หลังเลนส์ในดงลึก | ปริญญากร วรวรรณ
สิ่งที่ดีในการใช้เวลาทำงานในป่าตลอดทั้งปีอย่างหนึ่งคือ ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล ตั้งแต่เริ่มต้นจากฤดูกาลหนึ่ง ไปสู่อีกฤดูกาลหนึ่ง
ฤดูกาลไม่ว่าจะเป็นฤดูกาลใด ผลของฤดูบางฤดูสร้างความยุ่งยากกับการทำงานไม่น้อย
ข้อดีของมันคือ ฤดูกาลมีวันสิ้นสุด และจะเปลี่ยนเป็นฤดูใหม่
ในขณะเปียกชื้น เฉอะแฉะ สัญจรยากลำบากในฤดูฝน เรารู้ว่าอีกไม่นาน ความเปลี่ยนแปลงจะมาถึง
ฤดูกาลของสัตว์ป่านั้นมีเพียงแค่สองฤดูคือ ฝน กับแล้ง
ในช่วงเวลาที่คนพบกับความยุ่งยากในช่วงที่พายุฝนกระหน่ำ กับสัตว์ป่า นี่คือช่วงเวลาแห่งความอุดมสมบูรณ์ มีน้ำและอาหารอยู่ทั่วไป
เมื่อสายฝนจากไป ความชื้นลดลง แหล่งน้ำเหลือน้อย สัตว์ป่าพบกับความยุ่งยาก ถึงเวลานี้คนทำงานสบายขึ้น โดยเฉพาะช่วงเวลาซึ่งเป็นรอยต่อ จากช่วงฝนไปสู่ฤดูหนาว
ท้องฟ้าสีครามเข้มในตอนกลางวัน กลางคืนข้างแรมดาวส่องประกายระยิบ และดวงจันทร์ก็ส่องแสงสว่างนวลในคืนข้างขึ้น
ใกล้รุ่งน้ำค้างแรง เดินไปเข้าซุ้มบังไพรตอนเช้ามืดเลี่ยงไม่พ้นกับการเปียกชุ่มไปครึ่งตัว
สายฝนจากไป สายลมหนาวเดินทางมาถึง
ต้นไม้เตรียมตัวลดการใช้น้ำ
สัตว์ป่าเตรียมตัวต้อนรับฤดูกาลแห่งความรัก
ตัวผู้เกือบทุกชนิดมีความเปลี่ยนแปลง พวกมันทำตัว “หล่อ” เป็นสัตว์ตัวผู้ไม่สบายนักหรอก นอกจากต้องคอยระวังการถูกบุกรุกอาณาเขตแล้ว
การต้องแสดงความเข้มแข็งและสวยงามเพื่อให้ตัวเมียเลือกเพื่อให้เป็นพ่อของลูกนั้นเหนื่อยและไม่ง่าย
นกยูงตัวผู้มีหางยาวสลวยพวกมันต่างจับจองพื้นที่ริมลำห้วยที่เป็นหาดทรายเป็นอาณาเขต ตั้งแต่เช้าถึงเย็นมันจะอยู่ที่นี่ และคลี่หางรำแพนโชว์ เมื่อมีตัวเมียเดินเข้ามาใกล้
ตัวเมียไม่ใช่จะเลือกง่ายๆ เธอจำเป็นต้องเลือกตัวผู้ที่เหมาะสมเพื่อความแข็งแรงของลูก
ริมลำห้วยจึงค่อนข้างคึกคัก นกยูงตัวผู้ไม่กังวลกับอันตรายเพราะมีนกกระแตหาดบินล่องลำห้วยไป-มาทำหน้าที่คล้าย รปภ. ส่งเสียงเมื่อเห็นสัตว์ผู้ล่า นกยูงมีเวลาวิ่งหลบเข้าชายป่า
เป็นช่วงเวลาเช้าๆ และเย็นๆ สภาพแสงค่อนข้างสวยงามเหมาะกับการทำงาน
ในโป่งซึ่งเป็นแหล่งอาหารเสริมก็คึกคักไม่น้อยกว่าริมลำห้วย
ในฝูงสัตว์ที่ปกติมีเพียงแค่ตัวเมีย และตัวผู้วัยรุ่น ตอนนี้มีตัวผู้ร่างกำยำวนเวียนเข้ามาตลอด
และย่อมเป็นเรื่องธรรมดาที่เมื่อมีสัตว์กินพืชมาชุมนุม เหล่าสัตว์ผู้ล่าก็ตามมา
อีกทั้งเป็นเรื่องปกติอีกเช่นกันที่จะพบเห็นการประลองกำลังของตัวผู้ ตัวที่แข็งแรงกว่าจะไล่ตัวที่พ่ายแพ้ออกไป
หากจะพูดว่า ความรักทำให้ตาบอด ดูเหมือนจะมีส่วนจริง
สัตว์ตัวผู้ที่โดยปกติจะมีประสาทสัมผัสในการระวังภัยสูง ช่วงนี้พวกมันคลายความระมัดระวังไปมาก
จึงเป็นโอกาสของผู้ล่า อย่างเสือ
ในบรรยากาศอบอุ่น อาหารสมบูรณ์ มีความรัก ความตายอยู่ไม่ไกล
ซากกวางตัวผู้โตเต็มวัย เขาแตกกิ่งสวยงาม อยู่ไม่ไกลจากโป่ง จากร่องรอย เสือฆ่ากวางที่อยู่ในโป่งได้ มันลากซากไปไกลร่วม 100 เมตร
กลิ่นรุนแรงทำให้ผมเดินเข้าไปดู
ผมตั้งซุ้มบังไพร เฝ้ารออยู่สามวัน ก็รู้ว่าเสือรู้ว่าผมอยู่ที่นั่น มันไม่เข้ามาในตอนกลางวัน แต่ร่องรอยกัดกินซากทำให้รู้ว่ามันยังไม่ทิ้งซาก แต่เข้ามาในตอนกลางคืน
เย็นวันที่สาม ผมเก็บบังไพร ผมไม่ควรทำให้เสือระแวงมากไปกว่านี้ เรารู้กันดีว่าแม้เสือจะมีร่างกายที่ได้รับการออกแบบมาเพื่อเป็นนักล่าหมายเลขหนึ่ง มีทักษะสูง แต่ไม่ใช่ทุกครั้งจะประสบผลเมื่อลงมือล้มเหลว ต้องเริ่มต้นใหม่
การรบกวนจนกระทั่งเสือระแวง ทิ้งซากซึ่งล่ามาได้ด้วยความยากลำบาก คล้ายเป็นความผิดอันไม่น่าให้อภัย
ช่วงเวลาที่สภาพอากาศเริ่มหนาวเย็น ท้องฟ้าสวยงาม ความชื้นในอากาศเหลือไม่มาก ต้นไม้เริ่มขบวนการลดการใช้น้ำ ใบไม้เปลี่ยนสี ป่ามีสีเหลือง สีแดง ตรงโน้นตรงนี้
ระดับน้ำในลำห้วยลดลงเรื่อยๆ นี่ไม่เพียงเป็นเวลาที่พบเจอสัตว์ป่าบ่อย
แต่สิ่งที่พบมากและเลี่ยงไม่พ้นเลยคือ เห็บ
เป็นเห็บที่เรียกว่า เห็บลม ตัวเล็กมาก มาเกาะอยู่บนตัวโดยเราไม่รู้ตัว วันสองวันนั่นแหละจึงรู้สึกเจ็บและคัน
เจ้าเห็บชนิดนี้จะกัดทุกส่วนบนร่างกาย ตามซอกมุมต่างๆ บนหัว ในสะดือ กัดเป็นแผลเล็กๆ คัน พอเกามากๆ ตามตัวจะเป็นจุดดำๆ ตามขาตามแขน ดูน่ากลัวสำหรับคนที่เห็น
อีกทั้งไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็คัน เกายุกยิก ทนไม่ไหว
ว่าตามจริง คนทำงานในป่า ที่ผมร่วมงานด้วยแทบทุกคนกลัวเห็บ บางคนแพ้มาก ตุ่มที่เกิดเพราะถูกเห็บกัดจะเป็นแผลใหญ่ อาการคันและตุ่มดำๆ ไม่หายง่ายอยู่เป็นเดือนๆ
หลายคนบอกเหมือนๆ กันว่า ให้ทากกัดและกินเลือดในช่วงฝน ดีกว่าต้องผจญกับเห็บ
กิจวัตรประจำวันหลังกินข้าวของเราคือ เอาไฟฉายส่องดูตามตัวว่ามีเห็บหรือไม่
ถ้าเจ็บๆ บนหัวมีไข้ให้สันนิษฐานได้เลยว่ามีเจ้าเห็บฝังตัวอยู่
เวลาของการทำงานในป่าสอนผมว่า เรามักจะกลัวในสิ่งที่มองไม่เห็น กลัวสิ่งที่เราไม่รู้จัก กลัวภาพกลัวเสียงซึ่ง “คล้าย” จะเป็นโน่นนี่ วิธีแก้ไขคือ ลุกขึ้นจากเปล ไปดูให้รู้ว่าคืออะไร
ดังนั้น ผมจึงค่อนข้างมั่นใจว่า ในป่าไม่มีสิ่งน่ากลัว
แต่อาจฟังดูย้อนแย้งถ้าบอกว่า ผมกลัวเห็บ เมื่อถูกเห็บแอบมาฝังตัวและกัด มันเจ็บ คัน และไม่รื่นรมย์เอาเสียเลย
ถ้าให้เลือกระหว่างการเผชิญหน้าเสือ กับถูกเห็บกัด
ผมไม่ลังเลที่จะเลือกเผชิญหน้ากับเสือ เหตุผลสำคัญเพราะ เสือ นั้นมองเห็น
กลัวในสิ่งที่มองไม่เห็นนั้นแก้ไขได้บ้าง แต่สิ่งที่เห็บทำ คือ กว่าจะเห็นก็เรียกได้ว่าสายไป ดูเหมือนในชีวิตจะเป็นเช่นนี้
กับภัยบางอย่างเราจะเห็นเมื่อเกิดบาดแผลขึ้นแล้ว
