บทความพิเศษ | ชาคริต แก้วทันคำ
ทำไมต้องเป็นวันหยุด
ที่คน ‘Toxic’ ทั้งสองตัดสินใจไปทะเล
ช้างกับจินต่างคนต่างทำงานหนักและเครียด กว่าจะมีวันหยุดตรงกันก็อยากใช้เวลาร่วมและตัดสินใจไปทะเล
ระหว่างทางช้างแวะร้านสะดวกซื้อเพื่อซื้อเบียร์และอื่นๆ จากนั้นจินจึงสลับสับหน้าที่เป็นคนขับ
ทั้งสองมุ่งหน้าสู่จุดหมายปลายทาง พร้อมกับเรื่องระหองระแหงในความสัมพันธ์ที่ทำให้บรรยากาศชวนอึดอัด คุโกรธ
ทว่า เมื่อถึงที่พักแล้ว ต่อมาทั้งสองพากันลงไปเดินเล่นที่หาด ช้างชวนจินเล่นกองทรายแทนเล่นน้ำ โดยขุดหลุมเป็นแอ่งฝังตัวเองทั้งร่าง แล้วให้จินนำทรายเปียกมากลบให้โผล่แค่หัว ก่อนจะบอกให้เธอไปเอาเบียร์ที่ห้อง
หลังจากนั้นช้างก็ถูกฝังอยู่ใต้กองทรายทั้งคืน เมื่อรุ่งเช้ามาถึงจึงลุกขึ้นเดินสะโหลสะเหล หมดแรง คอแห้ง ไร้เสียงกลับไปที่ห้องพักและพบกับจินเปิดประตู เอ่ยคำขอโทษที่มาเอาเบียร์แต่เผลอหลับไป สุดท้ายจินจึงยื่นเบียร์เย็นเฉียบให้กับช้าง
บทความนี้จะวิเคราะห์เรื่องสั้น ‘วันหยุดที่เราสองตัดสินใจไปทะเล’ ของนวพล พิสุทธิวงส์ จากรวมเรื่องสั้น “อีหมวยคนหลายใจ และเรื่องสั้นอื่นๆ” ถึงพฤติกรรมความสัมพันธ์อันเป็นพิษ (Toxic Relationship) ของทั้งสองตัวละครว่าทำไมยังเต็มใจอยู่ในความรู้สึกนี้ ทั้งๆ ที่มันบั่นทอนจิตใจ
วันหยุดที่เราสองโหยหาความรู้สึก ‘ร่วม’
และเกิดเหตุการณ์ความสัมพันธ์ที่บั่นทอน
“นี่วันหยุดของเขากับเธอ ปีนี้เขากับเธอเจอเรื่องมาหนัก ความสัมพันธ์ก็ระหองระแหง แต่เราจะไม่เป็นเรื่องหนักของกันและกันใช่ไหม” (น. 21)
ข้อความข้างต้น เป็นคำปลอบใจของช้างที่ส่งต่อจินว่าวันหยุดควรจะปลดปล่อย
แต่หลังจากปัจเจกทั้งสองใช้เวลาเดินทางมากกว่าปกติ เมื่อจินทำหน้าที่ขับและให้ช้างช่วยดูแผนที่ ช้างกลับทำหน้าที่ที่ไหว้วานแค่นี้ไม่ได้ อีกระหว่างทางทั้งสองยังระหองระแหงแคลงใจในความสัมพันธ์
ซึ่งผู้วิจารณ์มองว่าเป็นความสัมพันธ์อันเป็นพิษ เพราะต่างคนต่างมีข้ออ้างและข้อแก้ตัว ทำให้ทั้งสองตกอยู่ในความรักที่ไม่แน่นอน มีความกังวลทั้งจากปัจจัยภายในภายนอก โดยเฉพาะเรื่องที่ต่างฝ่ายเห็นไปกดไลก์หรือคอมเมนต์แฟนเก่า
จะโดยรู้ตัวหรือไม่ การที่ความรักของคนทั้งสองไม่ต่อเนื่องจนต้องสังเกตจับผิดกันและกัน หากนักอ่านพิจารณาจะเห็นบทพูดเดี่ยวในใจที่ตัวละครช้างไม่ได้เอ่ยออกไปหลายจุด และเมื่อโอกาสวันหยุดมาถึง เป็นช้างที่อยากให้เขาและจินได้มีความรู้สึกดีๆ ร่วมกัน จึงตัดสินใจไปทะเล
แต่ทว่า ความสัมพันธ์อันไม่มั่นคงและต่อเนื่องถูกความไม่โรแมนติกเข้าทำลาย
ผู้วิจารณ์เห็นว่าช้างเป็นฝ่ายที่อยากสร้างความต่อเนื่องเพื่อตอบสนองความต้องการของตน ไม่ว่าจะจอดรถซื้อเบียร์ ถุงยางอนามัย ถามจินว่าปีหน้าแต่งงานกันไหม หรือบอกว่า “ฉันรักเธอนะ” (น. 21)
ซึ่งทั้งสี่เรื่องนี้ต่างสะท้อนความต้องการสร้างความสัมพันธ์ให้แนบแน่นขึ้น ที่แม้ว่าซื้อเบียร์มาแล้วจะไม่ได้ดื่มด้วยกัน ซื้อถุงยางมากลับไม่ได้ใช้เพราะอีกฝ่ายเป็นประจำเดือน คำถามเรื่องแต่งงานก็หลุดออกจากปากผิดจังหวะ จนลุกลามไปสู่เรื่องราวอื่นที่ทำให้บทสนทนาในรถเงียบ
ซึ่งการสื่อสารดังกล่าวไม่ได้สร้างปฏิกิริยาดีๆ ตอบกลับ โดยเฉพาะการบอกว่ารักเธอ อีกทั้งการมาทะเลครั้งนี้ “คนที่อยากมาคือเขาเอง” (น. 15) ความรู้สึกโหยหาการมีส่วนร่วมจึงเป็นได้แค่การเพิกเฉยต่อความรู้สึกของจิน และต้องการให้อีกฝ่ายพยายามประคับประคองความสัมพันธ์นี้ต่อไป
ทั้งนี้ ความโรแมนติกที่ทั้งสองอาจคาดหวังว่าจะได้รับหลังจากตัดสินใจไปทะเลกลับไม่โรแมนติก เมื่อระหว่างทางเต็มไปด้วยบทสนทนาและความในใจที่ต่างคนต่างเหมือนเป็นวัตถุตอบสนองทางอารมณ์ของกันและกัน
พูดง่ายๆ ว่าต่างคนต่างก็ ‘ทน’ อยู่ในความสัมพันธ์ที่บั่นทอนนี้ เพราะต่างก็ไม่ดีพอ มีข้อบกพร่อง เบื่อหน่าย โกรธ จนทำให้ความรักและความสุขในชีวิตถอยถดลดน้อยลง
ขอโทษเพื่อเริ่มต้นใหม่
เมื่อทั้งสอง ‘เต็มใจ’
อยู่ในความสัมพันธ์แบบ Toxic
แม้ว่าความสัมพันธ์แบบ Toxic ที่ต่างบั่นทอนจิตใจของแต่ละฝ่าย ทว่า ทั้งสองก็ยังพยายามรักษามันไว้ อย่างไรน่ะหรือ ผู้วิจารณ์จะได้อธิบายต่อไป
เมื่อเจอคู่รักที่เป็นพิษ การปรับปรุงตัวให้ดีขึ้นคงทำให้ความสัมพันธ์นั้นดำเนินต่อได้ โดยเฉพาะการสำนึกผิดและ ‘ขอโทษ’ เพื่อเริ่มต้นใหม่ สังเกตได้จากครั้งแรกที่ช้างถามจินเรื่องวางแผนแต่งงานปีหน้าไหม แต่กลับคุยกันเรื่องผ่อนรถ ขับรถโดยไม่มีใบขับขี่ เขาจึงเอ่ย “ฉันขอโทษ เรามาเที่ยวด้วยกัน ไม่ควรมีเรื่องไม่สนุก จินพยักหน้าตอบ อื้อ” (น. 18)
หรือครั้งที่สอง ตอนถึงที่พักแล้ว แต่ความกรุ่นโกรธของจินยังคงมีอยู่ เมื่อช้างไม่ยอมดูแผนที่จนทั้งสองต้องใช้เวลาเดินทางนานกว่าปกติ อีกยังมีเรื่องระหองระแหงอื่นๆ เช่น ช้างเอาแต่เล่นเกม ไม่สนใจ และเมื่อ “ช้างกุมมือขอโทษ […] จินน้ำตาซึม พยักหน้ากลายๆ” (น. 21)
หรือ การนวดขาให้จินเบาๆ แทนคำขอโทษที่ไม่ได้เป็นคนขับรถให้ “เจ็บ เธอบอก” (น. 20) เป็นต้น
ดังนั้น วังวนของการติดอยู่ในความสัมพันธ์ของช้างคือเมื่อทำผิด เขาสำนึกผิด “ทำอะไรก็ผิดไปหมดกู” (น. 20) และขอโทษ อีกฝ่ายยอมให้อภัย หลังจากนั้นกลับมาทำผิดใหม่ ก็ขอโทษใหม่ จึงเป็นการบั่นทอนจิตใจต่อไปเรื่อยๆ ให้รู้สึกว่างเปล่า ไร้ค่า เท่ากับว่าช้างและจินต่างเต็มใจหรือยอมรับและอยากปล่อยผ่านกับเรื่องบางเรื่องที่ต่างคนต่างปรับจูนเข้าหากันไม่ได้
หรือจริงๆ แล้วความ Toxic นี้คือของหวาน
เมื่อความ Toxic ถูกมองเป็นของหวาน มันจึงกลายเป็นความสัมพันธ์เรื้อรังในแบบที่เรียกว่าเสพติดได้ และการขอโทษอาจถูกใช้เป็นเงื่อนไขทางจิตใจที่ช้างสร้างเป็นกลไกทางจิตวิทยาให้กับอีกฝ่ายตระหนักรู้ด้วย
ทะเล กองทราย
และความหมาย
ของเบียร์เย็นเฉียบหนึ่งขวด
หลังจากคนทั้งสองทำงานหนัก เหนื่อย และเครียด การตัดสินใจไปทะเลในวันหยุดก็เพื่อจุดประสงค์ให้ได้ใกล้ชิดและพักผ่อน หวังว่าหาดทรายนุ่มๆ เสียงคลื่นหรือน้ำทะเล และเบียร์เย็นๆ จะเยียวยาบำบัด แต่ทว่า จินลงเล่นน้ำไม่ได้ ช้างจึงเสนอให้เล่นกองทรายแทน โดยขุดทรายเป็นแอ่งแล้วช้างนอนลงไป ให้จินนำทรายเปียกๆ มากลบจนเหลือแค่หัว ก่อนจะให้จินไปเอาเบียร์ที่แช่ไว้มาดื่ม แต่แล้วจินกลับดื่มเองหนึ่งขวดที่ห้องและเผลอหลับไป ปล่อยให้ช้างนอนอยู่ใต้กองทรายทั้งคืน
ซึ่งผู้วิจารณ์ตีความว่ามันคือตัวตนของช้างที่จินอยากกลบทับกับเรื่อง Toxic ที่อีกฝ่ายมีเพิ่มพูนขึ้น
คำว่ากองทรายนี้อาจหมายถึงความเป็นชายในทางจิตวิทยาก็ได้ ต่อมาเขาตะโกนเรียกใครก็ล้วนไม่ได้ยิน เหมือนถูกทำให้ไร้ค่า จนเมื่อฝนตกหนัก รุ่งเช้ามาเยือน ช้างลุกขึ้นเดินสะโหลสะเหลกลับห้อง หมดแรง คอแห้ง ไร้เสียง เคาะประตู เมื่อจินเปิดและเห็นสภาพเขา จึงเอ่ยบทสนทนาน่าสนใจดังนี้
“ขอโทษ ฉันกลับมาห้องแล้วว่าจะจิบนิดๆ นอนเล่นตากแอร์ก่อนหิ้วกลับไปให้เธอ ดันเผลอหลับไปตอนไหนไม่รู้ อย่าโกรธเลย ฉันชาร์จมือถือไว้ให้เธอ น่าจะเต็มแล้วละ เธอยื่นขวดแก้วให้ ดื่มไหม เย็นเฉียบ แช่ไว้ทั้งคืน” (น. 26)
ข้อความข้างต้น เป็นตอนจบของเรื่องสั้นนี้ หากอ่านแบบผิวเผินโดยเฉพาะประโยคท้าย นักอ่านอาจมองว่าเป็นคำประชดที่แสดงให้เห็นถึงวิธีที่ผู้หญิงโต้กลับแนวคิดชายเป็นใหญ่ อีกทั้งคำว่า “แช่ไว้ทั้งคืน” ยังหมายถึงเบียร์เย็นเฉียบกับร่างของช้างที่เหมือนถูกแช่แข็งไว้ใต้กองทรายด้วย
แต่อย่าลืมว่าความสัมพันธ์ของทั้งสองเป็นแบบ Toxic เมื่อจินทำผิด เธอยอมขอโทษ แถมบอกว่าแบตชาร์จเต็มแล้วและยื่นเบียร์เย็นเฉียบให้
ทำไมถึงต้องระบุสองอย่างในบทสนทนา มันกำลังสะท้อนว่าจินเมื่อทำผิดก็สำนึกและใส่ใจช้างเหมือนกัน เธอหวังว่าเหตุผลนี้จะช่วยผ่อนคลายความเครียด ความโกรธ ความกลัว ความหนักหน่วงในจิตใจของอีกฝ่ายหลังถูกละเลยและติดอยู่ใต้กองทรายมาทั้งคืน
หากมองให้ลึกลงไป ผู้วิจารณ์ตีความว่า เมื่อทั้งสองมองความ Toxic เป็นของหวานและเสพติดมันชนิดที่ขาดกันไม่ได้ บางครั้งจึงต้องมีอุปสรรคหรือบททดสอบมาช่วยกระตุ้นความสัมพันธ์อันเหินห่างเป็นครั้งคราว แบบที่เอาแน่เอานอนหรือคาดเดาไม่ได้ดังเช่นเหตุการณ์ในเรื่อง
ดังนั้น การยื่นเบียร์เย็นเฉียบให้พร้อมคำขอโทษหลังจากฝังช้างไว้ใต้กองทรายทั้งคืน มันจึงเป็นการลงโทษก่อนให้รางวัลเพื่อให้อีกฝ่ายพึงพอใจไปในคราวเดียวกันนั่นเอง
อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ในลักษณะที่เป็นพิษนี้ ไม่ว่าฝ่ายใดกระทำต่อกัน ทั้งโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม มันเป็นความสัมพันธ์แบบรักหอมหวานระยะสั้นที่มักจะนำความเจ็บปวดมาให้ทั้งสองฝ่ายอย่างไม่มีที่สิ้นสุดเสมอ
นอกจากนี้ นักอ่านยังสามารถคิดและจินตนาการต่อไปได้อีกว่า หากใครเลือกที่จะก้าวออกไปหรือตัดจบความสัมพันธ์แบบนี้ก่อน เท่ากับคนคนนั้นยอมรับความพ่ายแพ้ แน่นอนว่าช้างกับจินต่างก็คงไม่ยอมยุติลงง่ายๆ เพราะถูกความต้องการตอบสนองทางอารมณ์ขับเคลื่อนและรู้เท่าทันกันดึงดูดไว้ ไม่ยอมหลีกหนี โดยเชื่อว่าอีกฝ่ายจะยอมปรับปรุงตัว
เอกสารอ้างอิง
ชัค ชัชพงศ์. (2563). Toxic Relationship: ทำไมเราถึงทนอยู่ในความสัมพันธ์ที่บั่นทอนจิตใจได้นานแรมปี. เข้าถึงได้จาก https://thepotential.org/life/toxic-relationship/
นวพล พิสุทธิวงส์. (2569). “วันหยุดที่เราสองตัดสินใจไปทะเล”. ใน อีหมวยคนหลายใจ และเรื่องสั้นอื่นๆ. กรุงเทพฯ: คมบาง, 15-26.
วิชิตา คะแนนสิน. (2566). รู้หมดแต่อดไม่ได้ เหตุผลที่ทำให้บางคนยังเต็มใจอยู่ในความสัมพันธ์ Toxic. เข้าถึงได้จาก https://becommon.co/life/toxic-relationship/
