ได้ยินว่างานมหกรรมหนังสือระดับชาติครั้งที่ 31 ปีนี้ ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ปิดตัวลงท่ามกลางความสุขอกสุขใจของสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย
ในขณะนี้หนังสือ (กระดาษ) ค่อยๆ หายหน้าไปจากยุคสมัย นายณัฐกร วุฒิชัยพรกุล นายกสมาคมฯ แถลงปิดงานด้วยความปลาบปลื้มและเปี่ยมด้วยความหวังมั่นใจว่า วงการหนังสือเล่มหรือพ็อกเก็ตบุ๊กยังมี “อนาคต”
คนกลุ่มเจน Z คิดเป็นร้อยละ 44.6 เข้าชมบูธหนังสือและช็อปหนังสือคือกลุ่มเป้าหมายใหญ่ที่จะสานอนาคต
นายกสมาคมผู้จัดพิมพ์และจำหน่ายฯ ปีติถึงกับว่า จัดงาน 10 วัน เป็นทุกวันที่มีผู้คนคับคั่ง ไม่มีวันไหนคนโหรงเหรง ทุกคนยิ้มและมีความหวัง คาดว่ามีผู้เข้าชมในปีนี้ไม่ต่ำกว่า 1.4 ล้านคน และทำเงินได้ไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท
หลายสำนักพิมพ์ยอดขายทะลุเป้า
Amidst the Mainland Geopolitics ไทยในสมการอำนาจอาเซียนภาคพื้นทวีป ของ ปิติ ศรีแสงนาม กับ จักรี ไชยพินิจ ตอบรับกับภาวะที่โลกสั่นคลอนถึงขั้นหลายประเทศในยุโรปแจ้งให้ประชาชนกักตุนอาหาร น้ำดื่ม และของใช้จำเป็นพร้อมรับมือภาวะฉุกเฉิน
IR IS US การเมืองโลกหมุนรอบเรา ของ ศ.ดร.ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์
ความไม่รู้ คือ ความรู้อย่างหนึ่ง ของ หนุ่มเมืองจันท์
The Future of Thailand : Next Move โลกเปลี่ยน ไทยต้องปรับ ของ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์
The Climate Book 2°C สุดท้าย ก่อนโลกไม่มีวันหวนคืน เกรตา ธันเบิร์ก บรรณาธิการ ที่แปลโดย ณิชา เวชพานิช และ กุลณัฐ จิระวงศ์อร่าม
GENESIS: Artificial Intelligence, Hope, And the Human Spirit ปฐมกาลแห่งเอไอ : ปัญญาประดิษฐ์พลิกโฉมมนุษยชาติ ของ Henny A Kissinger, Eric Schmidt, Craig Mundie ที่ ธิดา จงนิรามัยสถิต แปล ลึกถึงก้นบึ้ง
“เอไอ” จะขยายช่องแห่งความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างไร แค่ไหน
ทั้งหมดจากสำนักพิมพ์ “มติชน” เป็นหนังสือที่ขึ้นแท่นแรงตลอดกาลถึงขั้นที่ต้องตามหามาเก็บไว้แล้วค่อยๆ ทยอยอ่าน
ปีนี้หลานในเจน Z บอกว่าไปเดินชมงานและเลือกซื้อหนังสือมาอ่านด้วย จึงมีโอกาสได้ “สนทนา” กับวัยรุ่นเกี่ยวกับการอ่านและอนาคตของหนังสือเล่มหรือพ็อกเก็ตบุ๊ก
ถามว่า การอ่านตัวอักษรหรืออ่านเรื่องราวจากหนังสือที่เป็นเล่มกับการอ่านเรื่องราวจากจอโทรศัพท์ มีความแตกต่างกันอย่างไร
หลานในเจน Z (แค่คนเดียว/ไม่เกี่ยวกับคนอื่นๆ) อธิบายว่า การอ่าน “ตัวหนังสือ” หรืออ่านเรื่องราวจากหนังสือเล่มให้ความรู้สึกที่ “สัมผัสได้” ถึงอะไรบางอย่างที่จอกระจกจากโทรศัพท์ไม่มี
ไม่มีอะไรรึ!?
กระดาษปกที่สัมผัสได้ด้วยนิ้วมือเมื่อพลิกเปิด ภาพปก การออกแบบปกที่ชวนฉงน หรือทึ่ง หรือแปลกตา สัมผัสกับกระดาษเนื้อในเล่ม การออกแบบและจัดวางรูปแบบเนื้อหาภายในเล่ม รวมถึงการพกพาติดตัวติดมือไปในทุกที่ก็ให้ความรู้สึกที่ “พิเศษ”
อ่านแล้วสบายตา
คนเจน Z เกิดมาก็เห็น “ภาพ” เรื่องราวหรือข้อมูลส่วนมากผ่านจอโทรศัพท์ มีทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวที่ถูกสร้างประกอบขึ้น จึงไม่ต้องนั่งนึก หรือนั่งฝันไปเรื่อยเปื่อยจนเป็นที่มาของคำว่า “เพ้อเจ้อ”
แต่คนในยุคเบบี้บูมเมอร์นั้นสื่อการเรียนรู้ทั้งหลายยังไม่ทันสมัย
นอกจากการฟังแล้ว “ความรู้ทั้งหลาย” ถ่ายทอดผ่านการเขียนตัวอักษรและตีพิมพ์เป็นหนังสือเล่ม
จะว่าไปแล้ว คำว่า “เพ้อ” หรือกระทั่ง “เพ้อเจ้อ” นั้น กล่าวในแง่สร้างสรรค์อาจเทียบได้กับคำว่า “จินตนาการ” ซึ่งแม้แต่ปรมาจารย์ด้านฟิสิกส์ที่ยิ่งใหญ่ของโลกอย่าง “อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์” ในที่สุดก็ยอมรับว่า “จินตนาการสำคัญกว่าความรู้”
“จินตนาการ” จนเกิด “สมการ”
ขีดเขียนลงบนกระดาษจนกลายสร้างสมการพลิกโลก
จากสิ่งที่ไร้รูปร่างไม่มีตัวตนให้จับต้องเหมือนสสาร พลังงานชนิดหนึ่งถูกอธิบายเป็นโปรตอน นิวตรอน อิเล็กตรอน เป็นนิวเคลียส และเป็นพลังงานปรมาณู ที่ทุกวันนี้ใช้ผลิตไฟฟ้า ใช้รักษามะเร็ง ใช้ตรวจวินิจฉัยโรค ใช้ปรับปรุงพันธุ์พืช ใช้ตรวจสอบรอยร้าวและความหนาวัสดุ กระทั่งสร้าง “อาวุธนิวเคลียร์”
เส้นแบ่งของจินตนาการกับความเพ้อเจ้อหรือเพ้อฝันอาจบางมาก จนคล้ายเส้นฉลาดล้ำลึกกับความทึบสุดดาร์ก
คนเจน Z สนใจอ่านหนังสือเล่มหรือพ็อกเก็ตบุ๊กประเภทไหน และนิยมการอ่านแค่ไหน
ไม่มีตัวแทนตอบคำถามนี้ จะมีแต่ “ตัวจำลอง” ที่มีความเห็นว่า รสนิยมการอ่านของคนเจน Z เหมือนคนทั่วไปรุ่นพ่อแม่ปู่ย่าตายาย โดยเฉพาะสังคมไทยที่ “ไม่รักการอ่าน” ไม่นิยมการจดบันทึกเหตุการณ์ วันเดือนปีที่เกิดเหตุ
ถ้าจะอ่าน ส่วนมากก็ชอบอ่านนิยาย อ่านเรื่องเกี่ยวกับการสืบสวนที่ซับซ้อนซ่อนเงื่อน หรือเรื่องการพิสูจน์ทราบปริศนาต่างๆ และการ์ตูน
การอ่านหนังสือเป็นอีกโซนหนึ่งที่ต่างออกไปจากโลกออนไลน์
หนังสือมีการจัดระเบียบเนื้อเรื่อง มีโครงสร้างเนื้อหา จัดเรียงลำดับเนื้อหา มีการตรวจสอบ หรือเรียกว่า การบรรณาธิการ มีผู้รับผิดชอบต่อเนื้อหามากมาย เริ่มตั้งแต่ตัวผู้เขียน ผู้มีความรู้หรือผู้มีชื่อเสียงที่เขียนคำนิยม สำนักผู้จัดพิมพ์ตรวจสอบกลั่นกรองและเขียนคำนำ
หนังสือในสายตาของคนหนุ่มสาวทุกวันนี้จึงเป็นสิ่งหนึ่งที่มีคุณลักษณะต่างไปจากข้อมูลข่าวสารหรือข้อความทั้งหลายที่ท่วมท้นอยู่ในโลกออนไลน์
การอ่านหนังสือจะมากน้อย หรือไม่อ่านหนังสือเลยก็ขึ้นอยู่กับการปลูกฝังของครอบครัวและรสนิยมส่วนตัว
อย่างไรก็ตาม หนังสือเล่มที่มี “ความแตกต่าง” ซึ่งโลกออนไลน์ทดแทนไม่ได้จะยังคงไปด้วยกันได้กับโลกของคนเจน Z
