นัยความเป็นคน | นิ้วกลม
มนุษย์ไม่ได้เป็นไปตามแผนการที่วางไว้
1 เรากำลังอยู่ในยุคสมัยที่กล่อมเกลาให้เราเชื่อว่าทุกสิ่งเกิดขึ้นได้ถ้าวางแผนดี
ความเชื่อนี้เลยเถิดมาถึงมุมมองที่มีต่อชีวิตด้วย เราพยายามวางแผนจัดการทุกสิ่งอย่างโดยคาดหวังว่าจะได้ผลลัพธ์อย่างที่คาดฝัน หากไม่เป็นไปตามนั้นก็ผิดหวัง หากผลลัพธ์เกิดขึ้นไม่ทันใจก็ท้อใจ แถมยังยึดติดกับแผนการที่วางไว้ราวกับเป็นหนทางเดียวของชีวิต
แต่ถ้าลองไตร่ตรองดูดีๆ จะพบว่าชีวิตของผู้คนจำนวนมากมีบทบาทของ ‘โชคชะตา’ ที่พัดพาไปในทิศทางต่างๆ อยู่ไม่น้อย ไม่ว่าสำเร็จหรือล้มเหลว ดีหรือร้าย มันไม่ได้เกิดจากการวางแผนไปเสียทั้งหมด
2 ผมได้อ่านเรื่องราวของ ‘นากาโนะ โยชิฮิสะ’ ผู้บริหารระดับตำนานของญี่ปุ่น อดีตซีอีโอ Warehouse TERRADA แล้วชวนให้คิดถึงแง่มุมนี้ของชีวิต ซึ่งแอบคิดว่าถ้าเราลองลากเส้นย้อนกลับไปดูชีวิตของผู้คนทั้งหลายจะพบเจอ ‘จุดเปลี่ยนเล็กๆ’ ที่ส่งผลมโหฬารกับบุคคลนั้น
คุณโยชิฮิสะเรียนจบแล้วยังไม่มีงานทำ อาศัยในหอพักนักศึกษาไปวันๆ ระหว่างนั้นเขาอยากเพิ่มสีสันให้ชีวิตจืดชืด จึงซื้อแวะดอกไม้ดอกหนึ่งที่ร้านใกล้หอพักในเวลาก่อนร้านปิดเป็นประจำ
กระทั่งสนิทกับคุณป้าร้านดอกไม้
บางครั้งคุณป้าจะบอกว่า “วันนี้มีดอกไม้เหลือ เอาไปได้เลย”
ทั้งคู่สนิทสนมจนคุยสัพเพเหระกันเรื่อยๆ แล้ววันหนึ่งคุณป้าก็ถามขึ้นมาว่า “เออ เรื่องงานของเธอนี่ไปถึงไหนแล้ว”
โยชิฮิสะตอบ “ผมยังไม่ได้ตัดสินใจเลยครับ” เพราะเขาไม่รู้จริงๆ ว่าจะทำอะไรดี
“ไม่มีที่ไหนอยากไปเลยเหรอ”
“ไม่มีครับ ไม่เจออะไรที่อยากทำด้วย เพราะฉะนั้น จะเป็นอะไรก็ได้ทั้งนั้นแหละครับ”
“งั้นป้าลองไปถามลูกพี่ลูกน้องของป้าที่ทำงานบริษัทให้นะ”
แล้วบริษัทที่ได้รับการแนะนำมาคือ อิเซตัน ห้างสรรพสินค้าเก่าแก่ชื่อดังของญี่ปุ่น และนั่นเป็นบันไดขั้นแรกที่มั่นคงสำหรับการเติบโตในสายงานการบริหารของนากาโนะ โยชิฮิสะ จนเขากลายเป็นหนึ่งในผู้บริหารที่ได้รับการยกย่อง
ตำนานของเขาเริ่มขึ้นจากการแวะซื้อดอกไม้ดอกเดียว
3 ในปี 1990 หญิงสาวคนหนึ่งเพิ่งแยกทางกับแฟน ไม่มีงานประจำ กำลังดิ้นรนหาเลี้ยงชีพ สิ่งเดียวที่มีคือจินตนาการและเรื่องราวในหัว แต่มันก็ยังไม่มีอะไรจับต้องได้มากนัก ระหว่างที่เธอกำลังรอรถไฟเพื่อเดินทางจากลอนดอนไปแมนเชสเตอร์ รถไฟขบวนที่จะขึ้นดีเลย์ยาวนานโดยไม่ทราบสาเหตุ
ระหว่างนั้นเอง เธอหันมองออกไปนอกหน้าต่าง ก็มีภาพหนึ่งปรากฏขึ้นในหัวโดยไร้ที่มา มันคือภาพเด็กชายตัวเล็กๆ ที่มีแผลเป็นรูปสายฟ้าฟาดอยู่ตรงหน้าผาก ซึ่งปรากฏชัดเจนเหลือเชื่อ จากนั้นเมื่อรถไฟเคลื่อนตัว เธอก็เริ่มคิดถึงเรื่องราวของเด็กชายคนนั้น ตั้งชื่อเขาว่าแฮร์รี่ พอตเตอร์ ตามมาด้วยเพื่อนพ้องและเรื่องราวมหัศจรรย์ทั้งหมด
เจ เค โรลลิ่ง ให้สัมภาษณ์ว่า วรรณกรรมเยาวชนก้องโลกชุดนี้เกิดขึ้นจากช่วงเวลาเงียบและว่างซึ่งเกิดโดยไม่ได้ตั้งใจในระหว่างรถไฟดีเลย์ เหมือนเป็นช่องว่างจากความเครียด ความคิดวนเวียนสารพัดในหัวเธอ มันว่างพอให้ ‘พ่อมดน้อย’ ได้ปรากฏกายขึ้นมา
หากวันนั้นรถไฟออกจากสถานีตามเวลาปกติ ไม่รู้ว่าโลกจะได้รู้จักพ่อมดที่มีแผลเป็นรูปสายฟ้าคนนี้หรือเปล่า
4 ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 แฮร์ริสัน ฟอร์ด เคยเล่นหนังในบทสมทบเล็กๆ แต่ไม่เคยได้รับบทนำ อาชีพนักแสดงของเขาดูเหมือนจะไร้อนาคต เขาจึงหันไปเรียนรู้และประกอบอาชีพเป็นช่างไม้เพื่อเลี้ยงชีพและดูแลครอบครัว
กลับกลายเป็นการเป็นช่างไม้กลายเป็นบานประตูสำคัญให้เขาไปเจอโอกาสโดยไม่ตั้งใจ
ปี 1975 ฟอร์ดถูกจ้างไปซ่อมประตูในสำนักงานของจอร์จ ลูคัส (ผู้กำกับการแสดง Star Wars) ซึ่งขณะนั้นกำลังคัดเลือกนักแสดงอยู่พอดี ผู้กำกับฯ ชื่อดังเหลือบไปเห็นช่างไม้หนุ่มแล้วถูกชะตาจึงเรียกมาร่วมอ่านบทกับนักแสดงคนอื่น เพื่อเป็นตัวประกอบเท่านั้น
แต่ปรากฏว่าการอ่านบทของฟอร์ดนั้นมีเคมีที่เข้ากับตัวละครฮาน โซโล (Han Solo) อย่างประหลาด ยิ่งซ้อมยิ่งอ่านไปเรื่อยๆ ทั้งผู้กำกับฯ และโปรดิวเซอร์ก็รู้สึกว่าเขา ‘ใช่’ ที่สุด
และนั่นคือจุดเปลี่ยนของช่างไม้หนุ่มสู่ดาราระดับโลก
5 เมื่อมองเห็นชีวิตในมุมนี้ เรารู้สึกกับตัวเองเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง
สำหรับผม เหตุบังเอิญและโชคชะตาที่ฟ้าลิขิต คนอื่นลิขิต ไม่ใช่เราลิขิตขึ้นมานั้นมีผลต่อชีวิตเราอยู่ไม่น้อย การฉายภาพชีวิตในมุมนี้ทำให้เราแบกรับความรับผิดชอบในที่ชีวิตที่ชอบทูนไว้บนบ่าตัวเองเพียงผู้เดียวน้อยลง ทำให้ไม่ต้องเครียดและกดดันว่าที่ชีวิตฉันไม่เป็นไปตามที่คิดฝันเพราะฉันทำมันได้ไม่ดีพอ
ผมคิดว่า ทั้งความสำเร็จและล้มเหลวนั้นโชคชะตามีส่วนเกี่ยวข้อง
เราต้องแบ่งน้ำหนักให้โชคชะตาบ้าง
หากไม่สำเร็จก็อาจไม่ได้เกิดจากเราทั้งหมด หากสำเร็จก็เช่นกัน
และบางที เมื่อชีวิตหลุดไปจากแผนการที่วางไว้ หรือบางจังหวะที่เราอาจคิดอะไรไม่ออก ตีบตันกับหนทางเก่าแล้วต้องพยายามเลี้ยวไปสู่เส้นทางใหม่ เราอาจไม่รู้เลยว่านั่นอาจเป็นช่วงเวลาที่ได้ปล่อยให้ ‘โชคชะตา’ ได้ทำงานบ้าง-ซึ่งมันอาจนำพาไปสู่สิ่งที่ดีกว่าที่เราวางแผนไว้ก็เป็นได้
ผมเรียกสิ่งนี้ว่า ‘ความวางใจในชีวิต’
คือเชื่อว่าชีวิตมีหนทาง และบางหนทางเราก็ไม่อาจวางแผนได้
ความคิดว่าเราจะกะเกณฑ์ชีวิตทุกอย่างอาจไม่สมเหตุสมผลนักในโลกที่มีเหตุปัจจัยอีกร้อยแปดที่ควบคุมไม่ได้ สภาพอากาศ สภาพเศรษฐกิจประเทศ เศรษฐกิจโลก ผู้นำโลก โรคระบาด ภัยพิบัติ และผู้คนรอบตัวทั้งหมด
มนุษย์อาจไม่ได้เกิดมาเพื่อควบคุมทั้งหมดของชีวิต
ซึ่งไม่ได้หมายความในแง่ร้ายเสมอไป เพราะบ่อยครั้งที่โชคชะตาซึ่งเราควบคุมไม่ได้นั้นก็พาเราไปสู่ลู่ทางที่มหัศจรรย์เกินคิดฝัน
และนั่นคือความน่าอัศจรรย์ของชีวิต
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
