‘ตามรอย’

หลังเลนส์ในดงลึก | ปริญญากร วรวรรณ

ทํางานอยู่ในป่า สิ่งที่สร้างความ “เร้าใจ” และตื่นเต้นให้ผมมาก คือการได้พบร่องรอยสัตว์ป่า โดยเฉพาะ รอยตีน

จะว่าไปหลายครั้งตื่นเต้นกว่าตอนพบเจอตัวจริงๆ สัตว์ป่าด้วยซ้ำ

อาจเป็นเพราะว่า ร่องรอยต่างๆ จะสร้างภาพให้คิดต่อไปได้มากมาย

อย่างเช่น พบกับซากสัตว์กินพืช มีรอยกินเนื้อไปบางส่วน มีรอยลาก รอยพุ่มไม้ยับเยิน ร่องรอยบอกให้รู้ว่า เจ้าของซากซุ่มรอตรงนี้ ลงมือตรงนั้น รอยดิ้นรนของเหยื่อซึ่งไม่ยอมจำนนง่ายๆ

บางร่องรอยก็ทำให้ผมนับถือผู้ล่าบนสุดอย่างเสือโคร่งมากขึ้น

ครั้งหนึ่งผมเห็นซากกวางตัวผู้โตเต็มวัย อยู่ในพงอ้อริมลำห้วย จึงเดินตามรอยลากย้อนไป จนพบกับจุดเกิดเหตุ เสือลากซากมาตามน้ำ ร่วม 500 เมตร และทุกครั้งที่เจอซาก จะเห็นว่าสักสองสามวันเสือจะลากซากออกไปจากตำแหน่งเดิม

เหตุผลหนึ่งคือต้องการให้หนอนหลุดร่วงจากซากบ้าง เพราะไม่เช่นนั้นซากจะโทรมเร็ว

ในช่วงที่ป่ายังมีนกแร้งนั่น แร้งจะช่วยทำหน้าที่กำจัดหนอนให้

การล่ากระทั่งสำเร็จของนักล่าอย่างเสือโคร่ง ซึ่งแม้ว่าจะมีร่างกายและทักษะที่ได้รับการออกแบบมาอย่างเหมาะสม

แต่การล่าก็ไม่ใช่เรื่องง่าย พวกมันจึงจะใช้เหยื่ออย่างคุ้มค่า

บางวันลงจากเปลตอนเช้า ออกจากแคมป์ไปไม่ไกล บนด่านมีรอยตีนเสือโคร่งที่ผ่านมากลางดึก จึงตะกุยพื้นทิ้งรอยไว้ อาจเป็นการสื่อสารเพื่อบอกว่ารู้นะว่าคุณอยู่ตรงนั้น แต่รู้ไว้ด้วยว่านี่เป็นอาณาเขตใคร

ใจเต้นแรงเมื่อเห็นว่าริมลำห้วยมีรอยตีนควายป่า มันสร้างแรงใจให้มาก มีความหวังว่าวันนี้พวกมันจะผ่านมาทางซุ้มบังไพรที่ผมรออยู่ แม้ว่าผ่านไปเป็นสัปดาห์ผมก็เห็นแต่รอยนั้น

ทางเดินในป่านั้น เรียกว่าด่านของสัตว์ป่า ช้างเป็นผู้บุกเบิกเส้นทาง ด่านจะเป็นเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างแหล่งอาหาร หรือโป่ง

การใช้ด่านเดียวกับสัตว์ป่าช่วยให้เดินง่ายขึ้น โดยเฉพาะถ้ายิ่งมีช้างเดินนำหน้าไปไม่นาน

พบเจอร่องรอยสัตว์ป่าไม่เพียงแค่ทำให้ใจเต้นแรง แม้จะไม่เห็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ร่องรอยคือการยืนยันการมีตัวตนของเจ้าของรอย และทำให้คาดเดาได้ว่าเกิดอะไรขึ้น

สิ่งสำคัญคือทำให้รู้ว่านี่คือพื้นที่อันมีเจ้าของ ผมเป็นแค่ผู้มาเยือน

นั่งเฝ้ารออยู่ในซุ้มบังไพร ความว่างเปล่าข้างนอกทำให้ผมนึกถึงเรื่องราวของร่องรอย และรอยตีนสัตว์ป่าที่พบเจอบ่อยๆ รอยบอกให้รู้ว่า มีชีวิตเคยผ่านตรงนี้และมีบทเรียนให้ผมรู้จากรอยตีนนี้

ในป่า รอยตีนทุกก้าวเกิดจากชีวิตจริงๆ รอยทุกรอยเกิดจากการดำรงชีวิต การทำหน้าที่ การเลี้ยงลูก การหลบหนีภัย

และการอยู่รอด

สิ่งสำคัญที่เหลือ หลังจากเจ้าของรอยผ่านไปแล้ว คงไม่ใช่ชื่อเสียง ไม่ใช่จำนวนผู้ติดตาม

แต่เป็นเพียงรอยเล็กๆ ที่ทำให้ใครบางคนกล้าเดินต่อ

เพราะถึงที่สุดแล้ว สิ่งที่มีคุณค่าที่สุด ไม่ใช่การมีคนเดินตามเรามากมาย แต่คือการใช้ชีวิตจนเกิดรอยที่ควรค่าแก่การตาม และคงเป็นเรื่องดีๆ หากรอยนั้นสามารถพาใครอีกหลายคนเดินเข้าไปสู่ป่าที่กว้างใหญ่ด้วยความหวัง, ด้วยความเข้าใจที่ลึกกว่าเดิม

ว่ากันว่า ครูที่ดีที่สุด คือผู้ที่ทำให้เราไม่ต้องยึดติดกับตัวครู

ผมเชื่อว่าป่าต้องการสอนผมแบบนี้ เมื่อเข้าใจแล้ว มันทำให้คิดว่าผมไม่ได้เดินตามตัวบุคคล แต่เดินตามวิถี และหนทางที่ครูได้เปิดไว้

ในป่า ผมเดินตามเสือ ไม่ใช่เพราะอยากจะเป็นเสือ แต่เดินตามรอยของเสือ

เมื่อรอยหายไป ก็ต้องใช้ความเข้าใจของตัวเอง ไม่ใช่เพียงความเชื่อ

นี่อาจเป็นความหมายของการมีต้นแบบ ต้นแบบที่แท้จริงไม่ได้สร้างผู้ตาม แต่สร้างคนที่สามารถออกเดินด้วยเท้าของตัวเอง

วันหนึ่งรอยตีนย่อมหายไป แต่สิ่งที่จะไม่หายคือความสามารถของคนที่เรียนรู้วิธีอ่านร่องรอย

เราอาจไม่ได้เกิดมาเพื่อให้ใครเดินตาม แต่ควรใช้ชีวิตให้ดีพอ

จนเมื่อมีใครพบรอยตีนของเรา

และ “ตามรอย” นั้นไปก็จะรู้ว่าเส้นทางนี้ราบเรียบเป็นเพราะเคยมีผู้ที่บุกเบิกมาล่วงหน้าแล้ว