ชัยชนะของคนธรรมดา : เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 2569

คอลัมน์ ฝนไม่ถึงดิน
ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี

• 11 ตุลาคม 2569 เลือกตั้งประกันสังคม ปราการสุดท้ายของการปฏิรูปแนวหน้าของการปฏิวัติสังคมไทย
• ใครกลัวการเลือกตั้งประกันสังคม?
• ความแตกต่างของการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 2566 และ 2569
• พวกเขาตัดได้แค่ต้นไม้หนึ่งต้น แต่ไม่อาจหยุดยั้งฤดูใบไม้ผลิ นิติสงครามการเลือกตั้งประกันสังคม
• คืนอำนาจให้ผู้ประกันตน : บันทึกจากห้องพิจารณาคดีถึงคำพิพากษาศาลปกครอง
• 27 กันยา เลือกตั้งประกันสังคมเปลี่ยนแปลงชีวิตสวัสดิการครั้งใหญ่
• คำสั่งศาลไม่ได้ให้เลื่อนเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ต้องเดินหน้า 27 กันยายน ตามเดิม
• การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมที่กำลังจะมาถึง ไม่ใช่เพียงเรื่องของผู้ประกันตน
• ว่าด้วยการเลือกตั้งบอร์ดผู้ประกันตน และสองปีแห่งการพิสูจน์
• ซิซีฟัสแห่งกองทุนประกันสังคม : หินที่เราต้องเข็นขึ้นเขาในวันที่ 27 กันยายน
• อ่านบทความทั้งหมดของ ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี คลิกที่นี่

ก่อนที่ตัวเลขสุดท้ายจะประกาศ ผมขอเริ่มต้นด้วยคำขอบคุณ ขอบคุณคนธรรมดา นายจ้าง และผู้ประกันตนทุกคนที่ออกไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2569

หลายคนเปลี่ยนวันเดินทาง หลายคนสละวันหยุดยาว หลายคนฝ่ารถติดและน้ำท่วมไปให้ถึงหน่วยเลือกตั้ง

การเลือกตั้งที่ผู้คนยอมแลกเวลาและความสะดวกมากขนาดนี้ บอกเราบางอย่างที่ตัวเลขคะแนนอย่างเดียวบอกไม่ได้ คือคนทำงานจำนวนมากรู้ดีว่าเงินสมทบที่ถูกหักจากเงินเดือนทุกเดือนเป็นของพวกเขา และรู้ว่าใครนั่งบริหารกองทุนนี้ย่อมมีผลต่อชีวิตของพวกเขาและครอบครัว

เราเชื่อว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิ์ครั้งนี้สูงกว่าปี 2566 หลายเท่า

เส้นทางที่ไม่ง่ายมาถึงหน่วยเลือกตั้ง

คนที่ออกมาใช้สิทธิ์ครั้งนี้ควรรู้ว่าการเลือกตั้งนี้เดินทางมาไกลกว่าที่เห็น

วันเลือกตั้งเดิมถูกกำหนดไว้ที่ 27 กันยายน 2569 แล้วถูกเลื่อน

ผมในฐานะผู้ฟ้องคดีที่ 1 ต้องไปที่ศาลปกครอง ในคดีหมายเลขดำที่ 1725/2569 จนได้คำสั่งคุ้มครองชั่วคราวและคำพิพากษาเพิกถอนการเลื่อน

ผมเล่าเรื่องนี้เพราะมันเป็นกลไกที่สำคัญ สิทธิ์ในการเลือกตั้งของผู้ประกันตนเป็นสิทธิ์ที่เปราะบางมาก

วันเวลาและกติกาเปลี่ยนได้ด้วยการตัดสินใจของคนไม่กี่คน

ถ้าผู้ประกันตนไม่ลุกขึ้นปกป้อง

เสียงของเขาก็จะค่อยๆ หายไปโดยไม่มีใครต้องรับผิดชอบ

ตัวเลขที่บอกว่าผู้คนอยากได้ประกันสังคมคืน

ตัวเลขผู้มาใช้สิทธิ์ตอบคำถามได้ชัดกว่าถ้อยคำใดๆ การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2566 มีผู้ประกันตนมาใช้สิทธิ์ 156,870 คน จากผู้ลงทะเบียน 854,414 คน หรือร้อยละ 18.36 ส่วนฝั่งนายจ้างมา 1,465 คน คิดเป็นร้อยละ 46.82 ของผู้ลงทะเบียน

มาถึงครั้งนี้ ข้อมูลของสำนักงานประกันสังคมเช้าวันที่ 12 ตุลาคม คนมาใช้สิทธิ์นับล้านคน

และผู้ประกันตนกว่าร้อยละ 95 ลงเสียงให้ทีมประกันสังคมก้าวหน้า

เป็นชัยชนะที่สำคัญของฝั่งปฏิรูป ประกันสังคมเป็นระบบที่อยู่ใกล้ชีวิตคนทำงานที่สุด

เราใช้มันตอนเจ็บป่วย ตอนมีลูก ตอนตกงาน ตอนแก่ และตอนที่ครอบครัวสูญเสียคนรัก

ไม่มียาใดที่แก้การเกิด แก่ เจ็บ ตายได้ แต่สวัสดิการที่ดีทำให้คนผ่านช่วงเวลาเหล่านั้นด้วยศักดิ์ศรี

และนี่คือเหตุผลที่เรารับหน้าที่เป็นตัวแทนของผู้ประกันตนและนายจ้างในบอร์ด

ผลงานสองปีที่ผ่านมาเป็นหลักฐานว่าสิ่งนี้ทำได้จริง

เงินสงเคราะห์บุตรเพิ่มจาก 600 เป็น 1,000 บาทต่อเดือน ช่วยเด็ก 1.2 ล้านคน ผู้ว่างงานนับแสนคนได้รับความคุ้มครองดีขึ้น และผู้รับบำนาญนับล้านคนได้รับความเป็นธรรมมากขึ้น

ในสูตรบำนาญแบบ CARE ที่ผ่านมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 ก็มาจากการต่อสู้ในบอร์ดชุดนี้

เงินเหล่านี้ไม่ได้มาจากฟ้า

มันมาจากการจัดลำดับความสำคัญใหม่ของกองทุนที่มีอยู่แล้ว

สามเสาที่ต้องเดินไปด้วยกัน

ผมย้ำเสมอว่า สิทธิประโยชน์ การบริหาร และการลงทุนของกองทุนประกันสังคมเป็นเรื่องเดียวกัน ถ้าบริหารโปร่งใส ลงทุนอย่างมีประสิทธิภาพ และตัดโครงการที่เป็นปรสิตกินงบออกไป เงินที่ประหยัดได้ก็กลับมาเป็นสวัสดิการให้ผู้ประกันตนได้จริง

ตัวอย่างที่จับต้องได้คือสัดส่วนการจัดซื้อจัดจ้างที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งลดจากราว 11% เหลือ 1.59% ในสมัยที่ผ่านมา

ตัวเลขนี้ไม่ได้อยู่ในรายงานเพื่อความสวยงาม มันคือเงินที่ไม่รั่วไหลและย้ายไปเป็นสิทธิประโยชน์ได้

การปฏิรูปแบบนี้เกิดขึ้นได้เมื่อเราไม่ประนีประนอมกับความไม่ถูกต้อง

เราปฏิเสธปฏิทินและของชำร่วยที่แฝงผลประโยชน์ทับซ้อน

เราปฏิเสธการเจรจานอกรอบที่ทำให้การลงทุนไม่โปร่งใส

ของเล็กน้อยเหล่านี้ดูเหมือนธรรมเนียม แต่เมื่อสะสมกันไปก็กลายเป็นวัฒนธรรมที่ทำให้ผลประโยชน์ของผู้ประกันตนเป็นเรื่องรอง

เมื่อเราปฏิเสธมันตั้งแต่ต้น เราจึงมีน้ำหนักพอจะเรียกร้องให้ผู้อื่นทำเหมือนกัน

นโยบายที่เราประกาศไว้ชัดเจนในการหาเสียงคือ เปิดเผยการบริหาร ลงทุนอย่างมีประสิทธิภาพ ตัดโครงการปรสิตเพื่อนำงบมาเป็นสวัสดิการ ปฏิรูปบำนาญให้คนนับล้าน และขยายความคุ้มครองการว่างงาน

คะแนนเสียงที่ผู้ประกันตนมอบให้ในครั้งนี้คือการอนุมัติแผนงานชุดนี้

และเป็นพันธสัญญาที่เราต้องทำให้สำเร็จ

สองปีของทีมที่ตรวจสอบได้

ทีมประกันสังคมก้าวหน้าได้ 6 จาก 7 ที่นั่งฝั่งผู้ประกันตนในเดือนธันวาคม 2566

และสิ่งที่ทำต่อจากนั้นเป็นรายการที่เปิดดูได้ทีละข้อ

ด้านสิทธิประโยชน์ เราขยายสิทธิทันตกรรมให้ครอบคลุมถึงการผ่าฟันคุด สิ่งที่ผู้ประกันตนเจอในชีวิตจริงและเคยต้องควักกระเป๋าจ่ายเอง

ด้านบำนาญ เราผลักดันสูตร CARE ซึ่งคำนวณจากรายได้เฉลี่ยตลอดอายุการทำงานที่ปรับค่าให้ทันสมัย โดยมีผู้สนับสนุน 77.93% ผู้รับบำนาญราว 570,000 ถึง 600,000 คน
จากประมาณ 800,000 ถึง 900,000 คนจะได้ประโยชน์ และมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 คือหลักหมุดที่ยืนยันว่าข้อเสนอนี้ผ่านด่านสำคัญมาแล้ว

ด้านการลงทุน เราตามดูดีลนอกตลาดที่ไม่โปร่งใส และเป็นแรงกดดันให้ยับยั้งไว้ได้ รวมถึงตรวจสอบกรณีอาคารบางจากและ Skyy9 อย่างต่อเนื่อง
ผมเห็นว่าขนาดของกองทุนอธิบายว่าทำไมเรื่องนี้สำคัญ

ปี 2567 กองทุนจ่ายสิทธิประโยชน์ 7 กรณี รวม 135,586.68 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นเงินชราภาพ 43,370.49 ล้านบาท เงินสงเคราะห์บุตร 12,478.72 ล้านบาท และเงินว่างงาน 9,849.30 ล้านบาท

ประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นเพียงร้อยละ 1 ของยอดระดับนี้ก็เท่ากับราว 1,356 ล้านบาทที่ย้ายไปเป็นสิทธิประโยชน์ได้

นี่คือเหตุผลที่สิทธิประโยชน์ การบริหาร และการลงทุนต้องมองเป็นเรื่องเดียวกัน

ทีมที่ผ่านการพิสูจน์ในเรื่องเหล่านี้มาแล้วจึงได้รับความไว้วางใจเพิ่มจากคนจำนวนมากขึ้นในรอบนี้

ของขวัญของประชาชน

มีคนจำนวนไม่น้อยที่มองว่าเราเป็นภัยคุกคาม เพราะเราไปแตะผลประโยชน์ของคนที่อยู่กับระบบเดิมมานาน

ผมยอมรับตรงๆ ว่าเราเป็นปีศาจในสายตาของชนชั้นนำ

และผมภูมิใจที่เป็นเช่นนั้น

เพราะสิ่งเดียวกันนี้เป็นของขวัญในสายตาของประชาชน เมื่อประกันสังคมกลับมาเป็นของคนธรรมดา ความมั่นคงของชีวิตก็กลับมาเป็นของคนธรรมดาด้วย
การเลือกตั้งครั้งนี้จึงเป็นปราการสุดท้ายของการปฏิรูปในปีนี้

ถ้าผู้ประกันตนและนายจ้างยังรักษาเสียงของตัวเองไว้ได้ในสถาบันที่เก็บเงินของพวกเขาไว้ทุกเดือน ธงชัยของการปฏิรูปก็ยังโบกต่อไปได้
ขอบคุณทุกคนที่ออกมาปักธงนี้ด้วยกัน

และขอให้เราช่วยกันดูแลให้ทุกคะแนนถูกนับ ทุกเสียงถูกนับ และทุกบาทของผู้ประกันตนกลับไปเป็นสวัสดิการที่ดีขึ้นสำหรับคนธรรมดา