Biology Beyond Nature | ภาคภูมิ ทรัพย์สุนทร
โลกของชีววิทยาซับซ้อนเกิดกว่าสิ่งประดิษฐ์ใดที่มนุษย์เคยสร้างขึ้น แต่ข่าวดีคือในทุกเซลล์สิ่งมีชีวิตมี “คู่มือใช้งาน” ติดมาให้ด้วย
คู่มือนั้นเขียนอยู่บนโมเลกุลที่เรียกว่า “ดีเอ็นเอ” ด้วยลำดับเบสสี่ตัวเรียงร้อยกันเป็นภาษาสากลที่ทุกชีวิตใช้ร่วมกัน
ดังนั้น ความพยายามที่จะอ่านและเข้าใจความหมายของลำดับเบสที่แต่ละเซลล์มีอยู่จึงกลายเป็นหนึ่งในท่ามาตรฐานของนักชีววิทยาในการศึกษาสิ่งมีชีวิตใดๆ มาตั้งแต่ความสำคัญของดีเอ็นเอถูกค้นพบช่วงต้นศตวรรษที่ 20
ดีเอ็นเอหลักในจีโนมมนุษย์มีข้อมูลอยู่ราวสามพันล้านเบส ถ้าพิมพ์ออกมาด้วยฟอนต์มาตรฐานจะได้หนังสือเล่มหนาหลายร้อยหน้ากว่าพันเล่ม จุชั้นวางหนังสือใหญ่ๆ ได้เต็มชั้น
แต่ข้อมูลดีเอ็นเอจริงๆ ของเราแต่ละคนมีมากกว่านั้นเยอะ
ดีเอ็นเอจากแบคทีเรียทั้งร่างกายมีข้อมูลรวมราวร้อยเท่าของจีโนมเรา เซลล์เราเองแต่ละคนมีอยู่ราว 36 ล้านล้านเซลล์ แต่ละเซลล์ก็ใช่ว่าดีเอ็นเอจะเหมือนกันเป๊ะเพราะอาจมีการกลาย (mutation) หรือดัดแปลงโครงสร้างเคมีเพื่อคุมการแสดงออก (epigenetic)
นอกจากนี้ยังมีมนุษย์ทั้งโลกที่พันธุกรรมต่างกัน 8 พันกว่าล้านคน สิ่งมีชีวิตอื่นอีกไม่รู้กี่ล้านสปีชีส์
เอาเป็นว่า ด้วยความสำคัญของดีเอ็นเอในฐานพิมพ์เขียวของชีวิต และข้อมูลในดีเอ็นเอทั้งโลกนี้มีมากมายมหาศาล มีงานให้ทำไม่รู้จบ
โจทย์ในการ “อ่าน” ข้อมูลดีเอ็นเอออกมาให้เร็ว ถูก และแม่นยำที่สุดเป็นสิ่งที่นักวิจัยพยายามแก้กันมาหลายสิบปี
มันคือหนึ่งในสมรภูมิรบที่ดุเดือดที่สุดของธุรกิจกลุ่มไบโอเทค
Cr. ณฤภรณ์ โสดา
บทความหลายตอนต่อจากนี้จะพาทุกท่านย้อนไปดูประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมไบโอเทคด้านการถอดรหัสจีโนมโดยเฉพาะในช่วงหลังเสร็จสิ้นโครงการจีโนมมนุษย์ตอนปี 2003 มาจนถึงปัจจุบัน
เพียงราวสองทศวรรษเท่านั้นราคาของการถอดรหัสจีโนมมนุษย์ลดลงเกือบล้านเท่าจากหลักร้อยล้านดอลลาร์สหรัฐต่อจีโนม ลงมาแตะร้อยดอลลาร์สหรัฐต่อจีโนม
เป็นก้าวกระโดดของสมรรถนะเทคโนโลยีที่ไวที่สุดในทุกกลุ่มอุตสาหกรรมที่มนุษย์เคยรู้จักมา
เราจะมาดูกันว่า เบื้องหลังพัฒนาการที่น่าตื่นเต้นนี้มีใครอยู่เบื้องหลัง มีบริษัทใดที่เกิดขึ้น รุ่งโรจน์ และดับสูญไป
มีเกมการแข่งขันระหว่างบริษัท การเมืองระหว่างประเทศ และผลกระทบที่เขย่าแทบทุกอุตสาหกรรมและชีวิตมนุษย์ยุคใหม่อะไรอีกบ้าง
Cr. ณฤภรณ์ โสดา
ธุรกิจถอดรหัสจีโนมกำเนิดขึ้นมาช่วงทศวรรษ 1980 ขณะที่หลายบริษัทยาและบริษัทไบโอเทคกำลังตื่นเต้นกับเทคนิคการตัดต่อดีเอ็นเอเพื่อวิศวกรรมเซลล์ให้ผลิตโปรตีนเป็นยาสารพัดอย่าง บริษัทอีกกลุ่มก็มองว่าเราน่าจะถือโอกาสนี้ผลิตเครื่องมือมาขายบริษัทพวกนี้อีกที
หนึ่งในนั้นก็เครื่องมืออ่านลำดับเบส (DNA sequencer) ที่จะช่วยให้เราหายีนก่อโรคที่เป็นเป้าหมายของยาได้เจอ และก็หายีนที่อาจจะเอามาใช้เป็นต้นทางผลิตยา
Applied Biosystems (ABI) เอาเทคนิคอ่านลำดับเบสที่เรียกว่า Sanger Sequencing (คิดค้นโดย Frederick Sanger นักวิจัยชาวอังกฤษ) มาทำเป็นเครื่องมืออัตโนมัติจนประสบความสำเร็จขายดิบขายดีเป็นเจ้าตลาดตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษ 1980
พอเข้าทศวรรษ 1990 โครงการถอดรหัสพันธุกรรมมนุษย์ Human Genome Project (HGP) ผ่านสภากลายมาเป็นอภิมหาโปรเจ็กต์พันล้านระดับนานาชาติ ตามด้วยดราม่าการแข่งขันระหว่างโครงการจีโนมมนุษย์ภาครัฐบาลกับภาคเอกชนของบริษัท Celera Genomics ฉุดให้ความต้องการ DNA sequencer พุ่งกระฉูดก็ยิ่งทำให้ ABI ที่เป็นเหมือนพ่อค้าอาวุธในศึกครั้งนี้ร่ำรวยขึ้นไปอีก
ระหว่างทศวรรษ 1990 ถึงต้นทศวรรษ 2000 ที่โครงการ HGP ดำเนินไปนั้น ก็มีสตาร์ตอัพอีกกว่าสี่ร้อยบริษัทเกิดขึ้นมาคว้าโอกาสทองจากข้อมูลจีโนมมนุษย์ที่กำลังค่อยๆ ถูกเปิดเผย มีทั้งบริษัทขายเครื่องมือ ทำชุดตรวจค้นหายีน ทดสอบยา ฯลฯ
มูลค่าบริษัทรวมขึ้นไปสูงสุดถึงกว่าแปดหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ช่วงก่อนฟองสบู่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีแตกตอนปี 2001
ก่อนที่จะปรับตัวลงมาทรงๆ อยู่ที่ราวสี่หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ
