หรือจะจริงตามที่เขาว่า พวกมหาเปรียญพอสิกขาออกมาแล้วขี้เมา หลักฐานพยานวัตถุตั้งโด่ตรงหน้า เหล้าสีหนึ่งกลม โซดาสองขวด แก้วใส่น้ำแข็ง กับแกล้มอาหารอีสาน ลาบ ก้อยคั่วขม น้ำตกหมู วางตั้งเป็นบริวารอย่างพร้อมเพรียง อรุณ เพื่อนเก่าสมัยบวชเรียนมาด้วยกัน ตั้งแต่เรียนบาลีวัดต่างจังหวัด จนสอบเปรียญธรรมสามประโยคย้ายมาอยู่วัดกรุงเทพฯ หน้าดำคร่ำเครียดสอบบาลีอีกสองปีจนได้เปรียญธรรมห้า ใช้เป็นใบเบิกทางเข้าเรียนต่อมหาวิทยาลัยสงฆ์ อรุณเรียนด้านสังคมศาสตร์ พอจบตรีก็ต่อ ป.โท สาขาสังคมสงเคราะห์ ที่มหาวิทยาลัยชื่อดังข้างสนามหลวง ตั้งเป้าเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยสักที่ แต่…
เหล้ามีคุณสมพิเศษของมันคือ พอดื่มได้ปริมาณหนึ่งมันจะกัดกร่อนทะลวงกำแพงความลับรู้สึกในใจให้พรั่งพรูออกมา
นั่นแหละ ผมเลยรู้ว่าอรุณแบกรับอะไรไว้บ้าง
ย้อนไปตอนอรุณยังอยู่ในเพศบรรพชิต จัดเป็นพระหนุ่มมีอุดมการณ์ทำงานเพื่อศาสนาอย่างแท้จริง ด้วยดีกรีเปรียญธรรมห้าประโยค จบปริญญาโทมหาวิทยาลัยรัฐ เป็นภิกษุทรงปาติโมกข์ จัดกิจกรรมอบรมเยาวชนภาคฤดูร้อน ครั้งท้ายๆ จำได้ว่าไปจัดโครงการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อนจังหวัดบ้านเกิดที่ภาคใต้ อานิสงส์การจัดโครงการคราวนั้นทำให้สนิทชิดเชื้อกับเจ้าอาวาส คนเฒ่าคนแก่
และได้ลูกสาวชาวบ้านแถวนั้นมาเป็นภรรยาตราบเท่าทุกวัน
พอลาสิกขาออกมา ด้วยดีกรีมหาเปรียญเก่า ยังทำหน้าที่ดูแลวัด ทั้งวัดที่ตัวเองเคยบวช และวัดสมัยไปจัดอบรมเยาวชนบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อนบ้านภรรยา ชาวบ้านทั้งสองแห่งให้ความเชื่อใจ วัดมีงานอะไรจะมาปรึกษาขอความช่วยเหลือ
อรุณจบปริญญาโทก็จริง แต่ไม่ยอมยึดอาชีพอาจารย์มหาวิทยาลัยเหมือนเพื่อนคนอื่นๆ เลือกจับงานธุรกิจตัวแทนจำหน่ายน้ำมัน ส่งตามอู่ทั่วภาคใต้ ฐานะมีอันจะกิน มีหน้ามีตาในชุมชน ภรรยารับราชการครู มีลูกสอง ชายหนึ่งหญิงหนึ่ง ลูกทั้งสองเรียนโรงเรียนเอกชน ครอบครัวอบอุ่น เพียบพร้อม
ในบรรดาศิษย์เก่าร่วมสำนักเรียนบาลีต่างจังหวัด อรุณดูจะโดดเด่นเรื่องสังคมมากที่สุด เพื่อนในรุ่นเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย อรุณและเพื่อนร่วมรุ่นทั้งหมดปักหลักอยู่จังหวัดบ้านเกิด ผมคนเดียวอยู่กรุงเทพฯ ล้มเหลวด้านหน้าที่การงาน ลาออกจากครู จากสำนักพิมพ์ มารับงานจัดหน้าทำเล่มหนังสือ รายได้หลักพึ่งพาเงินเดือนภรรยา ซึ่งทำงานเป็นนักทวงหนี้ให้กับบริษัทเร่งรัดหนี้สิน มีลูกชายหนึ่งคนกำลังเรียนปีหนึ่งมหาวิทยาลัยแถวศาลายา
“ผมยอมคุณเลย มีบ้าน มีรถ ในเมืองหลวง ลูกก็เรียนมหาวิทยาลัย คุณทำได้ไง”
อรุณเอ่ยปากชม น้ำเสียงแววตายกย่องจากใจไม่ได้เสแสร้ง จนผมรู้สึกกระดากใจต่อคำชม เมื่อนึกถึงยอดหนี้ก้อนมโหฬารที่ตนกับภรรยาแบกรับอยู่ทุกวัน กลบเกลื่อนด้วยการชมอรุณกลับ
“ผมก็อิจฉาชีวิตครอบครัวท่านนะ ลูกสองคน หญิงคน ชายคน สมบูรณ์แบบ ครอบครัวดูอบอุ่นมั่นคง แถมแฟนยังทำงานราชการ เจ็บป่วยอะไรเบิกได้…”
อรุณเงียบไป แววตาคล้ายมีเรื่องราวนับพันรอระบายออกมาเป็นพูด การขึ้นมาเมืองหลวงครั้งนี้ อรุณบอกแค่ว่ามาติดต่องาน เพราะสำนักใหญ่บริษัทน้ำมันที่ทำอยู่แถวบางนา ปกติเขาจะซื้อตั๋วเครื่องบินไปลงสุวรรณภูมิ เปิดโรงแรมแถวนั้น ใกล้กว่า แต่คราวนี้ด้วยเหตุผลบางอย่าง ทำให้ต้องมาลงดอนเมือง บ้านผมอยู่ใกล้ดอนเมือง ในฐานะศิษย์ร่วมสำนักเลยอยากมาพักพูดคุยกินดื่มรำลึกคืนวันเก่าๆ ตอนยังอยู่ในเพศบรรพชิต
“คุณจำคราวที่ผมพาคุณไปงานวันเกิดมหาบุญลือได้ไหม…”
จู่ๆ อรุณเอ่ยขึ้น ขณะเอามือเปล่าหยิบน้ำแข็งก้อนลงไปเติมในแก้ว ตามด้วยเหล้า โซดาอย่างแคล่วคล่อง แม้เราจะสิกขาลาเพศมานานแล้ว แต่ยังติดใช้สรรพนามเรียกคู่สนทนา คุณกับท่าน เหมือนตอนเป็นพระ
“จำได้…”
พูดจบผมหัวเราะอย่างขันขื่น นึกภาพตัวเองตอนนั้นอยู่วัดเล็กๆ แถวถนนพรานนก ศิริราช แต่อรุณอยู่วัดพระอารามหลวง ระดับวรมหาวิหาร หลายต่อหลายครั้งที่ผมได้พึ่งพาพวกผงซักฟอก แปรงสีฟันยาสีฟัน เครื่องอัฐบริขารเหลือๆ จากวัดอรุณ โดยเฉพาะเวลามีกิจนิมนต์ อรุณเรียกใช้บริการให้ไปร่วมกิจนิมนต์ ถือเป็นการกระจายรายได้ให้เพื่อนอย่างน่ายกย่อง
“คุณได้ดูข่าวไหม ช่วงสีกากอล์ฟดังๆ”
ผมวางแก้วเหล้าตรงหน้าลง แสดงอาการตั้งใจฟังเต็มที่ อรุณรอท่าทีผมอยู่ก่อนแล้ว จึงว่าต่อ
“หนึ่งในกลุ่มพระพวกนั้น คือบุญลือ…ผมนึกว่าคุณจำได้ ผมเคยพาคุณไปงานวันเกิดเขา”
ผมถึงกับหูผึ่ง อรุณเคยพาไปงานวันเกิดใครไม่รู้ เขาอยู่วัดแถวบางลำพู อรุณบอกงานวันเกิดเพื่อนพระร่วมเรียน ป.โทด้วยกัน มีโยมคนสนิทจัดให้ ซื้อกุ้งแม่น้ำจากร้านกุ้งเผาชื่อดังมาถวาย เขาชวนอรุณไปร่วมด้วย ผมไปในฐานะแขกมั่วบ้านงาน เดินตามหลังอรุณไปกินกุ้งเผา
“เดี๋ยวนะ!…” ผมเหมือนนึกอะไรขึ้นได้ รีบลุกไปรื้อกองสุดสัปดาห์ที่ซื้อไว้ พอเจอหน้าปกที่ต้องการ เอาไปวางหน้าอรุณ
“นี่ขึ้นปกเลยเหรอ…”
อรุณหัวเราะจนมือที่ถือแก้วเหล้ากระเพื่อม มองหน้าปกรูปอดีตพระระดับราชาคณะ เรียงรายกันมีข้อความกำกับ ‘กาสาวพิวัฒน์ พิชิต อลัชชี’ ก่อนเอาแก้วเหล้าไปใกล้ๆ หน้าพระรูปหนึ่ง
“นี่ไง บุญลือ”
ผมมองตาม ได้แต่คลับคล้ายคลับคลาว่าเคยเจอ นึกไม่ถึงว่าจะเจอขนาดไปร่วมงานวันเกิดเขา ว่ากันตามจริงทุกรูปหน้าปกหนังสือ รู้สึกคุ้นหน้าคุ้นตาอยู่พอสมควร บางรูปเคยเข้าไปกราบด้วยซ้ำตอนเป็นนิสิตมหาวิทยาลัยสงฆ์ เพราะหนึ่งในนั้นเป็นถึงรองอธิการบดี
“มิน่าเลย… ท่านว่าไหม เสียดายพรรษา เสียดายศรัทธาชาวบ้าน สึกมาเหมือนท่านเหมือนผมให้มันสิ้นเรื่อง จะทำอะไรใครก็ไม่ว่า…”
ผมเปรยขึ้นแบบไม่ได้หวังอะไรมาก แต่เหมือนไปสะกิดความในใจอะไรอรุณเข้า
“คุณเอ้ยยยย อย่าให้ผมพูด พวกนี้อยู่ดีกินดี ลาภยศเงินทอง พอร่ำรวย อยู่สบาย ร่างกายก็ต้องการเสพกาม นี่ที่จับได้นะ ที่จับไม่ได้อีกนับไม่ถ้วน…”
“อย่าไปพูดถึงเขาเลย คงได้รับผลกรรมกันแล้ว ถึงรอดคุก ก็ไม่รู้จะเอาหน้าไปซุกไว้ตรงไหน แก่ๆ กันทั้งนั้น ชีวิตที่เหลือคงอยู่อย่างอับอาย เหมือนตกนรกทั้งเป็น”
ผมไม่อยากให้บรรยากาศอดสูใจไปมากกว่านี้ อย่างไรเสียพวกเราสองคนก็เคยอาศัยวัดวาอาราม อาศัยผ้าเหลืองบวชเรียนมา จึงชวนคุยเรื่องอื่น
“ดูชีวิตท่านมีความสุขดีนะ ได้เดินทาง พบปะผู้คน ไม่เหมือนผม วันๆ อยู่บ้าน ทำงานหน้าจอคอม วันๆ แทบไม่ได้คุยกับใคร…”
ผมพูดออกไปด้วยเนื้อแท้ความรู้สึก แต่อรุณกลับถอนหายใจยาว
“ถ้าคุณรู้ว่าผมต้องแบกรับอะไรไว้บ้าง คุณจะไม่พูดแบบนี้”
“มีเรื่องอะไรกลุ้มใจหรือ”
“คุณจะฟังเรื่องไหนล่ะ ผมมีหลายเรื่อง”
อรุณหัวเราะน้ำเสียงขื่นๆ แววตาก่ำแดง คงถูกฤทธิ์แอลกอฮอล์เข้าไปกวนให้ตะกอนข้างในฟุ้งขึ้นมา
“เอาเรื่องที่เบาที่สุดละกัน”
ผมพูดยิ้มๆ
“งั้นคุณลองฟังเรื่องนี้ คุณรู้ใช่ไหมผมทำหน้าที่ดูแลวัดสองวัด”
ผมพยักหน้าหงึกๆ แสดงท่าทางรับรู้ อรุณเลยกล่าวต่อ
“ก่อนเข้าพรรษา วัดเดิมผมมีพระใหม่มาบวชเข้าพรรษาแค่รูปเดียว พระเก่ามีแค่อาจารย์ผม กับพระหลวงตาอีกรูป รวมกันแล้วสามรูป ขาดอีกสองถึงครบห้า ไม่งั้นรับกฐินไม่ได้”
ผมจ้องหน้าอรุณ รอถ้อยคำต่อไปอย่างตั้งใจฟัง
“คุณรู้แล้วอย่าบอกใครนะ ทุกปีผมต้องไปหาพระวัดใกล้เคียงมาอยู่จำพรรษาวัดผม แล้วรู้ไหมผมต้องทำอย่างไร พระถึงจะมาตามที่ขอ…”
ผมส่ายหน้า เพราะไม่รู้จริงๆ ถ้าไม่มีพระจำพรรษา จะต้องทำอย่างไร คนรุ่นใหม่ไม่ค่อยนิยมบวช จำนวนพระน้อยลงตามยุคสมัย
“ผมได้ยินมาว่า ถ้าวัดมีพระไม่ครบห้ารูป มีรูปเดียวก็รับกฐินได้มิใช่เหรอ โดยให้นิมนต์วัดอื่นมานั่งกรานกฐินให้ครบจำนวนห้ารูป…”
อรุณมองหน้า ก่อนท่องบทบาลีอย่างโชว์ความจำระดับอดีตภิกษุผู้ทรงปาติโมกข์ออกมา
“วิหาเร เอกา วา ทะเว วา ตโย วา จัตตาโร วา ภิกขุ วิหรันติ ตัตถะ กถินจีวเร… ในวัดมีพระภิกษุอยู่หนึ่ง หรือสอง หรือสาม หรือสี่รูป หากภิกษุจากที่อื่นมารวมให้ครบห้ารูป คือเป็นสงฆ์จตุวรรคกับภิกษุผู้รับจีวรรูปหนึ่ง จึงกรานกฐินได้…”
“นั่นสิ ผมก็ว่า ถ้าพระไม่พอ ไปนิมนต์วัดอื่นมาร่วม ก็รับกฐินได้นี่…”
อรุณส่ายหน้าเหมือนจมกับความขมขื่นอะไรสักอย่าง
“คุณก็รู้ วัดผม ชาวบ้านเขาหวงหน้าตาขนาดไหน ถ้าที่อื่นรู้ว่าวัดเรามีพระบวชไม่ครบรับกฐิน มันบ่งบอกความไม่เอาไหนของคนแถววัด อาจารย์และกรรมการวัดจึงมาขอให้ผมช่วย”
“แล้วท่านทำยังไง”
“ผมจ้างจำพรรษา ถวายรูปละหมื่น”
“หา!”
ผมอุทานลั่นอย่างไม่เชื่อหูตัวเอง
“จริง ไม่เชื่อคุณดู…”
อรุณไม่พูดเปล่ายื่นมือถือ เปิดข้อความแอพพลิเคชั่นไลน์ ผมไล่สายตาอ่านข้อความ เจ้าของใช้รูปโปรไฟล์เป็นกงล้อธรรมจักร
“โยม รับกฐินผ่านมาเกือบสัปดาห์แล้ว บอกจะโอนค่าจำพรรษา ยังไม่เห็นยอดเข้ามาเลย…”
ตอนแรกผมกะจะถามเรื่องกลุ้มใจที่หนักกว่านี้ แต่เปลี่ยนใจ ลุกขึ้นไปเปิดตู้เย็นหยิบโซดาขวดใหม่ กับน้ำแข็งในช่องฟรีซมาเติม ขวดเหล้าพร่องลงไม่ถึงครึ่ง คืนนี้คงนั่งกันอีกยาว
และดูเหมือนอรุณก็อยากให้เป็นเช่นนั้น
