บทความพิเศษ | สิรภพ พุ่มพึ่งพุทธ
520 วัน บันทึกของคำจากลา
ในโลกหลังกำแพง (16)
ทำงาน ทำงาน ทำงาน
“ห้อง 5 ใครว่างบ้าง ออกมาช่วยงานหน่อย” เงาหนึ่งยืนทาบทับตัวเรา เมื่อเงยหน้าขึ้นมองเป็นพี่บัวขาว พร้อมพี่ผู้ช่วยอีกคนที่กล้ามล่ำไม่แพ้กัน
“โห้พี่ มาๆ รอมานานแล้ว อยู่ในนี้อุดอู้ไม่ทำอะไรก็เบื่อแย่สิ” เสียงพี่เจี๊ยบดังขึ้น พร้อมกับทุกคนลุกขึ้นยืนทำท่ายืดเส้นยืดสาย
“วันนี้ไปแยกขวดหน่อย เดี๋ยวมีขนมให้กินนิดหน่อย แล้วบ่ายค่อยไปอบรม เพิ่งไปขอพี่มาได้ ห้องอื่นก็มีแต่คนแก่” เสียงวัยรุ่นข้างพี่บัวขาวตอบกลับมา เราขอเรียกแกว่าพี่ล่ำแล้วกัน
แล้วประตูก็เปิดออก ทุกคนเดินเรียงแถวออกมาอย่างเป็นระบบ ก่อนพี่กบจะชวนเราออกไปด้วย
“ขนุนมา ออกไปยืดเส้นยืดสายหน่อย อย่างน้อยได้เห็นแสงแดดนะ ดีกว่านั่งร้องไห้ในห้อง” พี่กบกล่าว พร้อมเดินก้าวพ้นประตูออกไป ก่อนพี่เจี๊ยบจะสะกิดเราไปอีกคน
“ครับ” เราตอบกลับ ก่อนเดินออกไปพลางคิดว่าคนในห้องนี้ดีจังนะ ดูใส่ใจเรา ไม่ดูน่ากลัวเลย
เมื่อทุกคนที่จะมาทำงานมาพร้อมแล้วประตูเหล็กบานใหญ่ก็ปิดลง เหลือเพียงฟา พี่แม็ก โย่ง และอีกไม่กี่คนอยู่ในห้อง
หวังว่าจะไม่มีเรื่องอะไรนะ
เราถูกพาตัวลงมาเดินวนผ่านห้อง 22 ที่จากไปทางหน้าแดนเพื่อกล่าวรายงานเช่นเดิม
“กระผม น.ช.บัวขาว คดี… โทษ… ขออนุญาตพาผู้ต้องขังออกช่วยงานแยกขยะครับ หัวแถวนับ” พี่บัวขาวกล่าวรายงาน ตามหลังมาด้วยเสียงนับ ‘1’ ‘2’ ‘3’ ถึง ‘6’ แล้วเราก็เดินต่อมายังในโรงเลี้ยง ตรงนั้นมีเสื้อกั๊กเด็กอนุบาลวางไว้
“อ้าวรีบใส่ แล้วเรียงแถวไปหลังแดนนะ” พี่ล่ำสั่ง พวกเราใส่เสื้อกันไม่ถึงวิก่อนเดินตามแกต่อไปหลังแดน ตอนนี้เกือบ 11 โมงแล้ว แดดที่สาดลงมาเปรียบดัง ‘ไฟโลกันตร์’ ที่พร้อมเผาพวกเราให้มอดไหม้
“เอากูมาฆ่าเปล่าเนี้ยพี่” เราคิดในใจ ระหว่างที่แยกว่าขวดไหนบีบได้ บีบไม่ได้ ถ้ามีน้ำก็เทออกมา กลิ่นน้ำนี้สุดจะบรรยาย
เราแบ่งทีมกันเป็นทีมเทน้ำแยกขวด กับทีมบีบขวด เราอยู่ทีมแรกพี่ๆ ให้เรานั่งใต้ร่มหลังคาข้างกองขยะเล็กๆ ไว้บังแดด ส่วนทุกคนถอดเสื้อ ยืนเหยียบขวดกลางแดดจ้านั้นอย่างไม่สะทกสะท้าน ทำเอาเรางงเลยว่าแกทนกันได้ไง
“แคว่ก!” เสียงหนึ่งดังมาจากกางเกงเรา ขณะที่เราลุกไปเอื้อมหยิบถุงขยะใบข้างๆ เราอุทานในใจ ‘ฉิบหายละ’ เรานั่งลงไปพร้อมกับก้นที่สัมผัสกับก้อนอิฐโดยตรง
“คุณภาพตามคุกอะนะ กางเกงผ้าดิบที่ใส่เวียนกันไม่รู้กี่ร้อยกี่พันคน ทำไมหวยต้องมาออกที่กรูเนี้ย” เราบ่นในใจ ขณะเดียวกันเราก็ทำเนียนนั่งเทน้ำในขวดต่อไปพักใหญ่ก่อนจะถึงพักเที่ยง
“อ้าวเสร็จแล้วก็ไปอาบน้ำ กูวางข้าวเที่ยงให้แล้ว เสร็จแล้วก็เอาไปกินละ” พี่ล่ำพูด ก่อนแกจะหันมาทางเราแล้วถาม “น้อง 112 มีอะไรเห็นมอง”
“เออพี่ครับ กางเกงเป้าผมขาด สามารถเปลี่ยนกางเกงได้มั้ยครับ” เราตอบกลับไปด้วยท่าทีเขินอายกับอุบัติเหตุในครั้งนี้
“อ่อๆ รอแป๊บ” แล้วแกก็เดินไปหยิบกางเกงตัวใหม่มาให้เรา
ระหว่างนั้นเราก็มองไปยังกำแพงที่มีลวดหนาม กั้นเป็นชั้นๆ สูงขึ้นไป เราเห็นท้องฟ้า เราเห็นเครื่องบิน เราเห็นนก และเราเห็นอิสรภาพ แต่ตรงนั้นเองก็มีป้ายขนาดใหญ่เขียนไว้ว่า “No go Area” เขตอันตราย
เป็นสัญญาณเตือนที่ตอกย้ำว่า “อิสรภาพมันใกล้ แต่แสนไกล”
“เอานี่ไป” พี่ล่ำกลับมาพร้อมกางเกงสองสามตัว เรารีบหยิบแล้วขอบคุณในทันที เมื่อเราเปลี่ยนเสร็จก็พบว่า ‘ขาดอีกละ ที่เดิมเลย’ เราก็เรียกพี่ล่ำต่อ ครั้งนี้แกมาก็ขำเลย
“สองตัวแล้วนะน้อง 112” แกพูดพร้อมหยิบตัวถัดมายื่นให้เรา
“ผมขนุนครับ เรียกขนุนก็ได้ ขอบคุณครับ” เราตอบกลับไป
“อ้าวเป็นไงบ้างขนุน ได้กางเกงใหม่ยัง” พี่กบเดินมาถาม
“เรียบร้อยแล้วครับ ซวยซ้ำซวยซ้อนจริงๆ ผม ติดคุกก็แย่พอละ” เราว่า
“ไม่มาอาบน้ำหรอ ไม่ใช่ง่ายนะที่เราจะได้อาบน้ำดีๆ แบบนี้” พี่กบพูดพร้อมมองไปทางทุกคนที่กำลังอาบน้ำข้างบ่อ กำลังยิ้มมีความสุขกับรางวัลตอบแทนจากการทำงานในวันนี้
“ไม่เป็นไรครับ ผมยังไม่ค่อยอยากครับ” เราตอบกลับ
“อย่าเครียดมากไปละ มันไม่ดี” พี่กบตอบทันที
เมื่อสิ้นกิจธุระ เราก็ถูกพากลับมายังห้องระหว่างทางเราได้โบกมือทักทายพี่ไก่นิดหน่อย ทุกคนเข้าห้องไปพร้อมถุงกับข้าวผู้ช่วยในมือ
“รอดไปอีกหนึ่งมื้อ วันนี้ได้หมูปิ้ง กับปลากระป๋องมานะ” พี่หมูว่า ก่อนจะเททุกอย่างลงขัน แล้วมาล้อมวงนั่งกินข้าวกัน เราที่มีของกินส่วนตัวอยู่แล้ว ก็เลือกเฉพาะที่อยากกิน ที่เหลือก็แบ่งให้กับทุกคน
เอาเข้าใจเราเป็นคนค่อนข้างขี้เหนียวเลยแหละข้างนอก แต่พอมาในนี้ ถ้าไม่แบ่ง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ เราก็ไม่สามารถอยู่ตัวคนเดียวกัน มื้อนี้เรากินไข่พะโล้
ตกบ่ายห้องเราก็ถูกเรียกลงไปอบรมเหมือนเดิม ไม่มีอะไรมาก เป็นพี่ไบรท์-ชินวัตร จันทร์กระจ่าง ผู้ช่วยแดน 2 ใหม่ มาแนะนำชีวิตในคุก การปฏิบัติตัว ถ้าสรุปง่ายๆ แกโม้ไปเรื่อย 555 อย่าเอาไปบอกแกละ
“เป็นไงบ้างขนุน อยู่ได้ใช่มั้ย ข้างนอกเป็นยังไงบ้างละ” พี่ไบรท์หลังพูดเสร็จก็เดินมานั่งคุยกับเราประสาคนกันเอง แกไม่ได้รับสิทธิประกันตัวก่อนเราเกือบหนึ่งเดือน แม้แกจะศิโรราบต่อระบบ มีการเข้าถึงเบื้องสูงอย่างโจ่งแจ้ง ประกาศตนว่ากลับใจสู่สาธารณะ และได้รับโอวาทพร้อมกล่าวโดยวาจาว่าให้อภัยในการกระทำก่อนหน้า แต่แกก็ยังไม่ได้สิทธิในการประกันตัวใดๆ โดยศาลให้เหตุผลว่า ‘มันยังไม่มากพอ’
“ข้างนอกก็เรื่อยๆ ครับ ตอนนี้มีเรื่องที่ ‘บุ้ง’ กับ ‘ตะวัน’ อดอาหารประท้วงอยู่ กระแสไม่ค่อยดีเท่าไหร่ครับ” เราตอบกลับไป ก่อนเสริมว่า “ห้อง 5 ทุกคนใจดีมากครับ แต่แอบกลัวคนข้างๆ ผมหน่อยหนึ่งที่เพิ่งโดนย้ายมา”
“ยังไงก็รักษาเนื้อรักษาตัวละน้อง” พี่ไบรท์ตอบ ก่อนแกจะเดินไปทางอื่นต่อ
แล้ววันนี้ก็จบลงอย่างเรียบๆ จนไหลผ่านมาเป็นเช้าวันใหม่ กิจวัตรเริ่มลงตัว จนช่วงสายๆ พี่บัวขาวมาเรียกตัวห้องเราไปเหมือนเดิม
“อ้าววันนี้ไปช่วยขุดบ่อวางถังบำบัดหน่อย” แกพูดพร้อมทุกคนที่ยืนขึ้นเตรียมรับคำสั่ง ทำให้นึกถึงนักผจญภัยที่ได้รับเควสจาก NPC เลย
วันนี้พิเศษหน่อย พวกเราได้เดินไปหลังที่ทำการแดนเพื่อเบิกอุปกรณ์ช่างอย่าง เครื่องสกัด เสียม รถเข็น เครื่องสูบน้ำ และอื่นๆ มาใช้
เรารับหน้าที่ ‘เด็กขนดิน’ เข็นรถเข็นย้ายดินไปมา ส่วนคนอื่นๆ รับบทใช้แรงงานหนัก ลงไปขุดบ่อ ลุยน้ำ เรางานสบายสุดเลย ต้องขอบคุณพี่กบ
“วันนี้ก็ไม่ต้องทำไรนะ ลงมาดูพวกพี่ทำงานก็ได้” แกว่าเหมือนเมื่อวาน เราก็ไม่อยากอยู่ในห้องอยู่แล้วก็เข้าทางเหมือนเช่นเดิม
ระหว่างที่ทุกคนทำงานข้างห้องดนตรี เราก็ชวนคุยเล่นพลางเล่นกับเจ้าลูกแมวน้ำตาลไหม้ที่เดินผ่านมา เรามีความสุขมากๆ ที่ได้นั่งเล่นกับแมว น้องน่ารักและนิสัยดี เสียงหนึ่งดังขึ้น
“เห้ยๆ ห้ามแม่งเดี๋ยวนี้ ไอ้เอ็มเอาแล้ว” เสียงนั้นใกล้มาก ดังมาทางห้อง 22 เราคิดในใจทันทีถึงความขัดแย่งระหว่างเอ็มกับเบิร์ดยังไงสักวันมันต้องปะทุ ซึ่งวันนี้ก็มาถึง
มีเสียงประกาศรวมจ่าชุดดำของผู้คุมให้ไประงับเหตุและพาตัวทั้งสองออกมา มีเสียงตะลุมบอนดังมาเป็นระยะ เราเห็นเงารางๆ ของทั้งสองที่ถูกคุมตัวออกไป
“แม่ง ตีกันไม่เว้นวันเลยหรอวะ ใช่ที่ขนุนเล่ารึเปล่าห้อง 22 อะ” พี่หมูหันมาถาม
“ใช่ครับ ผมว่าแล้ววันนี้ต้องเกิดขึ้น” เราตอบกลับ แล้วทุกคนก็งกๆ ทำงานของตัวเองต่อไป
“อย่างน้อยชีวิตก็มีคุณค่า ดีกว่าอยู่เฉยๆ ไปวันๆ” พี่กบอยู่ๆ พูดขึ้นมา ซึ่งทุกคนต่างพากันเห็นด้วย
“เข้าคุกมาก็แย่พอละ นี่ไม่รู้ว่าแม่จะเครียดมั้ยพอรู้ว่านี่ต้องติดคุก แค่ขายบัญชีเองใครจะไปคิดนะ” พี่เจี๊ยบพูด พลางครุ่นคิดถึงอดีต
“แต่เราอยากติด เลยไปขโมยมา อยู่ข้างนอกมันเครียด” พี่หมูแทงสวนอยู่คนเดียว
“มึงอะแปลกคน คนดีๆ ที่ไหนเขาอยากจะติดคุก บ้านก็มีฐานะอยู่แล้ว จะให้เป็นภาระที่บ้านทำไม” พี่กบโต้กลับ
“ผมพยายามไปหาหมอแล้ว แฟนก็บอกผมว่าถ้าทำอีกครั้งนี้จะเลิกคบแล้ว แต่ผมก็ห้ามใจตัวเองไม่ได้ ข้างนอกมันมีอะไรให้คิดเยอะเกินไป งานก็ตก ถึงจะมีเงินเลี้ยงจากที่บ้านก็เถอะ” พี่หมูระบาย
ก่อนชีวิตจะวนลูปอีกครั้ง อาบน้ำ กินข้าว ไปนั่งอบรม แต่วันนี้พิเศษหน่อยมีผู้คุมฝ่าย ‘สังคมสงเคราะห์’ มาบรรยายถึงสวัสดิการของผู้ต้องขัง และสิทธิของผู้ต้องขัง การเยี่ยมญาติ กิจกรรมในเรือนจำ ผู้คุมตอนนั้นชื่อ “พี่ฟ้า”
“วันนี้เรามีกิจกรรมมาให้เล่น ให้เรามาพูดสิ่งที่ภูมิใจที่สุดที่ได้ทำก่อนเข้ามา และสิ่งที่อยากจะทำในวันที่ได้ออกไป” พี่ฟ้าเปิดประเด็น แล้วมองมาทางเรา คงด้วยเพราะเราน่าจะดูเด็กสุดในที่นี้แล้ว ใส่แว่นหน้าติ๋มๆ
“ผมก่อนเข้ามาเรียนปริญญาโท รัฐศาสตร์ มธ. ที่ภูมิใจที่สุดคงเป็นการได้เข้าไปอภิปรายให้ความเห็นคณะอนุกรรมการรับฟังความคิดเห็นประชาชน เพื่อจัดทำประชามติในการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ทำเนียบ เพื่อผลักดันประเด็นรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน และสิ่งที่อยากทำให้วันที่ออกไป ผมอยากเปลี่ยนประเทศนี้ครับ” เราพูดพร้อมกับสีหน้าพี่ฟ้าที่ดูตกใจ ก่อนเดินมาถาม
“น้องโดน 112 ใช่มั้ย น้องตอบไม่เหมือนคนอื่นเขา” พี่ฟ้าว่า
“ใช่ครับ” เราตอบ
“ยังไงก็ขอให้รักษาความฝันและความมุ่งมั่นเอาไว้นะ ในนี้มันไม่ใช่ที่ของน้อง แต่น้องต้องมีชีวิตออกไปข้างนอกให้ได้ พี่ช่วยอะไรน้องไม่ได้นะ แต่ยังไงขอให้เข้มแข็งไว้นะ ถ้าเครียดหรือมีปัญหาที่พอจะช่วยได้บอกได้นะ” พี่ฟ้าพูด
แล้ววันนี้ก็จบลงด้วยหลายเรื่องที่เข้ามาในหัวเรา ทั้งอนาคตของตัวเอง ความฝัน และชีวิตต่อจากนี้ แต่ก็อดน้อยเนื้อต่ำใจไม่ได้ว่า
“ทำไมเรามันต้องดวงซวยขนาดนี้ด้วยวะ”…
หมายเหตุ : ข่าวที่ไปทำเนียบ https://www.matichon.co.th/politics/news_4272782
