คลุกวงใน | พิศณุ นิลกลัด
FB : @Pitsanuofficial
ผมไปญี่ปุ่นครั้งล่าสุดกลางเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ห่างจากไปครั้งสุดท้าย 7 ปี
การตรวจเอกสารเข้าเมืองญี่ปุ่นง่ายดายฉับไวมาก เพราะใช้ QR โค้ด เจ้าหน้าที่ ตม.ไม่ต้องใช้เวลาสอบถามนาน
ขนาดว่าเราเร็วมากแล้ว กระเป๋าเดินทางเร็วกว่าเราอีก
ผมนั่งรถเข็น (wheelchair) จากเครื่องบิน มาถึงสายพานลำเลียงกระเป๋า ปรากฏว่ากระเป๋าเดินทางของพวกเราทุกคนถูกยกจากสายพานมาวางรวมกันแล้ว
ตอนเดินไปขึ้นรถตู้ เลขาฯ ของก๊วนถามว่าจะให้ทิปพนักงานเข็นรถขนกระเป๋า 2 คน คนละเท่าไร หัวหน้าก๊วนบอกว่า “ประเทศนี้เขาไม่รับทิป”
คนญี่ปุ่นมีวัฒนธรรมที่เข้มข้นมากอย่างหนึ่งคือการไม่รับทิป
พนักงานโรงแรม พนักงานร้านอาหาร แคดดี้ในสนามกอล์ฟ และพนักงานบริการทุกประเภท ไม่รับทิปโดยเด็ดขาด
เราให้…เขาก็ไม่รับ
เมื่อเกือบ 20 ปีก่อน ผมไปครั้งแรกๆ ยื่นเงินให้ทิปพนักงานที่บริการในโรงแรม เธอตกใจ โบกมือหยอยๆ พูดว่า “โน โน” อย่างเดียว
พยายามคะยั้นคะยอ เธอก็ไม่ยอมรับ
ทุกที่ทุกแห่งทั่วประเทศไม่รับทิปเหมือนกันหมด
เมื่อก่อนนี้คนญี่ปุ่นมาเที่ยวเมืองไทยก็ไม่ทิปคนของเรา
ไม่ใช่เขาไม่มีน้ำใจ แต่เพราะเขาไม่รู้
เพราะที่บ้านเขาไม่มีวัฒนธรรมทิปแบบฝรั่ง
อย่างในอเมริกา เดี๋ยวนี้ร้านอาหารบางร้านทิป 15% ของค่าอาหาร หัวหน้าพนักงานเสิร์ฟถามเราเลยว่า “พนักงานของเราบริการไม่ดีหรือ”
พ.ศ.นี้ก็ยังมีคนญี่ปุ่นที่มาเที่ยวเมืองไทยไม่ให้ทิปพนักงานที่ให้บริการ
เวลาเล่นกอล์ฟ ผมชอบชวนแคดดี้คุย หาข่าวหาข้อมูลไปเรื่อย
เช่น ถามว่าระหว่างนักกอล์ฟเกาหลีกับนักกอล์ฟจีน ใครนิสัย “ดุดัน” กว่ากัน ใครใจดีกว่ากัน เคยได้ทิปมากที่สุดและน้อยที่สุดในชีวิตเท่าไร ฯลฯ
ที่สนามกอล์ฟสยาม คันทรี คลับ กรุงเทพ ทิปมาตรฐานแบบไม่มากไม่น้อย คือ 500 บาท
แต่แคดดี้คนหนึ่งเคยได้ทิป 8,800 บาท ไม่ใช่จากนักกอล์ฟไทย จีน เกาหลี หรือญี่ปุ่น
เป็นฝรั่ง แต่ไม่ทราบว่าชาติใด ไม่ได้อาศัยอยู่ในเมืองไทย
เป็นนักท่องเที่ยว มาเล่นคนเดียว จะกลับบ้านวันรุ่งขึ้น ทิปด้วยจำนวนเงินที่แปลกและมากจนคนรับบอกว่าตกใจมาก
ทิป 2,000 ก็หรูแล้ว นี่ก้าวไปถึงหลัก 8 ไม่ใช่ 8,000 เลขกลมๆ ซะด้วย
แต่เป็น 8,800
ทำไมต้อง 8,800 นึกไม่ออกจริงๆ เล่นคนเดียวด้วย ไม่ได้รวยจากการชนะเดิมพันเพื่อนร่วมก๊วน หรือตีทีเดียวลูกลงหลุมได้โฮล อิน วัน เลยทิปแคดดี้มากมายยังกะเจ้าชายซาอุ
แคดดี้อีกคนหนึ่งที่สนามเดียวกัน ทำงานจบ 18 หลุมก็ตกใจเหมือนกัน เพราะนักกอล์ฟญี่ปุ่นเล่นเสร็จแล้วไม่ทิป เจ้าหน้าที่สนามต้องแจ้งว่าที่สนามนี้มีธรรมเนียมต้องทิป เขาขอโทษขอโพย บอกว่าไม่ทราบจริงๆ แล้วให้ทิปแคดดี้ไป 500 บาท
ผมไม่ได้ไปญี่ปุ่นนานเกือบสิบปี ยังเชื่อว่าคนญี่ปุ่นไม่รับทิปเหมือนเดิม แต่เลขาฯ ก๊วนบอกว่าเดี๋ยวนี้เขารับแล้ว
พูดจบเธอม้วนธนบัตรใบละ 1,000 เยนสองใบแอบยัดใส่มือคนที่เข็นวีลแชร์ให้ผม
คุณลุงรับด้วยท่าทางสุภาพแต่ฉับไวและคุ้นชิน พร้อมกล่าวคำว่า “อะริกาโตะ โกไซมาสึ”
สำเร็จไป 1 คน จากนั้นเลขาฯ ก็เร่งฝีเท้าเดินไปประกบคนเข็นรถหัวหน้าก๊วน แล้วทำแบบเดิม
แต่ผลไม่เหมือนเดิม
เขา-ซึ่งอายุ 80 ปี แต่ดูอ่อนกว่าวัยมาก…ไม่รับ
เลขาฯ ของเราต้องตีใบ้คะยั้นคะยอพอเข้าใจได้ว่า “ขอร้องเถอะ ช่วยรับเถิดนะคะคุณลุง เพื่อนลุงรับไปแล้ว”
เขาจึงรับทิป 2,000 เยน หรือ 410 บาท แบบไม่เต็มใจนัก
ดูจากภาษาท่าทางแล้ว ผมคิดว่าสังคมญี่ปุ่นยังไม่รับทิปอยู่
แต่มีคนญี่ปุ่นบางส่วนเริ่มเปิดรับ “วัฒนธรรมใหม่” แล้ว
หมายเหตุ :
สัปดาห์หน้าเล่าเรื่องยืนเข้าคิวหน้าร้านอาหารนาน 1 ชั่วโมงครึ่ง
ได้คิว แต่ไม่ได้ทาน…แน่นอน
