หนังเรื่องนี้สร้างจากนิยายภาพของ อาร์. เจ. พาลาชิโอ และผูกเข้ากับหนัง Wonder (2017, Julia Roberts, Owen Wilson) ซึ่งสร้างจากนิยายภาพจากปลายปากกาผู้เขียนคนเดียวกัน
ซึ่งเป็นที่มาของสร้อยต่อท้ายชื่อหนัง “นกสีขาว” ด้วยคำขยายว่าสืบเนื่องจากเรื่องราวของ Wonder
ในโลกที่เต็มไปด้วยความเกลียดชัง รุนแรง โหดร้าย คนแข็งแรงข่มเหงรังแกคนอ่อนแอ เพ่นพ่านไปทั่วทั้งในโลกของความจริงและโลกของความจริงเสมือน รวมทั้งโลกโซเชียล
หนังเรื่องนี้ก้าวเข้ามาด้วย “สาร” (message) อันโดนใจ สมควรคารวะ เหมาะสมและเป็นอุทาหรณ์สอนใจคนทั้งโลกอย่างยิ่ง
สำหรับคนที่ไม่ได้ดูหนัง Wonder อาจต้องย้อนไปพาดพิงถึงความเชื่อมโยงของหนังทั้งสองเรื่องสักนิด
จูเลียน (ไบรซ์ เกซาร์ จากบทเดิมใน Wonder) เข้าเรียนในโรงเรียนใหม่ในนิวยอร์ก หลังจากถูกไล่ออกจากโรงเรียนเดิมเพราะทำตัวเป็นบูลลี่รังแก ข่มเหงและแกล้งเพื่อนร่วมชั้นผู้ด้อยกว่า (อ็อกกี้เป็นเด็กที่มีความไม่สมประกอบจากหน้าตาที่ดูพิกลพิการ)
จูเลียนพยายามทำตัวกลมกลืนในบรรยากาศของโรงเรียนใหม่ โดยทำตัว “ธรรมดา” ซึ่งเขาตีความว่า “ไม่ร้ายไม่ดี” กับใครเป็นพิเศษ
เมื่อกลับมาถึงอพาร์ตเมนต์อันอัครฐานแต่ว่างเปล่าในมหานครนิวยอร์ก แม่ทิ้งไว้แต่เพียงกล่องอาหารในตู้เย็นให้เขาเปิดกินอย่างเหงาหงอย จูเลียนเจอคุณย่าซารา (เฮเลน มิร์เรน) ซึ่งเดินทางมาจากฝรั่งเศสเพื่อเปิดงานนิทรรศการศิลปะ “ย้อนรำลึก”
ซาราผู้แทบไม่เคยเปิดปากพูดถึงอดีตของเธอ ตัดสินใจเล่าเรื่องราวในวัยเด็กของเธอให้หลานชายฟัง
ซาราโตขึ้นในเมืองชนบทเล็กๆ อันสุขสงบของฝรั่งเศส วัยเด็กของเธองดงามพรั่งพร้อมด้วยความรักความอบอุ่นในครอบครัว พ่อเป็นหมอและแม่เป็นครูสอนคณิตศาสตร์
ความทรงจำในวัยเด็กประกอบด้วยฤดูใบไม้ผลิอันงดงามด้วยทุ่งดอกบลูเบลล์ ชีวิตวัยแรกผลิในโรงเรียนซึ่งต้องตาต้องใจหนุ่มน้อย และพรสวรรค์ในการวาดภาพของตัวเอง
จวบจนเมื่อเกิดความคลอนแคลนในชีวิตประจำวัน เมื่อฝรั่งเศสถูกยึดครองโดยพวกนาซี ส่งสาดเงาตระหง่านมืดทะมึนเข้ามาในชีวิต
ร้านรวงและบริการสาธารณะมีประกาศติดหน้าร้านว่าที่นี่ไม่ให้บริการคนยิว
คนยิวโดนกีดกันรังเกียจเหมือนเป็นโรคร้ายที่เป็นพิษภัย กัดกินสังคมเหมือนหนอนบ่อนไส้ทำให้สังคมเสื่อมทราม
ทั้งหลายทั้งปวงก็เนื่องมาจากคนยิวเป็นเผ่าพันธุ์ที่ขยัน อดทน อดออมและประสบความสำเร็จทางการเงินอย่างน่าอิจฉา
น่าสะท้อนใจที่ว่าตลอดระยะเวลาอันยาวนานของประวัติศาสตร์มนุษยชาติ ความเกลียดชังที่เกิดจากอคติทางเชื้อชาตินี้ไม่เคยห่างหายไปจากสังคมมนุษย์เลย
ซาราเจออย่างจังกับอคติที่เธอไม่ได้เป็นคนก่อและไม่ได้รู้อีโหน่อีเหน่อะไรด้วย
พ่อพยายามจะอธิบายให้ลูกเข้าใจสถานการณ์ในโลกเพื่อจะได้รู้เท่าทัน แต่แม่ก็อยากปกป้องลูกไว้จากความโหดร้ายที่เพ่นพ่านอยู่รอบตัว
ในที่สุด เรื่องก็มาถึงจุดที่พ่อแม่ของซาราวางแผนจะอพยพออกจากเมืองไปเสีย แต่ก็มัวโอ้เอ้วางแผนอยู่นั่นแล้ว การโยกย้ายออกไปให้พ้นจากเงื้อมมือมารจึงไม่ทันการเสียแล้ว
พวกนาซีบุกมาที่โรงเรียน ออกคำสั่งให้แยกตัวเด็กชาวยิวออกมาเพื่อควบคุมตัวไปกักกันไว้
บาทหลวงผู้กล้าหาญและมีจิตเมตตาพยายามช่วยให้เด็กยิวรอดจากการจับกุม แต่ก็โดนเด็กใจร้ายปากสว่างบอกให้ทหารนาซีรู้ตัวก่อน
ซาราหลบหนีหัวซุกหัวซุนไปได้ โดยได้รับความช่วยเหลือจากเพื่อนชายผู้ที่ใครๆ เรียกอย่างล้อเลียนอย่างรังเกียจเดียดฉันท์ว่า “ปู” เนื่องจากขาพิการด้วยโรคโปลิโอ และเดินไต่ไปด้านข้างเหมือนปูเดิน
ซาราเพิ่งจะได้รู้จักชื่อเขาเป็นครั้งแรก หลังจากนั่งเรียนด้วยกันมานานนับปี ว่าเขาชื่อ จูเลียน (ออร์ลันโด ชเวิร์ดต์)
ถึงตรงนี้ จูเลียนหลานชายที่กำลังฟังเรื่องราวอยู่ก็เอ่ยขึ้นเป็นการผูกเรื่องเข้าด้วยกันว่า “ชื่อเดียวกับผมเลยนี่” และย่าตอบว่าใช่แล้ว พ่อหลานได้ฟังเรื่องราวในอดีตของย่าจึงตั้งชื่อหลานตามจูเลียนคนนี้นี่เอง
จูเลียนในอดีตพาซาราไปหลบซ่อนตัวอยู่ในโรงนาใกล้บ้านเขา และต้องระวังไม่ให้เพื่อนบ้านระแคะระคายด้วย เนื่องจากเพื่อนบ้านมีท่าทางพิรุธ คอยสอดส่องดูความเป็นไปรอบๆ เหมือนจะเป็นสายของพวกนาซี
ซาราซ่อนตัวอยู่ที่นั่นกว่าหนึ่งปี มีเพียงจูเลียนเป็นเพื่อน พูดคุยและสอนความรู้ที่ได้รับจากโรงเรียนในแต่ละวันให้
รวมทั้งพาเธอท่องไปในโลกกว้างนอกโรงนาแห่งนี้ด้วยจินตนาการอันกว้างไกล
ความหวังที่ซาราจะได้รับการช่วยเหลือให้หลบหนีข้ามเทือกเขาชายแดนไปยังสวิตเซอร์แลนด์ ดินแดนที่ดำรงความเป็นกลางและอิทธิพลของนาซีแผ่เข้าไปไม่ถึง เหมือนครอบครัวฟอนแทรปป์ใน The Sound of Music ภินท์พังลงเมื่อกลุ่มชาวฝรั่งเศสรักชาติที่ต่อต้านนาซีโดนกวาดล้างและปลิดชีพ
ทั้งพ่อและแม่ของจูเลียนก็รู้เห็นเป็นใจและให้ความเมตตากรุณาแก่ซาราอย่างไม่มีข้อสงสัย แม้แต่เพื่อนบ้านผู้ส่อพิรุธคอยสอดส่องเหมือนจะเป็นสายให้นาซี การณ์ก็ปรากฏเป็นตรงข้าม
ซาราปรารภอย่างมีนัยสำคัญว่า ก่อนหน้านั้นเธอไม่เคยแม้แต่จะอยากรู้จักชื่อจริงของเพื่อนผู้พิการ ได้แต่เรียกเขาด้วยฉายาล้อเลียนตามคนอื่นว่า “ปู”
และตั้งคำถามกับตัวเองว่า ถ้าสถานการณ์กลับกันและจูเลียนตกเป็นเบี้ยล่างอย่างเธอบ้าง เธอจะช่วยเหลือเขาหรือเปล่า ซึ่งเธอก็ตอบตัวเองว่าเธอคงไม่คิดจะช่วยเขา
ประโยคทองที่กลั่นออกมาจากใจซาราคือ “คนเราลืมหลายสิ่งหลายอย่างในชีวิต แต่เราไม่มีวันลืมความเมตตาเลย”
สำหรับเธอแล้ว สิ่งที่เธอได้เรียนรู้ในชีวิตวัยเด็กอันยากลำบาก คือคุณธรรมความเมตตาการุณย์และการมีน้ำจิตน้ำใจอันดีงามต่อเพื่อนมนุษย์นั้นเป็นเรื่องปกติสามัญในตัวมนุษย์ แต่ความเกลียดชัง ความอาฆาตแค้น ความโหดร้ายทารุณต่างหากที่เป็นสิ่งผิดปกติ และวิปริตวิตถาร
หนังซึ่งมีแก่นเรื่องอยู่ที่ปัญหาของการบูลลี่ในสังคมนี้ บูลลี่ตัวฉกาจยังคงตามรังควาญตามเข่นฆ่าซาราและจูเลียนแบบไม่ยอมลดละเลิกรา สร้างความเร้าใจระทึกขวัญให้แก่หนังในตอนท้าย ก่อนที่จะมีการคลี่คลายลงเอยอย่างลงตัว
เป็นหนังเกี่ยวกับยุคสมัยและเนื้อหาที่ชวนหดหู่แต่ก็ไม่ได้หดหู่อย่างที่คิด แต่กลับชวนให้เกิดกำลังใจในความกล้าหาญ ยืนหยัดเพื่อต่อสู้กับความอยุติธรรมเบื้องหน้า และเน้นที่คุณธรรมความดีซึ่งจะตราตรึงอยู่ตลอดไป
“อันความกรุณาปรานีจะมีใครบังคับก็หาไม่
หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจ
จากฟากฟ้าสุราลัยสู่แดนดิน…” •
WHITE BIRD, A WONDER STORY
กำกับการแสดง
Marc Forster
นำแสดง
Ariella Glaser
Orlando Schwerdt
Bryce Gheisar
Gillian Anderson
Helen Mirren
ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
