CKPower ต่อยอดภูมิปัญญาผ้าทอ ปั้น “หิ่งห้อย สตูดิโอ” สร้างพื้นที่เรียนรู้หัตถกรรมให้เยาวชนหลวงพระบาง
การพัฒนาชุมชนให้เติบโตอย่างยั่งยืน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจหรือการเพิ่มรายได้ให้แก่คนในพื้นที่เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการรักษาคุณค่าทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นให้สามารถสืบทอดต่อไปได้อย่างมีชีวิตชีวา โดยเฉพาะงานหัตถกรรมที่สะท้อนเอกลักษณ์ วิถีชีวิต และความประณีตของคนในชุมชน ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคในปัจจุบันได้
แนวคิดนี้สะท้อนผ่าน “หิ่งห้อย สตูดิโอ (Hinghoi Studio)” พื้นที่เรียนรู้และสร้างสรรค์งานหัตถกรรมพื้นถิ่นในหลวงพระบาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ที่มุ่งนำภูมิปัญญาดั้งเดิมมาต่อยอดผ่านการออกแบบร่วมสมัย ควบคู่กับการพัฒนาทักษะฝีมือและเปิดโอกาสทางอาชีพให้แก่ชุมชนประชาชนและเยาวชนในท้องถิ่น เพื่อให้ความรู้ที่สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่นสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง ทั้งในมิติของการอนุรักษ์วัฒนธรรม การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ และการสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนอย่างต่อเนื่อง
โครงการดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดยบริษัท หลวงพระบาง พาวเวอร์ จำกัด (LPCL) บริษัทร่วมของ บริษัท ซีเค พาวเวอร์ จำกัด (มหาชน) หรือ CKPower ซึ่งเป็นผู้ดำเนินการโครงการไฟฟ้าพลังน้ำหลวงพระบาง โดยจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่เรียนรู้และสร้างสรรค์งานหัตถกรรมสำหรับชุมชนในพื้นที่รอบโครงการ เปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้เรียนรู้ทักษะใหม่ ฝึกฝนฝีมือ และนำความรู้ไปต่อยอดสู่การประกอบอาชีพในอนาคต ขณะเดียวกันยังให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชน เพื่อวางรากฐานทักษะที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการทำงานและสร้างโอกาสทางรายได้ต่อไปในอนาคต
การดำเนินงานนี้สอดคล้องกับกรอบการดำเนินงานสร้างคุณค่าสู่สังคมของ CKPower ประจำปี 2565 – 2569 (CSR Strategy Framework 2022 – 2026) ภายใต้โครงการ “หิ่งห้อย นวัตกรรมสร้างโอกาสเพื่อชุมชน” ซึ่งขับเคลื่อนด้วยแนวคิด One Power Plant One Product หรือ OPOP ที่มุ่งนำองค์ความรู้ นวัตกรรม และความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายมาพัฒนาศักยภาพของชุมชน เพื่อสร้างความสามารถในการพึ่งพาตนเองในระยะยาว แนวทางนี้สะท้อนความเชื่อของบริษัทว่าการเติบโตทางธุรกิจควรดำเนินควบคู่กับการพัฒนาชุมชน โดยสร้างคุณค่าร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงการให้ความช่วยเหลือในระยะสั้น
สำหรับความร่วมมือในการพัฒนาหิ่งห้อย สตูดิโอ เกิดขึ้นจากหลายภาคส่วนใน สปป.ลาว โดยแผนกอุตสาหกรรมและการค้า แขวงหลวงพระบาง สนับสนุนและรับรองการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ ขณะที่ วิทยาลัยเทคนิค-วิชาชีพหลวงพระบาง ร่วมพัฒนาทักษะด้านหัตถกรรมและการออกแบบให้แก่ประชาชนและเยาวชน เพื่อเชื่อมโยงการเรียนรู้เข้ากับการทำงานจริง เพิ่มโอกาสในการประกอบอาชีพ และสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และชุมชน
อีกหนึ่งภาคีสำคัญคือ บริษัท ช.การช่าง (ลาว) จำกัด ซึ่งสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่และโครงสร้างพื้นฐาน โดยก่อสร้างอาคารหิ่งห้อย สตูดิโอให้มีความแข็งแรงและได้มาตรฐาน พร้อมคำนึงถึงการออกแบบให้กลมกลืนกับสถาปัตยกรรมของเมืองมรดกโลกหลวงพระบาง การพัฒนาศูนย์แห่งนี้จึงให้ความสำคัญทั้งกับประโยชน์ใช้สอยในฐานะพื้นที่ฝึกทักษะ และความเหมาะสมกับบริบททางสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมท้องถิ่น
นับตั้งแต่เปิดดำเนินงานในเดือนพฤศจิกายน 2568 “หิ่งห้อย สตูดิโอ” ได้จัดกิจกรรมพัฒนาทักษะหัตถกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยเน้นการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง ตั้งแต่การใช้จักรเย็บผ้า เทคนิคการตัดเย็บ ไปจนถึงการขึ้นชิ้นงาน ผู้เข้าร่วมยังได้เรียนรู้การนำหัตถกรรมพื้นถิ่น ซึ่งสะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่นและเอกลักษณ์ของหลวงพระบางมาต่อยอดผ่านแนวคิดการออกแบบร่วมสมัย เพื่อพัฒนาฝีมือให้สามารถสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณค่าและสอดคล้องกับการใช้งานในชีวิตประจำวัน
นอกจากนี้ ศูนย์ฯ ยังร่วมกับวิทยาลัยเทคนิค-วิชาชีพหลวงพระบาง จัดกิจกรรมเวิร์กชอปพัฒนางานฝีมือ เพื่อเตรียมความพร้อมด้านทักษะให้แก่ชุมชนและเยาวชน โดยผู้เข้าร่วมได้รับใบประกาศนียบัตรสำหรับใช้ต่อยอดการพัฒนาตนเองและอาชีพในอนาคต กิจกรรมเหล่านี้จึงไม่ได้มุ่งเพียงให้ผู้เรียนทำชิ้นงานได้สำเร็จ แต่ยังให้ความสำคัญกับการสร้างพื้นฐานทักษะที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง พร้อมเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วมในการสืบทอดงานหัตถกรรมของชุมชน
หัวใจสำคัญของผลิตภัณฑ์จากหิ่งห้อย สตูดิโอ คือการนำภูมิปัญญาด้านงานหัตถกรรมของชุมชนหลวงพระบาง รวมถึงองค์ความรู้ด้านการย้อมสีเส้นฝ้ายด้วยวัสดุธรรมชาติ มาต่อยอดผ่านการตัดเย็บและการออกแบบร่วมสมัย ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานได้จริงในชีวิตประจำวัน โดยยังคงรักษาเอกลักษณ์ ความประณีต และคุณค่าของงานฝีมือท้องถิ่นไว้
การออกแบบในลักษณะนี้ช่วยเชื่อมโยงรากฐานทางวัฒนธรรมเข้ากับความต้องการของผู้บริโภคในปัจจุบัน ทำให้ภูมิปัญญาดั้งเดิมสามารถพัฒนาไปพร้อมกับวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลง และเปิดทางให้ผลิตภัณฑ์ชุมชนมีโอกาสเข้าถึงตลาดร่วมสมัยมากยิ่งขึ้น
ขณะเดียวกัน การนำองค์ความรู้ด้านงานหัตถกรรมมาใช้ในการเรียนการสอนและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ยังเป็นการส่งต่อทักษะจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่งอย่างเป็นรูปธรรม เมื่อประชาชนและเยาวชนมีโอกาสฝึกฝน เรียนรู้กระบวนการผลิต และพัฒนาผลงานของตนเอง ภูมิปัญญาท้องถิ่นก็จะไม่หยุดอยู่เพียงในฐานะมรดกทางวัฒนธรรม แต่สามารถดำรงอยู่ผ่านการใช้งานจริงและการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชน
ด้วยเหตุนี้ การขับเคลื่อน “หิ่งห้อย สตูดิโอ” จึงสะท้อนบทบาทของ CKPower และ LPCL ในการเชื่อมโยงการดำเนินธุรกิจกับการดูแลสังคม โดยมุ่งพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชนผ่านการถ่ายทอดองค์ความรู้ การฝึกทักษะอาชีพ และความร่วมมือกับหน่วยงานในพื้นที่ สอดคล้องกับแนวทางด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของ CKPower ที่ให้ความสำคัญกับการสร้างโอกาสและนวัตกรรมเพื่อชุมชน ควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน
ในระยะยาว คุณค่าของหิ่งห้อย สตูดิโอ จึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่การเป็นพื้นที่เรียนรู้งานหัตถกรรม แต่ยังอยู่ที่การสร้างโอกาสให้คนในท้องถิ่นได้เห็นศักยภาพของภูมิปัญญาที่สืบทอดมา สามารถนำมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับชีวิตปัจจุบัน พร้อมส่งต่อทักษะและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมให้คนรุ่นใหม่ได้สืบสานต่อไป การอนุรักษ์วัฒนธรรมจึงเดินหน้าไปพร้อมกับการพัฒนาทักษะและเศรษฐกิจชุมชน สร้างพื้นฐานให้ชุมชนสามารถใช้ทุนทางวัฒนธรรมของตนเองเป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตอย่างยั่งยืน
ในภาพรวม ผลการดำเนินงานสะสมภายใต้โครงการ “หิ่งห้อย นวัตกรรมสร้างโอกาสเพื่อชุมชน” ในช่วงปี 2565 – 2568 สะท้อนให้เห็นถึงการนำทุนและทรัพยากรของชุมชนมาต่อยอดเป็นผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจอย่างเป็นรูปธรรม โดยสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนสะสมจำนวน 6 ผลิตภัณฑ์ และสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนรวม 2,818,567 บาท รายได้ส่วนสำคัญมาจากหัตถกรรมผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยที่ผ่านการออกแบบใหม่ 3 ผลิตภัณฑ์ คิดเป็น 2,402,850 บาท นอกจากนี้ ยังมีรายได้จากกิจกรรมของสหกรณ์โรงเรียน 1,880 บาท ผลิตภัณฑ์แปรรูปปลาส้ม 30,297 บาท และการสนับสนุนการฝึกอาชีพชุมชนในเมืองหลวงพระบางอีก 383,540 บาท
ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลการดำเนินงานสะสมของโครงการในภาพรวม โดยสะท้อนให้เห็นถึงแนวทางการพัฒนาชุมชนของ CKPower ที่ให้ความสำคัญกับการสร้างทักษะ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจควบคู่กัน ซึ่งสำหรับหิ่งห้อย สตูดิโอ การต่อยอดผ้าทอมือย้อมสีธรรมชาติและการฝึกทักษะงานหัตถกรรมเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางดังกล่าว ซึ่งมุ่งวางรากฐานให้ประชาชนสามารถนำความรู้ไปพัฒนาผลงานและแสวงหาโอกาสสร้างรายได้ต่อไป
