สส.สิทธิพล พรรคประชาชนจี้รัฐ เร่งแก้ปัญหาแพลตฟอร์มไรเดอร์ สร้างความเป็นธรรมทั้งระบบ

สืบเนื่องจากกรรมาธิการการพัฒนาเศรษฐกิจ สภาผู้แทนราษฎร ได้รับเรื่องร้องเรียนจากพี่น้องไรเดอร์ โดยเฉพาะมอเตอร์ไซค์ ให้ช่วยตรวจสอบความไม่เป็นธรรมประเด็นค่ารอบ ทั้งความเหมาะสมของค่าตอบแทนที่ได้จากการให้บริการและค่าคอม (คอมมิชชัน) ที่ถูกแอปหัก ตลอดจนเงื่อนไขอื่น ๆ ที่เสี่ยงเข้าข่ายไม่เป็นธรรม

ในการประชุมคณะกรรมาธิการการพัฒนาเศรษฐกิจ ครั้งที่… ได้เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมการขนส่งทางบก สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เข้าหารือกับ กมธ. เมื่อวันที่ 29 ต.ค. 2569

ที่ประชุมโดยนายสิทธิพล วิบูลย์ธนากุล ทำหน้าที่ประธานการประชุม ได้รับฟังปัญหาของไรเดอร์ที่ให้บริการบนแพลตฟอร์ม ซึ่งปัจจุบันเผชิญค่าตอบแทนที่ลดลง ต้นทุนที่สูงขึ้น และ เงื่อนไขต่าง ๆ ที่ถูกกำหนดให้ไรเดอร์ต้องปฏิบัติ โดยไรเดอร์ไม่สามารถต่อรองใด ๆ ได้ จากการให้ข้อมูลของแต่ละหน่วยงาน พบว่า ปัญหาสำคัญคือ โครงสร้างค่าตอบแทนปัจจุบันไม่สะท้อนต้นทุนจริง ไม่เป็นธรรม ขณะเดียวกันหลายประเด็นปัญหา ไม่มีหน่วยงานรัฐกำกับดูแล หลายประเด็นเข้าข่ายหน่วยงานรัฐเพิกเฉย เพราะทราบปัญหามานานแล้ว แต่ไม่ได้ดำเนินการอะไร

ตัวอย่างปัญหาทึ่พบ เช่น
—กรมการขนส่งทางบกมีการกำหนดต้นทุนให้ผู้ขับขี่และวินมอเตอร์ไซค์ โดยอัตราที่กำหนดนี้ ใช้มาตั้งแต่ปี 2562 !! หลังจากนั้นไม่เคยมีการทบทวนอีกเลย

-ค่าโดยสารที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดสำหรับไรเดอร์ผ่านแพลตฟอร์มคืออัตราเดียวกับวินมอเตอร์ไซค์ทั่วไป ..แต่ไรเดอร์ยังต้องถูกหักค่าธรรมเนียม (GP)เพิ่มจากต้นทุนอีก ดังนั้นสำหรับไรเดอร์ที่รับงานผ่านแอป มีแนวโน้มได้ค่าตอบแทนต่ำเกินจริง หรือต่ำกว่าราคาตลาดที่ควรได้รับ

-ภายใต้กฎหมายปัจจุบัน กรมการขนส่งทางบกให้ข้อมูลว่า กรมไม่มีอำนาจในการกำหนดค่า GP สูงสุดว่าให้แอปหักไรเดอร์มอเตอร์ไซค์ได้เท่าไร (ขณะทึ่สำหรับรถยนต์กำหนดได้) โดยต้องแก้กฎหมาย พรบ.รถยนต์ก่อน รวมถึงรอใช้ พรบ.เศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัล เป็นเครื่องมือกำกับ

-ผู้ขับขี่บนแพลตฟอร์มถูกแอปเก็บข้อมูลส่วนบุคคลเกินความจำเป็น ขณะที่ผู้ขับขี่ใช้ประโยชน์จากข้อมูลของตนเองได้อย่างจำกัด ปัจจุบันตัวแทนไรเดอร์ให้ข้อมูลว่า มีแอปถึงขนาดบังคับให้ไรเดอร์ต้องแชร์โลเคชั่นตนเอง แม้กระทั่งช่วงที่ไม่ได้รับงานหรือจะวิ่งงาน

คณะกรรมาธิการฯ ได้ขอให้หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการ ดังต่อไปนี้

1. กรมการขนส่งทางบก ต้องเร่งปรับเกณฑ์คำนวณต้นทุนให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจปัจจุบัน และหาแนวทางแก้ไขข้อจำกัดของ พรบ.รถยนต์ เพื่อให้กำกับค่า GP ของไรเดอร์บนแพลตฟอร์มได้ โดยไม่ควรรอแต่เพียงฝากความหวังกับ พรบ.เศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัล
2. สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ รายงาน กมธ.ว่าปัจจุบันกำลังศึกษาอัตราค่าตอบแทนขั้นต่ำที่เหมาะสม แต่ประเด็นสำคัญที่ กมธ.ตั้งข้อสังเกตและผู้แทนสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ยังไม่สามารถให้ความชัดเจนได้คือ เมื่อไหร่จะคำนวณเสร็จ เสร็จแล้วสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์มีฐานอำนาจในการบังคับใช้ได้จริงไหม เพราะที่ผ่านมาสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ออกแนวปฏิบัติหรือข้อกำหนดใดมา บังคับใช้จริงได้น้อยมาก หากไม่ตอบคำถามให้ชัด กลายเป็นแค่ผลักปัญหาไปข้างหน้า ถึงเวลา ไม่ได้แก้ได้จริง
3. สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า ชี้แจงต่อ กมธ.ว่า ช่วงปลายปีนี้กำลังจะออกประกาศกำกับค่าบริการและแนวปฏิบัติทางการค้า (Code of Practice) เพื่อป้องกันการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมสำหรับกรณีนี้ ทั้งนี้ กมธ.ได้ตั้งคำถามว่าทำไมพึ่งจะออกแนวกำกับ ทั้งที่ปัญหาเกิดมานานแล้ว ผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้าให้ข้อมูลว่า ก่อนหน้านี้ เรื่องร้องเรียนส่วนใหญ่เกี่ยวกับค่า GP และความไม่เป็นธรรมบนแพลตฟอร์มทางการค้า สำนักงานจึงเร่งแก้ปัญหานั้นก่อน
4. สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ปัจจุบันยังไม่มีการกำหนดแนวการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับแพลตฟอร์มในการเก็บข้อมูลทั้งข้อมูลผู้ขับขี่ ข้อมูลลูกค้า โดย กมธ.ขอให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลดำเนินการประสานแพลตฟอร์มเพื่อให้ได้ความชัดเจนว่าข้อมูลใดเป็นสิทธิของใคร ตัวอย่างที่ต้องตอบให้ชัดว่าทำได้หรือไม่ เช่นการบังคับไรเดอร์แชร์โลเคชั่นทั้งที่ไม่ได้อยู่ในช่วงรับงาน โดยขอให้ส่งข้อมูลที่ชัดเจนตอบมายัง กมธ.

ทั้งนี้ นานสิทธิพล วิบูลย์ธนากุล ประธานในที่ประชุมได้ขอให้รัฐบาล และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งแก้ไขปัญหา เนื่องจากปัญหาที่ไรเดอร์เผชิญเหล่านี้เกิดขึ้นมาเป็นระยะเวลานานแล้ว หลายประเด็นหน่วยงานรัฐทราบปัญหาด้วยซ้ำ แต่ไม่แก้ไขเสียที ยังคงปล่อยให้ไรเดอร์ได้รับความไม่เป็นธรรม ทั้งนี้กรรมาธิการจะติดตามการแก้ไขและเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาอัปเดตความคืบหน้าต่อไป

“และแน่นอนว่าในอีกมุมหนึ่ง ปัญหาการขับขี่ของไรเดอร์จนกระทบผู้โดยสารและคนใช้ถนน เป็นเรื่องที่ไรเดอร์และแพลตฟอร์มต้องเร่งปรับปรุงเช่นกัน ที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งของไรเดอร์มักให้เหตุผลว่า เพราะค่ารอบที่ถูกกด บังคับให้ไรเดอร์ต้องเสี่ยงตายทำรอบ

ดังนั้นจึงหวังเป็นอย่างยิ่ง หากหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องช่วยกันทำหน้าที่ กำกับการแข่งขันให้เป็นธรรมแล้ว ทั้งผู้ขับขี่และผู้โดยสาร ตลอดจนเพื่อนร่วมทางทุกคนจะได้ประโยชน์สูงสุด” นายสิทธิพล กล่าวทิ้งท้าย