บทความพิเศษ | ภาสกร ประมูลวงศ์
Songs in the Key of Life
: รักบังตา
มีคนเคยบอกผมว่าอานุภาพความน้อยใจของคนเรานั้น สามารถส่งผลกระทบได้มหาศาล
ตอนแรกผมก็ฟังผ่านๆ แต่ครั้นได้ยินบ่อยครั้งเข้าก็ทำให้คิดว่ามีส่วนจริงอยู่ไม่น้อย
ความน้อยใจอาจกินลามไปถึงความเครียด ความหดหู่ ความไม่พอใจ เรื่อยไปจนถึงความคาดหวังในสิ่งที่ต้องการแล้วดันไม่ได้จนเกิดเป็นแผลในใจโดยไม่จำเป็น
ผมกำลังพูดถึง Total Eclipse Of The Heart ขับร้องโดยบอนนี่ ไทเลอร์ (Bonnie Tyler)
หะแรกที่ได้ทราบข่าวว่าป้าแกเสียชีวิตในวัย 75 แน่นอน ผมตกใจพอๆ กับเสียใจ
ผมคิดถึงผู้หญิงเสียงแหบกระด้าง ทว่า กลับทรงพลังอย่างร้ายกาจ ตลอดช่วงเวลาที่มีชีวิตในโลก แกผลิตเพลงฮิตไว้มากมาย
ไม่ว่าจะเป็น Holding Out for The Hero, If You Were A Women, More Than A Love
แต่ไม่มีเพลงไหนที่จะสร้างชื่อมากไปกว่า Total Eclipse Of The Heart
ฤดูร้อนในปี 1982 นักร้องชาวแคนาดารายหนึ่งนามรอรี่ ด๊อดด์ (Rory Dodd) ขาประจำของ Power Station สตูดิโอห้องอัดเสียงชื่อดังกลางใจเมืองนิวยอร์ก ภายใต้การควบคุมโดยจิม สไตน์แมน (Jim Steinman)
รอรี่แนะนำนักร้องสาวชาวเวลส์นามบอนนี่ ไทเลอร์ พร้อมทั้งบอกสรรพคุณเชียร์แขกเสร็จสรรพ
เมื่อได้ฟังเสียงร้อง จิมขบฟันกรอด เขารู้ในวินาทีนั้นว่าบอนนี่คือคนที่เขาต้องการ
ปีต่อมาเพลงถูกผลิตแล้วเสร็จและวางแผงในเดือนกุมภาพันธ์ ด้วยท่วงทำนองในแบบกอทิกคลอเคล้าไปด้วยน้ำเสียงที่อ่อนแรงแต่แข็งกร้าว
ที่เด็ดคือน้ำเสียงอันแหบพร่าซึ่งหาไม่ได้กับนักร้องสาวในรุ่นเดียวกัน มันได้รับความนิยมไปทั่วโลกทันที
นักวิจารณ์ดนตรีให้ความหมายว่านี่คือ Melodrama Pop
เพลงขึ้นถึงอันดับหนึ่งทั้งที่อเมริกาและอังกฤษ ถือเป็นคู่แข่งคนสำคัญของไมเคิล แจ๊กสัน ที่ตอนนั้นกำลังคั่วอันดับ Billy Jean อย่างไม่มีใครยอมแพ้ใคร
ทว่า บอนนี่กลับสะท้อนภาพที่แตกต่างออกมาอย่างเห็นได้ชัด
ด้วยภาพลักษณ์ของผู้หญิงธรรมดาคนหนึ่งที่รักเป็นและเจ็บจริง แม้ภายนอกจะแข็งกร้าวแต่กลับเผยตัวตนที่ละเอียดอ่อนด้วยเสียงเพลง
โดยแทบไม่น่าเชื่อว่าก่อนหน้านั้นเธอเดินสายร้องเพลงมาก่อนร่วมสิบปี
“ฉันเคยคุยกับ CBS Records พวกเขาบอกว่า อยากได้นักร้องน้ำเสียงอ่อนหวานตามแบบสุภาพสตรีพิมพ์นิยม การที่มีผู้หญิงคนหนึ่งร้องเพลงแบบผู้ชายคือสิ่งที่บ้ามากและไม่มีใครเขาทำกัน” เธอเอ่ยไว้แบบนั้นกับ BBC
แต่ไม่ใช่กับจิม สไตน์แมน
เขามีวิธีขายของในแบบตัวเอง
“ตั้งแต่ไหนแต่ไร การใช้นักร้องหญิงมาถ่ายทอดเสียงแบบชายถือเป็นสิ่งต้องห้าม” จิมกล่าว “แต่ผมแพ้ทางให้กับศักยภาพของบอนนี่ ผมอธิบายว่า เรากำลังทำเพลงในแบบเจนิส จอปลิน แต่เป็นเวอร์ชั่นของคนจริงๆ มันจะเป็นเพลงในแบบที่คุณไม่เคยฟังมาก่อนและต้องฟังมันซ้ำแล้วซ้ำอีกไม่รู้เบื่อ มันมืดมน หดหู่ เศร้าสร้อย เหมือนดูหนังผีในแบบที่โยกตามได้”
เขาพยายามหว่านล้อมสารพัด ได้ผล CBS ยอมเสี่ยงกับหมากกระดานนี้
และผลลัพธ์ของมันก็สร้างรายได้มหาศาล
Total Eclipse Of The Heart ทำให้เกิดคำว่า Power Ballard มันแปลกแตกต่างไปจากเพลงรักหนักๆ ของวงที่มาก่อนหน้า (เป็นต้นว่า Journey หรือ Foreigners)
ดราฟต์แรกที่ทำออกมามีความยาวถึง 7 นาที ก่อนต้นสังกัดจะย่อมันลงเพื่อความเหมาะสมกับวิทยุ
และคำว่า Turn Around ที่ล่องลอยมาในห้องแรกของเพลงก็เป็นไอเดียของรอรี่ ด๊อดด์ คนที่ค้นพบเพชรเม็ดงามให้กับวงการเพลงโลก
“ผมอยากได้เสียงร้องหลอนๆ เหมือนคนกำลังตกอยู่ในห้วงลึกสุดกู่ ประมาณคู่ผัวเมียแต่กลับรู้สึกเหมือนเป็นคนแปลกหน้า เป็นเจ้าหญิงนิทราในเวอร์ชั่นถูกทำร้าย” เขาเล่าไว้งั้น
คําว่า Power Ballard ที่ว่าใน Total Eclipse Of The Heart คือหมุดหมายของวงการเพลงในยุค 80’s บอกเล่าถึงความเป็นไปของเพลงร็อกเนิบช้าแต่ลงเสียงกีตาร์และกลองหนักๆ
นานวันเข้ามันแตกหน่อขยายตัวลามไปถึงศิลปินรุ่นต่อมา แต่เดิมจาก Hair Band สุดซ่าส์ทำเพลงตีหัวหมาด่าแม่คน เขาเหล่านั้นหันมาทำเพลงช้าทำให้เกิดความแปลกใหม่ให้กับวงการเพลงจนลามไปถึงซิเนด โอ’คอนเนอร์ หรือแม้แต่ I Have Nothing (ของวิตนีย์ ฮิวสตัน) ก็ถูกนับรวมเข้าไปด้วย
“เอาจริงๆ มันเริ่มจากยุค 70’s โน่นเลยครับ แต่ไม่รู้ว่าจะเรียกมันว่าอะไรดี” เดวิด เม็ตเซอร์ ผู้คร่ำหวอดในวงการให้ความเห็น
“เพลงของทอม โจนส์ หรือเองเกลเบิร์ต ฮัมเพอร์ดิงค์ นั่นเป็น Ultimate Power Ballard เลยก็ว่าได้ มันเหมือนอยู่ด้านบนสุดของเพลงป๊อปไปอีกขั้น” เขาสรุป
โดยแต่ไหนแต่ไรเพลงร็อกของอเมริกาไม่เป็นที่นิยมนักจากแฟนเพลงอังกฤษ (และยุโรปบางประเทศ)
แต่บอนนี่ ไทเลอร์ และผองเพื่อนทำให้เกิดกระแส Power Ballard มันไต่อันดับในชาร์ตอย่างโตวันโตคืน
อานิสงส์ก้อนนี้กินลามมาถึงวงอย่าง Styx, REO Speedwagon, Chicago ถ้าจะรวม TOTO ด้วยก็คงไม่ผิดนัก
“ผมมองว่าทั้งจิมและบอนนี่ ต่างร่วมปูทางให้กับเส้นทางใหม่ ทำให้เพลงมีกลิ่นอายของยุคสมัย” ดอกเตอร์ฟรียา จาร์แมน ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ดนตรีแห่งมหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ให้ความเห็น
“Total Eclipse Of The Heart สร้างซาวด์ใหม่ให้กับโลก เหมือนเป็นกระบอกเสียงให้กับยุค 80’s คนที่ต้องให้เครดิตสำคัญคือวิทยุ พวกเขากระหน่ำเปิดแบบไม่กลัวหมดไปจากโลก มากกว่านั้นคือทิศทางของการเขียนเนื้อร้อง มันลึกล้ำ ดำดิ่ง ตรงไปตรงมาอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน เป็นแนวทางใหม่ไม่ต่างกับคำว่า Prog Rock ที่เราใช้เรียกดนตรี Progressive ในยุคก่อนหน้า” เธอร่ายยาวฉาดฉาน
จะว่าไปเนื้อหาของเพลงนี้แทบไม่มีอะไรสลับซับซ้อน กล่าวถึงความไม่เข้าใจในความรัก สายสัมพันธ์ที่เปี่ยมไปด้วยความคาดหวังและไม่สมหวัง จนก่อเกิดเป็นความน้อยเนื้อต่ำใจกลางทรวงอกที่มีรอยด่าง
ทำยอดขายล็อตแรกไป 6 ล้านก๊อบปี้
โดยเริ่มแรกจิม สไตน์แมน ตั้งใจจะให้เป็น “เพลงรักทางเลือก” เขาเรียกเล่นๆ ว่า Vampire In Love เพราะมีแผนจะให้เป็นงานมิวสิคัลเรื่อง Nosferatu ซึ่งเป็นเรื่องราวความรักของผีดิบ
โจทย์ข้อนี้จิมอ่านขาดเป็นริ้วๆ มันทั้งมืดมน ทรงพลัง มีความโรแมนติก จนเป็นที่ชื่นชอบของผู้คน
มีหลายหน เห็นเธอใกล้ อยากให้ช่วย
ปลอบฉันด้วย ความรักที จะดีไหม
ตัวหนาวสั่น ใจสะท้าน หันหน้าไป
เหมือนอะไร มาขวางกั้น พลันกักกัน
ทนโดดเดี่ยว น้ำตารื้น คืนมืดดับ
จนลาลับ เราเป็นใคร คล้ายความฝัน
ครั้งแล้วเล่า ล้มทุกเมื่อ และเชื่อวัน
เมื่อดวงจันทร์ ถูกบดแสง สิ้นแรงไป
อยู่ข้างเธอ เหมือนนอนใกล้ ใต้ระเบิด
รอให้เกิด ความกังขา จะหาไหน
ครั้นจะปล่อย ลอยตามทาง ช่างปะไร
ความเสียใจ นั้นเกินเพิก ให้เลิกรา
ลืมตาตื่น แล้วแต่มัน กลั้นใจสู้
ผิดเป็นครู จนครั่นคร้าม ความหนักหนา
คงเหมือนคืน สุริยุ -ปราคา
เมื่อมันมา อีกไม่น่าน คงผ่านไป
แรกเริ่มเดิมทีเพลงนี้ถูกวางให้ร้องคู่ โดยนอกจากบอนนี่แล้ว จิมจั่วให้เพื่อนรัก Meat Loaf มาร่วมงานด้วย
“เฮ้ย ไอซ์ซี่ อยากขอแรงนายหน่อยว่ะ” จิมกล่าว คำว่า “ไอซ์ซี่” เป็นชื่อเล่นของ Meat Loaf ซึ่งเป็นศิลปินผู้มีถิ่นฐานอยู่ที่แคนาดา พื้นที่ที่หนาวเป็นน้ำแข็ง
สุดท้ายจิมติดสินใจว่าร้องเดี่ยวน่าจะดีกว่า
จิมเป็นมือเปียโนฝีมือเยี่ยม แถมทำงานไม่หยุดเหมือนม้าวิ่งเหงื่อตกกีบ Total Eclipse Of The Heart ต้นแบบถูกบันทึกเสียงที่อพาร์ตเมนต์ละแวกนิวยอร์ก โดยมีไวน์หนึ่งแก้วกับสุนัขคู่ใจเป็นสักขีพยาน
เพลงต้นฉบับมาสมบูรณ์ในห้องอัด Power Station โดยใช้เวลาไป 10 ชั่วโมงเต็ม
สำหรับบอนนี่ ไทเลอน์ ชีวิตหลัง Total Eclipse Of The Heart เธอก็ยังมีเพลงฮิตตามมาเป็นระยะ แต่ไม่มีเพลงไหนทำได้แบบเดิมอีกแล้ว
เธอออกทัวร์ต่อเนื่องและยาวนานหลายสิบปี ช่วงบั้นปลายย้ายไปใช้ชีวิตที่โปรตุเกส
พฤษภาคม 2026 เธอตกอยู่ในสภาพโคม่าด้วยสาเหตุหัวใจวายเฉียบพลัน
แพทย์พยายามยื้อชีวิตอย่างสุดความสามารถจนฟื้นตัวประหนึ่งยมบาลยังไม่ต้องการตัว
แต่นั่นก็แค่ไม่นานเพราะหกวันต่อมา อาการของเธอกำเริบอีกครั้งคราวนี้ไม่มีปาฏิหาริย์ใดๆ
บอนนี่จากไปด้วยอาการแทรกซ้อนหลายขนาน
ร่างไร้วิญญาณของเธอถูกฝังยังเมืองที่เธอเกิด มัมเบิลส์ สวอนซี
ฝูงชนแห่แหนหลั่งไหลมาร่วมเคารพศพโดยต้องใช้เวลาถึงสองวันเต็ม
ระหว่างงานเสียงเพลง Total Eclipse Of The Heart ถูกขับร้องโดยแฟนเพลงดังระงมไปทั่วบรรยากาศ
ไม่เฉพาะกับมิตรรักเดนตาย ยังมีคนใกล้ชิดผู้โด่งดังอีกหลายราย เป็นต้นว่า แคเทอรีน ซีต้า โจนส์ ผู้มีศักดิ์เป็นญาติห่างๆ “หัวใจฉันสลายเป็นเสี่ยงๆ” เธอกล่าวไว้อาลัย
เซอร์คลิฟฟ์ ริชาร์ด ศิลปินระดับตำนานก็เดินทางมาร่วมงาน “เพื่อนรักของเรา เธอจากพวกเราเร็วเกินไป” ท่านเซอร์ตอบสั้นๆ แต่เต็มไปด้วยความหมาย
เช่นเดียวกับเจ้าฟ้าชายและเจ้าหญิงแห่งเวลส์ “ข้าพเจ้าไม่มีอะไรจะพูด มากไปกว่า เสียใจอย่างสุดซึ้ง”
นั่นคือสุริยุปราคาเต็มดวง สำหรับเธอในชีวิตจริง
