‘ทีเร็กซ์พันธุ์แคระ’ กับดราม่าของนักล่าไดโนเสาร์
ทะลุกรอบ | ป๋วย อุ่นใจ
นี่คือฉากต่อสู้ที่ดุเดือดและทรงพลัง ฝ่ายแดง คือไดโนเสาร์กินเนื้อรูปร่างเพรียว คล่องแคล่ว หน้าตาและสัดส่วนดูไปก็จะคล้ายกับไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ (Tyrannosaurus rex) ไดโนเสาร์ล่าเนื้อผู้เป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจและความดุดันแห่งยุคครีเตเชียส
ในขณะที่ฝ่ายน้ำเงิน คือ ไทรเซราทอป (Triceratop) ยักษ์สามเขาที่ขึ้นชื่อลือชาเรื่องความดุร้ายไม่แพ้ไดโนเสาร์ตัวไหน มีเกราะกระดูกแข็งขนาดใหญ่ช่วยปกป้อง อีกทั้งเขาและนอที่ยาวโง้งไว้ป้องกันตัว
ทุกอย่างถูกจารึกเอาไว้ในฟอสซิลก้อนหินทรายขนาดใหญ่ ที่ถูกขุดขึ้นมาจากท้องทุ่งที่ดูรกร้างว่างเปล่าที่เรียกว่า หมวดหินเฮลครีก (Hell Creek Formation) หรือที่แปลเป็นไทยได้ว่า “หมวดหินห้วยนรก” ที่ร้อนระอุในมอนทานา หรือที่คนท้องถิ่นชอบเรียกว่า “เฮลคริก (Hell crik)”
ฟอสซิลคู่แบบนี้ หาได้ไม่บ่อยนัก ยิ่งเป็นฟอสซิลที่มีสตอรี่แฝงอยู่เบื้องหลังแบบนี้ด้วย ยิ่งหาได้ยาก
ยิ่งสตอรี่เด็ดๆ แบบนี้ต้องบอกเลยว่ายากระดับตำนาน เพราะนี่คือหนึ่งในภาพจำที่มักจะประทับตราตรึงแน่นอยู่ในจินตนาการ
เวลาให้นึกถึงไดโนเสาร์สู้กัน คู่ที่ตีกันประจำก็คือ “ทีเร็กซ์” กับ “ไทรเซราทอป” แทบทุกที
และนี่คือฟอสซิลเดียวที่จารึกฉากสมรภูมิเอาไว้อย่างงดงามและสมบูรณ์แบบ
ฟอสซิลนี้ถูกตั้งชื่อเอาไว้ว่า “ดวลไดโนเสาร์” หรือ “Duelling Dinosaurs”
ที่จริงแล้ว ถามว่าเรื่องราวมันเป็นอย่างไร ไดโนเสาร์สองตัวนี้ตายตอนสู้กันจริงหรือไม่ ไม่มีใครรู้!
บางที ในชั่วขณะสุดท้ายของชีวิต เจ้าสองตัวนี้อาจจะกำลังปะทะกันจริงๆ อยู่ก็ได้ ในขณะทั้งคู่กำลังใส่ใจกับศัตรูตรงหน้าจนไม่ได้ไยดีสิ่งแวดล้อมรอบข้าง เหตุไม่คาดฝันก็เกิดขึ้น เกิดผืนดินสไลด์ถล่มลงมาทับทั้งคู่ตายคาที่ ก็เลยถูกฝังอยู่คู่กันมานานถึงเกือบเจ็ดสิบล้านปีในท่วงท่าที่กำลังห้ำหั่นกันอยู่
ทำให้ฟอสซิลนี้มีเรื่องราวที่สามารถตีความเล่าได้ยาวเหยียด
แต่เราอยากจะเชื่อว่านี่คือภาพจารึกของการโรมรันพันตูของไดโนเสาร์สองตัวในยุคครีเทเชียส
แต่บางทีสิ่งที่เราคิดไว้ อาจจะไม่เคยเกิดขึ้นจริงเลยก็เป็นได้
บางทีทั้งหมดจะเป็นเรื่องที่พวกเราจิ้นกันไปเอง ก็อาจเป็นได้เหมือนกัน …
บางทีสองตัวนี้อาจจะไม่ได้มีอะไรเกี่ยวข้องกันเลย
ทั้งคู่อาจจะวิ่งหนีตายจากการโดนแลนด์สไลด์ถล่มทับไล่หลัง แต่ปรากฏว่าโชคไม่ดี หนีไม่ทันทั้งคู่ เลยโดนฝังอยู่คู่เป็นเพื่อนร่วมชะตากรรม แต่พอดีตอนดินกลบหน้า ท่วงท่ามันได้ ก็เลยทำให้นักวิทยาศาสตร์จิ้นได้ไปร้อยแปด
ทั้งหมดล้วนโคมลอยทั้งสิ้น
แต่ทุกอย่างเกิดขึ้นได้ จินตนาการไม่สิ้นสุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสายบรรพชีวินวิทยา ที่ทำงานไม่ต่างจากนิติเวช แต่ต้องคาดเดาให้ได้ว่าในซีนแบบนี้ อะไรกันแน่ที่เกิดขึ้น แต่ที่ยากกว่าคือทุกอย่างไม่ใช่ปัจจุบัน หรือในอดีตใกล้ๆ แต่เป็นในยุคก่อนประวัติศาสตร์เมื่อหลาย (สิบ) ล้านปีก่อน
นั่นหมายความว่าเราควรต้องเปิดใจและมองให้รอบก่อนจะเชื่ออะไรแบบเป็นตุเป็นตะ
และ “ดวลไดโนเสาร์” เป็นหนึ่งในสตอรี่ที่น่าติดตาม…
เพราะเรื่องราวของ “ดวลไดโนเสาร์” ก็เป็นแบบนั้น มันไม่ใช่แค่ซากหินของสิ่งมีชีวิตที่ตายไปนาน
แต่มันคือเรื่องราวของการค้นพบ ความโลภ การต่อสู้ทางกฎหมาย และคำถามที่ยังคาอยู่ในใจของนักวิทยาศาสตร์ทั่วโลก ว่าพวกมันกำลังสู้กันจริงๆ หรือแค่ถูกฝังอยู่ในท่วงท่าที่บังเอิญดูเหมือนการต่อสู้
เพราะนี่คือมูลค่าที่แตกต่าง…และไม่ใช่แตกต่างน้อยๆ ด้วย แต่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
และนี่ทำให้การค้นพบ “ดวลไดโนเสาร์” กลายเป็นเรื่องดราม่า
การค้นพบฟอสซิลนี้ก็ไม่ต่างกับการขุดเจอขุมทรัพย์ก้อนโตอยู่ในดิน ถ้าขายได้ เม็ดงินที่ได้กลับมาก็เป็นกอบเป็นกำ ใครจะรู้ อาจจะมีนักสะสมและพิพิธภัณฑ์สนใจอยากได้มันไปจัดนิทรรศการก็ได้ ถ้าเรื่องราวเบื้องหลังน่าสนใจ มูลค่าของมันก็จะไม่ใช่น้อยๆ
“โรมรันพันตูและตายคู่กัน” กับ “วิ่งหนีมาด้วยกัน แต่พอดีตายในท่าจัดฉาก” คุณคิดว่าสตอรี่แบบไหนจะขายได้แพงกว่ากัน?
ถ้ามองแค่เรื่องของสตอรี่แบบแรกน่าจะขายดี ขายง่าย ขายแพงกว่า
แต่ในความเป็นจริง ต่อให้ไม่พูดถึงเรื่องราวตรงนี้ “ดวลไดโนเสาร์” ก็ยังถือเป็นตำนานของวงการบรรพชีวินวิทยาในยุคปัจจุบันอยู่ดี
ทำไมน่ะหรือครับ?
เรื่องของเรื่องมันเริ่มตั้งแต่ปี 2005 ราวๆ หนึ่งปีก่อนที่ “เคลย์ตัน ฟิปส์ (Clayton Phipps)” นักล่าฟอสซิลชื่อดังจากมอนทานาผู้ตั้งฉายาให้ตัวเองว่า “ไดโนเคาบอย (Dino cowboy) และทีมจะค้นพบ “ดวลไดโนเสาร์”
เรื่องนี้มันยุ่งอีนุงตุงนัง เพราะที่ดินที่เฮลครีกในมอนทานาที่เคลย์ตันไปขุดสำรวจแล้วเจอ “ดวลไดโนเสาร์” นั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของครอบครัวเมอร์เรย์ (Murray) แห่งมอนทานา
ประเด็นคือ ครอบครัวเมอร์เรย์ได้ขายสัมปทานสิทธิครอบครองทรัพย์สินใต้ดินให้ครอบครัวเซเวอร์สัน (Severson) และบริษัท บีอีเจ มิเนอรัลส์ (BEJ Minerals) ให้สามารถมาขุดทรัพย์สินใต้ดินได้ ซึ่งก็คือพวกสินแร่ แร่ธาตุต่างๆ ทอง เงิน รวมถึงน้ำมัน ในปี 2005 โดยที่ตัวเองยังคงถือสิทธิครอบครองพื้นที่ผิวดินไว้
และต่อมาในปี 2006 เมอร์เรย์ก็อนุญาตให้เคลย์ตันเข้ามาสำรวจ และก็เจอ “ดวลไดโนเสาร์”
หลังจากที่เจอ “ดวลไดโนเสาร์” ข้อพิพาทรุนแรงก็เกิดขึ้น
เพราะในมุมของครอบครัวเมอร์เรย์ การขุดฟอสซิลถือเป็นการจัดการหน้าดิน การบริหารจัดการบนผิวดิน ดังนั้น เงินทั้งหมดที่ได้จากการขายดวลไดโนเสาร์ก็จะต้องตกเป็นของครอบครัวเมอร์เรย์
แต่มุมมองของเซเวอร์สัน และบีอีเจ มิเนอรัลส์ นั้นต่างไป พวกเขามองว่าการที่ครอบครัวเมอร์เรย์เรียกร้องแบบนั้นมันไม่แฟร์สำหรับพวกเขา
… เพราะฟอสซิลนี้ถูกขุดขึ้นมาจากดิน จริงๆ ควรนับเป็นแร่ธาตุ เป็นทรัพย์ใต้ดิน
ดังนั้น ผลประโยชน์ที่ได้นี้ควรจะเป็นของพวกเขาต่างหาก
เรื่องนี้เป็นเรื่องเป็นราวใหญ่โตขึ้น ฟ้องร้องกันถึงสามศาล
จนท้ายที่สุด เมอร์เรย์ก็ชนะ เพราะศาลตัดสินว่า “ฟอสซิลไม่ถือเป็นแร่ธาตุ และจึงควรอยู่ภายใต้สิทธิผิวดิน เว้นแต่ในสัญญาจะแจ้งไว้ชัด” แต่เป็นการฟันธงในแง่กฎหมายที่มีความสำคัญต่อวงการบรรพชีวินวิทยา เพราะเป็นบรรทัดฐานสำหรับการขุดค้นและครอบครองฟอสซิลในที่ดินเอกชนในอนาคต
จนกว่าจะขายได้ใช้เวลาขึ้นศาลเกือบสิบปี ท้ายที่สุด ผู้ที่ได้ฟอสซิลนี้ไปก็คือพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ธรรมชาตินอร์ธแคโรไลนา (North Carolina Museum of Natural Sciences)
ไม่ใช่แค่ในศาลที่มีดราม่า ในวงการวิชาการก็มีดราม่าไม่แพ้กัน เพราะในการตีความชนิดของไดโนเสาร์ล่าเนื้อ คือมีผู้สงสัยว่าเจ้าตัวล่าเนื้อที่ผอมเพรียวนั้นอาจจะไม่ใช่ไดโนเสาร์สายพันธุ์ “นาโนไทแรนนัส (Nanotyrannus)” ดังที่มีคนเคยตีความไว้ก่อนหน้า
แต่อาจจะเป็นทีเร็กซ์วัยรุ่น ซึ่งน่าสนใจ เพราะถ้าเป็นทีเร็กซ์วัยรุ่น ฟอสซิลนี้อาจจะมีมูลค่าเพิ่ม อีกทั้งยังช่วยเสริมข้อมูลในเรื่องพลวัตของการเติบโตของทีเร็กซ์ให้สมบูรณ์ขึ้นอีกด้วย
และนั่นทำให้เกิดข้อถกเถียงกันอีกยกใหญ่ว่าตัวนี้จริงๆ แล้วเป็นนาโนไทแรนนัสตัวเต็มวัย หรือว่าเป็นทีเร็กซ์วัยรุ่นกันแน่
และแน่นอนที่สุด คนที่จะไขปริศนาข้อนี้ได้ต้องเป็นคนที่มีสิทธิเข้าไปศึกษาหน้างาน
ซึ่งก็คือ ลินเซย์ ซานโน (Lindsay Zanno) กับเจมส์ นาโปลี (James Napoli) จากพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ธรรมชาตินอร์ธแคโรไลนา และมหาวิทยาลัยสโตรนี่บรู๊ก (Stony Brook University)
ลินเซย์มองว่าถ้าจะฟันให้ได้ว่าสรุปแล้ว นักล่าแห่งดวลไดโนเสาร์ใช่ทีเร็กซ์หรือไม่ …คงต้องหาอายุของมันให้ได้ จะได้รู้ว่าเป็นไดโนเสาร์วัยรุ่นจริงมั้ย เพราะเรื่องอื่นๆ อย่างขนาด อัตราส่วนกะโหลกหรือฟันบางทีมันมีความหลากหลายได้ อีกทั้งซากเองก็ไม่ได้สมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์
พวกเขาเลยเลือกที่จะดูวงรอบการเจริญในกระดูก (growth ring) ซึ่งจะพัฒนาไปคล้าย “วงปีของต้นไม้” เพื่อตรวจเช็กอายุจริงของมัน
ผลคือ… เกมพลิก ชัดเจนว่านักล่าแห่งดวลไดโนเสาร์นั้น อย่างน้อยก็อายุราว 20 ปี ไม่ใช่เด็ก ไม่ใช่วัยรุ่น แต่โตเต็มวัยเรียบร้อยแล้ว
นั่นหมายความว่าใครเคยเอาข้อมูลของมันไปใช้ตีความการเจริญเติบโตของทีเร็กซ์ คงต้องแก้ทฤษฎีใหม่หมด
และด้วยขนาดที่เล็กกว่าทีเร็กซ์มาก ลินเซย์กับเจมส์เลยสรุปว่าควรจัดให้เป็นคนละสกุล เป็น “ทีเร็กซ์แคระ” หรือ “นาโนไทแรนนัส” เหมือนเดิม
การค้นพบนี้อาจเขย่าความเข้าใจของทั้งวงการ เพราะนั่นหมายความว่าโลกยุคครีเทเชียสอาจไม่ได้มีราชันย์เพียงองค์เดียวอย่างที่เราเคยเชื่อ บางที เราอาจต้องมองระบบนิเวศในโลกยุคนี้เสียใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการแบ่งส่วนทรัพยากร (resource partitioning) เพื่อการอยู่รอด
แต่เดี๋ยวนะ …ชิวาว่าโตเต็มวัย กับเกรตเดนโตเต็มวัย ขนาดตัวก็ต่างกันเยอะอยู่ แต่ก็จัดเป็นสปีชีส์เดียวกันนะ… อืมมม…น่าคิด…
