที่น่าตื่นตระหนกยิ่งในช่วงแรกแห่งสงคราม (โยชิกาวา โทชิฮารุ, 2539, 144)

วิกฤตการณ์บ้านโป่งครั้งนั้นทำให้ความสัมพันธ์อันดีระหว่างไทย-ญี่ปุ่นเสื่อมทรามลงชั่วระยะเวลาหนึ่ง (ชาญวิทย์, 502-503; โทชิฮารุ, 2539, 151-152 ) ขณะนั้นทางโตเกียวเห็นว่าวิกฤตนี้อาจจะเป็นอุปสรรคต่อการสร้างทางรถไฟสายไทย-พม่าที่มีกำหนดต้องแล้วเสร็จใกล้เข้ามา ทำให้นายพลโตโจ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น เป็นห่วงเรื่องนี้มาก

ด้วยเหตุนี้ ทางโตเกียวจึงได้ตัวส่ง พล.ท.นากามูระ อดีตผู้บังคับการกองพลทหารญี่ปุ่นในจีนและในอินโดจีนฝรั่งเศสเข้ามาควบคุมดูแลทหารญี่ปุ่นในไทยด้วยการตั้งตำแหน่งผู้บัญชาการกองทัพญี่ปุ่นประจำไทยขึ้นเป็นการเฉพาะเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2486

ทั้งนี้ ก่อนนายพลนากามูระเดินทางมารับตำแหน่งในไทยนั้น เขาได้พบนายดิเรก ชัยนาม เอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงโตเกียวและได้รับคำเตือนว่า การตบหน้าเป็นจุดบอดของความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น คนเอเชียอาคเนย์โดยเฉพาะคนไทยนั้นถือว่า การตบหน้าเป็นการหลู่เกียรติอย่างรุนแรง พวกคนไทยจะยอมสู้ถึงตายได้เลย

ด้วยเหตุนี้ เมื่อนายพลนากามูระ ผู้บัญชาการกองทัพญี่ปุ่นประจำไทยแล้ว เขามีคำสั่งห้ามเด็ดขาด ไม่ให้กองทัพลงโทษคนไทยด้วยการตบหน้าและตบศีรษะอีกต่อไป และจากนั้น กองทัพญี่ปุ่นจัดทำคู่มือเรียนรู้วัฒนธรรมไทยแจกจ่ายให้ทหารในกองทัพ รวมทั้งทำการแจกจ่ายให้นายทหารคนใหม่ที่จะเข้ามาประจำการในประเทศไทยให้เข้าใจสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำในสังคมไทยอีกด้วย (โทชิฮารุ, 149)

การส่งนายพลนากามูระ ผู้บัญชาการชาวพุทธเข้ามาประจำการในไทยนั้น เขาสามารถแก้ไขปัญหาความขัดแย้งทางวัฒนธรรมระหว่างชาติพันธมิตรให้ลดลงได้ และการมาไทยครั้งนี้ทำให้เขามีประสบการณ์มูเตลูอย่างไรกับอภินิหารพระแก้วมรกตนั้นติดตามต่อในตอนหน้า



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

‘วีระยุทธ’ ซัดทีม ศก.รัฐบาล ‘ปั้นตัวเลข GDP’ ลวงตา ปล่อยผีดาต้าเซ็นเตอร์-แก้ดัชนี MPI เสกตัวเลขโต มากกว่ามุ่งแก้ปัญหาเศรษฐกิจ-ช่วยคนไทยจริง จี้เลิกมาตรการแจกเงินเยียวยา หันลงทุนปรับโครงสร้างการผลิต
สิทธิพล จี้รัฐบาลต้องเปิดเผยเนื้อหาความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยและสหรัฐอเมริกาทันที พร้อมเตรียมมาตรการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบอย่างเป็นรูปธรรม
วิถีแห่งมนุษยภาพ จาก กุหลาบ สายประดิษฐ์ ถึง พรรคอนาคตใหม่
ประสบการณ์ ‘มูเตลู’ ของพลโทนากามูระ กับอภินิหารพระแก้วมรกต (1)
เชลยศึกสงครามลาว (57) |
50 ปี 6 ตุลา (11) เมื่อภูมิรัฐศาสตร์กลับหัวกลับหาง
Blue Gentrification พื้นที่ริมน้ำย่านเมืองเก่ากรุงเทพฯ (จบ)
คุยเฟื่องเรื่องอภิปราย : ประวัติศาสตร์การอภิปรายไม่ไว้วางใจในระบบรัฐสภา จากพระราชอำนาจสู่การท้าทายของขุนนาง
E-DUANG | กฎหมาย “ประกันสังคม” หินลองทอง ทาง การเมือง
เดนตายในผ้าเหลือง | ตกเป็นผู้ต้องสงสัยในคดีสวรรคต
มิสซิสซิปปี : มองไปสู่อนาคต โดยไม่ลืมอดีต
นักเขียนนอนกี่โมง