“เข้าหนมกน”

เขั้าหนฯ฿มค฿นฯ

เข้าหนมคน อ่านเป็นภาษาล้านนาว่า “เข้าหนมกน”

คำว่า “เข้าหนม” หมายถึง ขนม ที่เรียก เข้าหนมกน เพราะมีวิธีทำด้วยการ “กน” คือ คนหรือกวนให้สุก ขนมชนิดนี้ตรงกับภาษาไทยว่า ขนมถาด

ในวัฒนธรรมของล้านนา ปกติไม่ค่อยจะมีการบริโภคอาหารประเภทขนม อาจจะมีบ้างก็ต้องเป็นโอกาสสำคัญ อาทิ เทศกาล งานบุญใหญ่ตามประเพณี เช่น เข้าพรรษา ออกพรรษา สงกรานต์ หรืองานที่ต้องเลี้ยงแขกเป็นพิเศษ เช่น ขึ้นบ้านใหม่ แต่งงาน งานศพ เป็นต้น

ในวันสุกดิบอันเป็นวันที่จะมีการเตรียมงาน คนในชุมชนต่างก็มาช่วยงานกันอย่างขะมักเขม้น

ซึ่งงานแต่ละอย่างมีการแบ่งกันทำตามความเหมาะสมของวัย เช่น งานแผ้วถาง สร้างปะรำ ตักน้ำ ผ่าฟืน มักเป็นงานของชายฉกรรจ์

งานจัดดอกไม้ หมากพลู เครื่องพิธีกรรม เป็นเรื่องของผู้เฒ่าผู้แก่

การจัดอาหารหรือทำสำรับกับข้าวเป็นงานของกลุ่มแม่บ้านแม่เรือน

ส่วนบรรดาหนุ่มสาวมักเป็นงานที่ใช้เวลาข้ามวันข้ามคืน เช่น ตำข้าว นึ่งข้าว ทำอาหารหม้อใหญ่ที่ต้องเคี่ยวไฟทั้งคืน หรือทำขนมหม้อใหญ่ที่ต้องกวนหรือเคี่ยวทั้งคืนเช่นกัน

การทำเข้าหนมคน เดิมนั้นเริ่มตั้งแต่ตำข้าวเจ้าให้เป็นข้าวสาร แช่หรือหมักให้ข้าวสารอ่อนตัว บดหรือตำให้เป็นผงแป้ง

เมื่อได้แป้งแล้วจึงนำไปผสมกับน้ำตาลหรือน้ำอ้อยจนละลายเข้ากัน

ซึ่งบางถิ่นอาจใส่น้ำปูนใสผสมลงไปด้วยเพื่อให้แป้งเมื่อสุกแล้วจับตัวกันดี หรือบ้างก็เติมน้ำใบเตยลงไปให้หอม

จากนั้นนำไปตั้งไฟอ่อนๆ ใช้ไม้พายคนหรือกวนไปเรื่อยๆ มิให้ติดหม้อ

จนแป้งสุกและเหนียวข้นดีจึงยกเทใส่ถาด ทิ้งไว้ให้เย็น แล้วห่อด้วยใบตองเป็นห่อๆ นึ่งสำทับอีกพอใบตองอ่อนตัวก็ถือว่าใช้ได้แล้ว

แต่ในหลายท้องที่เทใส่ถาด พอขนมเย็นลงก็ใช้มีดปาดหรือตัดเป็นชิ้นสี่เหลี่ยม โรยหน้าด้วยมะพร้าวขูด

ซึ่งมะพร้าวขูดดังกล่าวมักใส่เกลือป่นให้มีรสเค็มเล็กน้อย

เข้าหนมคนนี้ถ้าใช้น้ำตาลทรายหรือน้ำตาลปี๊บจะได้เนื้อขนมสีขาว

แต่ถ้าใช้น้ำอ้อยก็จะได้เนื้อขนมสีน้ำตาล

เข้าหนฯ฿มคนฯ฿ใส่น้ำฯอ้อฯยฯ ลำแท้เนิอฯ
อ่านว่า เข้าหนมกนไส่น้ำอ้อย ลำแต๊เนอ
แปลว่า ขนมคนใส่น้ำอ้อย อร่อยจริงนะ

สําหรับชื่อของเข้าหนมคน นอกจากจะเรียก เข้าหนมกน แล้ว มักเรียกอีกอย่างว่า “เข้าหนมปาด” หรือ “เข้าหนมถาด”

เพราะเห็นมีการใช้มีดปาด หรือบางถิ่นเห็นเทใส่ถาด จึงขนานนามเช่นนั้น

ขั้นตอนในการทำขนมที่กล่าวมาต้องใช้เวลา หนุ่มๆ ในท้องที่จึงถือโอกาสพบปะเกี้ยวพาราสีสาวน้อยสาวใหญ่ โดยอาสาช่วยงานที่ต้องใช้แรงกาย หรือกวนขนมไปด้วยคุยไปด้วย

งานนี้นอกจากจะได้ขนมพื้นบ้านแสนอร่อยมาเลี้ยงแขกแล้ว

ยังเปิดโอกาสให้หนุ่มสาวได้พบปะ แลกเปลี่ยน และดูลักษณะนิสัยใจคอซึ่งกันและกันเพื่อคบหาในเชิงชู้สาวกันต่อไป •

ล้านนาคำเมือง | ชมรมฮักตั๋วเมือง

สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj

— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022