Innovation Grand Challenge บริษัท DeepMind (1)
Biology Beyond Nature | ภาคภูมิ ทรัพย์สุนทร
สารคดี The Thinking Game ที่เพิ่งเผยแพร่ทางช่อง Youtube เล่าชีวประวัติของ Demis Hassabis ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท DeepMind
จากเซียนหมากรุกในวัยเด็กจนก้าวขึ้นมาเป็นนักพัฒนาปัญญาประดิษฐ์แถวหน้า
และเป็นผู้นำทีมแก้โจทย์ทำนายโครงสร้างสามมิติโปรตีนที่เหล่านักวิจัยทั้งวงการพยายามไขปริศนามากว่าครึ่งศตวรรษ
“เกม” คือกิจกรรมของมนุษย์ที่จุดมุ่งหมายชัดเจนวัดผลได้ ในเกมกีฬาอาจจะเป็นการยิงลูกบอลเข้าประตู น็อกคู่ต่อสู้ลงไปนับสิบคาสังเวียน หรือวิ่งเปลี่ยนผลัดรอบสนามลู่ในเวลาสั้นที่สุด
ในเกมกระดานอาจจะเป็นการกำจัดขุนฝั่งตรงข้าม หรือเดินหมากให้ถึงเส้นชัยก่อนใครเพื่อน
และในเกมธุรกิจอาจจะเป็นการแย่งส่วนแบ่งตลาด ปั๊มคะแนนรีวิว หรือยอดกำไรให้สูงสุด
เกมอาจจะรวมไปถึงการทำนายผลอนาคตบางอย่างให้ถูกต้อง หวยงวดหน้าจะออกอะไร? ปีนี้ฝนจะตกมากแค่ไหน? หุ้นตัวนี้จะขึ้นหรือลง? ยาตัวนี้จะมีผลข้างเคียงไหม? อุบัติเหตุหรืออาชญากรรมจะเกิดที่ไหนเมื่อไหร่?
Cr. ณฤภรณ์ โสดา
เกมโปรดเกมแรกของ Hassabis คือหมากรุก (chess) เริ่มเล่นจริงจังตั้งแต่สี่ขวบ ไปแข่งกวาดรางวัลในรายการใหญ่มาแล้วทั่วประเทศอังกฤษ ถึงขนาดคิดจะเอาดีเป็นมืออาชีพทางนี้
สิ่งที่ Hassabis ต่างจากเซียนหมากรุกทั่วไปคือเขาไม่ได้คิดแค่เรื่องทำยังไงจึงจะเล่นเกมตรงหน้าให้ชนะ
แต่ยังตั้งถามต่อว่าระหว่างที่เขากำลังพยายามเล่นให้ชนะนั้น “สมอง” ของเขากำลังคิดอะไรอยู่ สมองของมนุษย์เรานั้นทำงานอย่างไร? เรียนรู้อย่างไร? แก้โจทย์อย่างไร?
ความอยากรู้อยากเห็นพาเขามาสู่วงการประสาทวิทยาและปัญญาประดิษฐ์ในเวลาต่อมา
ตอนปี 1997 ปีเดียวกับที่ Hassabis เข้าเรียนจบ ป.ตรีที่มหาวิทยาลัย Cambridge ปัญญาประดิษฐ์ชื่อ Deep Blue จากบริษัท IBM เล่นหมากรุกเอาชนะ Garry Kasparov แชมป์โลกชาวรัสเซียได้สำเร็จ
ชัยชนะครั้งนี้เป็นข่าวใหญ่ในสื่อกระแสหลักว่าเอไอจะฉลาดล้ำแซงมนุษย์ไปได้แล้ว
แต่สำหรับหลายคนในวงการวิจัยปัญญาประดิษฐ์รวมทั้ง Hassabis มองว่า “ยังอีกไกล”
เบื้องหลังความฉลาดของ Deep Blue นั้นคือรายการคำสั่งที่ถูกโปรแกรมไว้ละเอียดยิบว่าต้องเดินหมากอย่างไรในสถานการณ์ไหน รวบรวมและถอดบทเรียนมาจากกรณีศึกษาการเล่นหมากรุกจำนวนนับไม่ถ้วนที่มนุษย์เคยเล่นมา
มองจากมุมนี้ Deep Blue ไม่ได้ฉลาด มันแค่ท่องโจทย์และเฉลยมาแม่น
ที่สำคัญคือ Deep Blue เล่นเป็นแต่หมากรุกอย่างเดียวในขณะที่มนุษย์เราสามารถ “เรียนรู้” ที่เล่นเกมอะไรก็ได้และสามารถพัฒนาตัวเองให้เก่งขึ้นเรื่อยๆ ในเกมนั้น
Cr. ณฤภรณ์ โสดา
สําหรับ Hassabis ความฉลาดแท้จริงจะต้องเป็นแบบ Artificial General Intelligence (AGI) คำว่า “General” ตรงกลางนี้หมายถึงต้องสามารถเรียนรู้ที่จะเล่นเกมแก้โจทย์ใดๆ ก็ได้อย่างที่มนุษย์สามารถทำ ความตั้งใจที่จะสร้าง AGI นี้เป็นที่มาของการก่อตั้งบริษัทสตาร์ตอัพชื่อ DeepMind ในปี 2010
DeepMind เริ่มต้นจากการพยายามสร้างปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถเล่นวิดีโอเกมง่ายๆ จากยุค 1970s – 1980s เกมอย่าง Pong, Breakout และ Space Invaders กติกาไม่ซับซ้อนเช่นยิงกระสุนหรือลูกบอลให้เด้งสะท้อนไปมาเพื่อเก็บแต้ม โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่เล่นเกมพวกนี้ได้มีมานานแล้ว
แต่สิ่งที่ DeepMind ทำต่างออกไปคือพวกเขาไม่ได้โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์ไปตรงๆ ว่าต้องเล่นยังไงให้ชนะ แต่ให้มันได้ลองผิดลองถูกและเรียนรู้ไปด้วยตัวเอง (reinforcement learning)
ในขณะที่ Deep Blue ถูกสร้างมาเล่นเกมหมากรุกอย่างเดียวเท่านั้น ปัญญาประดิษฐ์ของ DeepMind ถูกออกแบบมาให้เรียนรู้ที่จะเล่นเกมสารพัดอย่าง ยิ่งเล่นก็ยิ่งเก่งขึ้นเรื่อยๆ
ด้วยผลงานที่ยอดเยี่ยมนี้ทำให้ Google ตัดสินใจเข้าซื้อกิจการ DeepMind ด้วยมูลค่าหลักร้อยล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2014 เพียงสี่ปีหลังการก่อตั้ง
Google ให้อิสระ DeepMind ในการกำหนดทิศทางวิจัยและพัฒนา AGI ต่อและยังสนับสนุนทรัพยากรมหาศาลทั้งเงิน กำลังคน และโครงสร้างพื้นฐานคอมพิวเตอร์ขั้นสูง
DeepMind กลายเป็นเสือติดปีกภายใต้สังกัดของ Google
Cr. ณฤภรณ์ โสดา
