คุยกับทูต | จูเว็งซียู มาร์ติงซ์ เส้นทางมิตรภาพสองทศวรรษ ไทย – ติมอร์ เลสเต
วันที่ 20 พฤษภาคม 2002 ประวัติศาสตร์การเมืองของโลกต้องบันทึกไว้ ในโอกาสที่ดินแดนติมอร์-เลสเตได้รับเอกราชอย่างเป็นทางการ กลายเป็นประเทศใหม่ที่นานาอารยประเทศให้การยอมรับ และปี 2024 คือปีนี้ครบรอบ 22 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับติมอร์-เลสเต
ปัจจุบัน นายจูเว็งซียู ดือ จือซุซ มาร์ติงซ์ (H.E. Mr. Juvencio de Jesus Martins) รับตำแหน่งเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต ประจำราชอาณาจักรไทย เป็นคนที่สาม โดยเดินทางมาถึงประเทศไทยเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม ปี 2021
เอกอัครราชทูตมาร์ติงซ์ เล่าประวัติศาสตร์โดยย่อว่า
“ติมอร์-เลสเต (Timor-Leste) คำว่า ‘เลสเต’ เป็นภาษาโปรตุเกสที่แปลว่า ตะวันออก เป็นอาณานิคมของโปรตุเกสตั้งแต่ปี 1520 ภายหลังโปรตุเกสถอนตัวออกไปเมื่อปี 1975 อินโดนีเซียได้ส่งทหารเข้ายึดครองติมอร์ฯ โดยผนวกเข้าเป็นจังหวัดที่ 27”
“เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 1999 ชาวติมอร์ฯ กว่าร้อยละ 80 แสดงพลังออกเสียงสนับสนุนการแยกตัวเป็นเอกราช และเกิดเหตุการณ์รุนแรงในติมอร์ฯ โดยกลุ่มทหารบ้านติดอาวุธหรือมิลิเทีย (Militia) ที่นิยมอินโดนีเซีย สหประชาชาติจัดตั้งกองกำลังนานาชาติ (INTERFET) ในวันที่ 15 กันยายน1999 เพื่อส่งเข้าไปรักษาสันติภาพในติมอร์ฯ”
“ก่อนที่ติมอร์ฯ จะประกาศเอกราชในวันที่ 20 พฤษภาคม 2002 โดยสหประชาชาติให้การสนับสนุนติมอร์-เลสเต ตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม 2002-วันที่ 19 พฤษภาคม 2004 ภายใต้ UNMISET”
จูเว็งซียู ดือ จือซุซ มาร์ติงซ์ (H.E. Mr. Juvencio de Jesus Martins)เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต
“ไทยมีบทบาทในการรักษาสันติภาพและการพัฒนาประเทศติมอร์ฯ ตั้งแต่ปี 1999 ก่อนก่อตั้งประเทศติมอร์ฯ โดยปฏิบัติการร่วมกับสหประชาชาติในหลายภารกิจ อาทิ UNAMET, INTERFET, UNTAET และ UNMISET นายทหารไทยดำรงตำแหน่งสำคัญในกองกำลังรักษาสันติภาพ ได้แก่ พล.ต.ทรงกิตติ จักกาบาตร์ (ยศในขณะนั้น) ดำรงตำแหน่งรองผู้บัญชาการกองกำลัง INTERFET พล.ท.บุญสร้าง เนียมประดิษฐ์ (ยศในขณะนั้น) ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองกำลัง UNTAET และ พล.ท.วินัย ภัททิยกุล (ยศในขณะนั้น) ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองกำลัง UNTAET/UNMISET”
“ติมอร์ เป็นชื่อของเกาะ ซึ่งแบ่งออกเป็น ติมอร์-เลสเต (Timor-Leste) และ ติมอร์-โอเอสเต (Timor-Oeste) ติมอร์-เลสเต หมายถึงติมอร์ตะวันออกซึ่งปัจจุบันแยกตัวเป็นเอกราช และติมอร์-โอเอสเต หมายถึงติมอร์ตะวันตกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอินโดนีเซีย”
“ดังที่ทุกคนคงทราบดี ติมอร์-เลสเตได้ประกาศเอกราชเมื่อปี 1975 แต่ถูกขัดขวางนานถึง 24 ปีก่อนที่จะได้รับการฟื้นฟูอีกครั้งในปี 2002 ภายใต้การกำกับดูแลขององค์การบริหารช่วงเปลี่ยนผ่านแห่งสหประชาชาติในติมอร์ตะวันออก (UNTAET)”
“ความสัมพันธ์ที่มีรากฐานทางประวัติศาสตร์นี้เกี่ยวพันอย่างต่อเนื่องด้วยการสร้างกลไกความร่วมมือทางเทคนิคภายใต้กรมความร่วมมือระหว่างประเทศของไทย (TICA) เพื่อช่วยติมอร์ฯ ฟื้นฟูและพัฒนาประเทศหลังได้รับเอกราชในด้านการศึกษา การเกษตรและการประมง สาธารณสุข การท่องเที่ยว และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ในระดับพหุภาคีและระดับภูมิภาค”
“ติมอร์-เลสเตและไทยต่างให้การสนับสนุนซึ่งกันและกันในการเสนอชื่อสำหรับกลไกของสหประชาชาติ และการเสนอติมอร์-เลสเตเข้าเป็นสมาชิกอาเซียน รวมทั้งความสัมพันธ์ที่เกิดจากการสมรสระหว่างคนสองชาตินี้”
กรุงดิลี เมืองแห่งสันติภาพ (DILI, City of Peace) ภาพ – @7ennifer_tl
ไทย-ติมอร์ฯ มีความคล้ายคลึงและความแตกต่างกันทางวัฒนธรรม
“ยกตัวอย่าง วัฒนธรรมที่เกี่ยวกับสินสอด ในติมอร์-เลสเตก่อนที่เจ้าบ่าวจะแต่งงานกับเจ้าสาวอย่างเป็นทางการ จะต้องจ่ายค่าสินสอดเพื่อขอความยินยอมจากครอบครัวเจ้าสาวในการแต่งงาน ประเพณีเดียวกันนี้มีให้เห็นในประเทศไทย”
“ศาสตร์แห่งการทำอาหาร เรามีความคล้ายคลึงกัน เช่น แกง ซุป สลัด ในติมอร์-เลสเต เรียกว่า Caril, Sopa, Salada ซึ่งผมคิดว่าเราควรจะสำรวจความคล้ายคลึงกันทางวัฒนธรรมให้มากกว่านี้ เพื่อมิตรภาพที่ยั่งยืนระหว่างกัน”
“สำหรับวัฒนธรรมของติมอร์-เลสเตนั้น เป็นการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมโปรตุเกส อินโดนีเซีย จีน และแปซิฟิก”
เด็กสาวในเมือง เบาเกา ติมอร์-เลสเต
ติมอร์-เลสเต กับการก้าวเข้ามาเป็นสมาชิกลำดับที่ 11 ของอาเซียน ในอนาคต
“ความปรารถนาเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนเป็นประเด็นระดับชาติ และเป็นหนึ่งในวาทกรรมทางการเมืองที่สำคัญนับตั้งแต่ปี1975 เมื่อติมอร์-เลสเตอยู่ในกระบวนการกำหนดอนาคตด้วยตนเอง สำหรับเรา การเข้าสู่อาเซียนไม่ได้เป็นเพียงการรวมตัวทางกายภาพเท่านั้น แต่มีความลึกซึ้งยิ่งกว่านั้น เป็นการขับเคลื่อนประเทศชาติด้วยความรู้สึกรับผิดชอบอย่างมีส่วนร่วมภายในองค์กรเพื่อโลกที่ดีกว่า”
“ปัจจุบันมีแผนกำหนดเกณฑ์ต่างๆ ที่ติมอร์ตะวันออกจะต้องปฏิบัติตาม ก่อนได้รับสถานะชาติสมาชิกอาเซียนเต็มรูปแบบ คำแถลงจากผู้นำของเรากำลังชี้ให้เห็นถึงการเข้าภาคยานุวัติเต็มรูปแบบที่เป็นไปได้ในปี 2025 แต่ดังที่ผมได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ทั้งหมดจะขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตามแผนงาน”
“เราหวังว่าการประเมินที่กำลังจะมีขึ้นซึ่งผู้นำอาเซียนจะเป็นผู้ดำเนินการ จะเป็นที่น่าพอใจและเพียงพอสำหรับการภาคยานุวัติเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนของติมอร์-เลสเตโดยสมบูรณ์”
เอกลักษณ์ที่สร้างชื่อเสียงให้แก่ติมอร์-เลสเต
“ติมอร์-เลสเต มีลักษณะภูมิประเทศที่มีภูเขาเป็นจำนวนมาก มีทิวทัศน์หลากหลาย ซึ่งต่างชาติสามารถสัมผัสได้ เช่น มีอากาศค่อนข้างเย็นในภาคกลางของประเทศ แต่จะรู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหันของสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นเมื่อลงไปตามแนวชายฝั่ง”
“ประเทศติมอร์-เลสเต มีขนาดใกล้เคียงกับจังหวัดอุบลราชธานี อยู่บนเกาะติมอร์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อมองจากด้านบนจะเห็นว่า เกาะติมอร์มีรูปร่างคล้ายจระเข้ ที่หันหัวไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ โดยมีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา”
“ส่วนผลิตภัณฑ์ที่สร้างชื่อเสียง ได้แก่ กาแฟ ไม้จันทน์ หินอ่อน”
“เราเป็นประเทศเกิดใหม่พร้อมแผนพัฒนาเชิงยุทธศาสตร์ปี 2011-2030 โครงการพัฒนาต่างๆ จัดตั้งขึ้นในทุกรัฐบาลอย่างต่อเนื่อง โดยให้ความสำคัญกับการขจัดความยากจน สร้างความมั่นคงและเสถียรภาพที่ยั่งยืน ย่อมแสดงให้เห็นว่าติมอร์-เลสเตมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนในการพัฒนาให้บรรลุเป้าหมายตาม UN SDG Agenda 2030”
“ติมอร์ฯ มีพื้นที่ทางทะเลและพื้นที่ทางนิเวศน์ที่สวยงามและยังสมบูรณ์อยู่มาก แต่การพัฒนาด้านนี้จำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือจากต่างประเทศ มีการเปิดให้นักลงทุนจากต่างประเทศเข้าร่วมลงทุนในด้านต่างๆ รวมถึงธุรกิจภาคบริการ”
“ครั้งนี้ นับเป็นโพสต์ที่ 3 ของผมในฐานะเอกอัครราชทูต ตอนเป็นเอกอัครราชทูต ประจำประเทศมาเลเซียและฟิลิปปินส์ ผมได้ยินเรื่องราวดีๆ เกี่ยวกับประเทศไทยจากนักการทูตรุ่นก่อนๆ ที่กระตุ้นให้ผมอยากมาเป็นเอกอัครราชทูต ณ ประเทศที่อุดมสมบูรณ์แห่งนี้ก่อนที่จะเกษียณ”
“แล้วความฝันก็เป็นจริง เมื่อผมได้รับการแต่งตั้งในปี 2021 ให้มาดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตคนที่ 3 ที่นี่”
นายจูเว็งซียู ดือ จือซุช มาร์ติงซ์ (Mr. Juvêncio de Jesus Martins) เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายอักษรสาส์นตราตั้งเป็นเอกอัครราชทูตผู้มีอำนาจเต็มแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต วันที่ 16 มิถุนายน 2022
“ผมมาถึงเมืองไทยเมื่อเดือนธันวาคม 2021 ความท้าทายแรกที่พบคือการสื่อสาร เหมือนถูกบังคับให้ผมต้องใช้การแปลของ Google เพื่อให้พนักงาน ผู้ขาย และร้านค้าต่างๆ ในพื้นที่เข้าใจข้อความของผม แต่เมื่อเวลาผ่านไปผมก็คุ้นเคยกับสถานการณ์นี้”
“ถึงตอนนี้ผมดำรงตำแหน่งที่นี่ได้ 2 ปีครึ่งแล้ว รู้สึกสนุกกับการอยู่เมืองไทยมาก มีโอกาสได้ไปท่องเที่ยวสถานที่ต่างๆ และได้รับประสบการณ์ที่น่าจดจำจากคนไทยที่มีอัธยาศัยดี”
“ดังที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ภูมิประเทศของติมอร์-เลสเตมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว นอกจากประวัติศาสตร์อันยาวนานแล้ว ผมเชื่อว่าที่นี่จะดึงดูดผู้คนจากทั่วโลกให้มาเยี่ยมชมและค้นพบ ด้วยเหตุนี้ กลยุทธ์ประการหนึ่งที่รัฐบาลพัฒนาขึ้นคือ การสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกในที่สาธารณะ ปรับปรุงและเพิ่มเติมโครงสร้างพื้นฐาน การสร้างกรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง การรักษาความปลอดภัย และการรณรงค์ส่งเสริมการท่องเที่ยว”
“ติมอร์-เลสเตเป็นประเทศเกิดใหม่ประเทศแรกในสหัสวรรษที่ 3 (ค.ศ.2001-ค.ศ.3000 ) มีความยากลำบากหลายแง่มุมที่เผชิญมานานหลายศตวรรษ แม้กระทั่งบัดนี้ ยังคงเผชิญกับความท้าทายมากมาย แต่ความท้าทายเหล่านั้นไม่ใช่อุปสรรคร้ายแรงที่จะขัดขวางไม่ให้ประเทศของเราก้าวไปข้างหน้า”
“ผมในฐานะตัวแทนของติมอร์-เลสเตในประเทศไทย ขอย้ำว่า เราเป็นประเทศที่รักสันติภาพ และความสงบสุข ประชาชนมีอัธยาศัยดีและเป็นมิตร ติมอร์-เลสเตมีความสวยงามและน่าค้นหา ซึ่งคุณจะรักน้ำทะเลสีฟ้าใส วาฬและโลมา สายลม อาหาร เหนือสิ่งอื่นใดคือใบหน้าและรอยยิ้มที่สดใสของผู้คนชาวติมอร์ฯ” •
จูเว็งซียู ดือ จือซุซ มาร์ติงซ์ (H.E. Mr. Juvencio de Jesus Martins)เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเต
รายงานพิเศษ | ชนัดดา ชินะโยธิน
Chanadda Jinayodhin
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
