การ์ตูนที่รัก
นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
Ferdinand
เฟอร์ดินานด์ หนังการ์ตูนปี 2017 ของบลูสกายสตูดิโอและทเวนตี้เซ็นจูรี่ฟ็อกซ์ สร้างจากนิทานสำหรับเด็ก ทำรายได้มาก ได้รับคำชมมาก และเข้าชิงออสการ์ครั้งที่ 90 แต่พ่ายแพ้กับโคโค
ไม่น่าแปลกใจ ดูก็รู้ว่าคนละชั้น ทั้งนี้ยังไม่นับว่าเฟอร์ดินานด์ไม่คิดจะสู้อยู่แล้ว
เรื่องวัวรักดอกไม้นี้เคยเป็นการ์ตูนสั้นของดิสนีย์ในชื่อ Ferdinand the Bull มาตั้งแต่ปี 1938 และได้รับรางวัลออสการ์การ์ตูนสั้นปีนั้น หลายคนน่าจะเคยดูเรื่องนี้มาก่อนแล้ว ดีมาก ว่ากันว่าเป็นการ์ตูนประจำเทศกาลคริสต์มาส เป็นที่นิยมฉายในวันคริสต์มาสของสวีเดนตั้งแต่ปี 1959 จนกระทั่งถูกเปลี่ยนเป็นเรื่องอื่นในปี 1983 แต่แล้วต้านทานเสียงเรียกร้องไม่ไหวต้องหวนกลับมาฉายวันคริสต์มาสอีกในปีถัดมา
ไม่ทราบเหมือนกัน วันนี้ที่สวีเดนยังดูอยู่มั้ย
หนังสั้นของดิสนีย์เรื่องนี้มีความยาวไม่ถึง 8 นาที แต่เล่าเรื่องราวได้ทั้งหมด โดยเริ่มเรื่องตั้งแต่เฟอร์ดินานด์ยังเป็นลูกวัวในคอกแห่งหนึ่งของสเปน มันชอบนั่งใต้ต้นไม้สูดดมดอกไม้ ในขณะที่ลูกวัวตัวอื่นๆ วิ่งเอาหัวชนกัน
แม่วัวเห็นเช่นนั้นก็เป็นห่วง เดินเข้ามาพูดคุยด้วย แต่เฟอร์ดินานด์ไม่เปลี่ยนแปลง จนกระทั่งโตเป็นวัวกระทิงหนุ่มร่างมหึมา ก็ยังคงนั่งใต้ต้นไม้สูดดมดอกไม้
วันหนึ่งมีนักสู้วัวห้าคนมาคัดเลือกวัวกระทิง แต่ไม่มีตัวไหนเข้าตาเลย เฟอร์ดินานด์ถูกผึ้งต่อยวิ่งเตลิดพังกำแพงหินด้วยความเจ็บปวด พุ่งชนเพื่อนวัวกระทิงตัวใหญ่ยักษ์แตกกระเจิง แล้วหันหัวเข้าใส่ต้นไม้ใหญ่กระจุยกระจายไปทั้งต้น
ด้วยเหตุนี้เฟอร์ดินานโดจึงได้เดินทางไปลงสนามสู้วัวที่กรุงมาดริด
แต่เฟอร์ดินานด์ไม่สู้ มันวิ่งเข้าหามาทาดอร์ที่ถือช่อดอกไม้ยืนรับเสียงชื่นชมปรบมือจากรอบสนาม แล้วหอมดมดอกไม้นั้นไม่เลิกรา มิวายมาทาดอร์จะยั่วยุหรือล้อเลียนอย่างไรก็ไม่สน มาทาดอร์ตีอกชกหัวทึ้งผมจนหัวล้านก็ไม่สน สุดท้ายมันก็ถูกขนกลับคอกไปดอมดมดอกไม้เช่นเดิม
จบ
ส่วนที่เด็กๆ ชอบที่สุดหัวเราะเอิ๊กอ๊ากกลับเป็นช่วงก่อนสุดท้ายที่มาทาดอร์ทำหน้าล้อเลียนวัวกระทิงและตีอกชกหัวตัวเอง ทำได้เว่อร์และน่าขบขันเป็นอันมาก
หนังสั้นนี้สร้างจากหนังสือปี 1936 เรื่อง The Story of Ferdinand งานเขียนของ Munro Leaf (1905-1976) วาดภาพโดย Robert Lawson (1892-1957) หนังสือขายได้ 14,000 เล่มในปีแรก 68,000 เล่มในสองปี แล้วขายได้ 3,000 เล่มต่อสัปดาห์ในเวลาต่อมา
เป็นหนึ่งในหนังสือเด็กที่ดีที่สุด
หนังสือได้รับคำวิจารณ์และใช้เป็นสัญลักษณ์ต่อต้านสงครามรวมทั้งสงครามกลางเมืองในสเปนที่จะเกิดขึ้นไม่กี่ปีหลังจากนั้น
หนังสือถูกแบนทั้งในสเปนและเป็นหนึ่งในหนังสือที่ถูกเผาโดยนาซี
เฟอร์ดินานด์เป็นสัญลักษณ์ของการขัดขืนและรักสันติจนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง
สำหรับคนที่ช่างสังเกตจะเห็นว่ามิได้มีเพียงมาทาดอร์ (matadors) ที่ปรากฏตัวในหนัง ยังมีพิคาดอร์ (picadors) และบันเดอริลเลรอส (banderilleros) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสู้วัวด้วย ทั้งหมดทั้งปวงเตลิดหนีไปก่อนแล้วตอนที่เฟอร์ดินานด์พุ่งเข้ามา
ยักษ์ใหญ่รักสงบและดื้อด้านเพียงตัวเดียวสามารถล้มพิธีกรรมที่มีคนจำนวนมากช่วยกันก่อได้สำเร็จ
หนังการ์ตูนเรื่องนี้จึงกลายเป็นสัญลักษณ์และอุปมาอุปมัยถึงความเป็นตัวของตัวเองด้วย โดยที่แม่ของเฟอร์ดินานด์เป็นผู้เริ่มต้นก่อน
นั่นคือยอมรับเฟอร์ดินานด์ในแบบที่เป็น
เมื่อหนังยาว 7 นาที 58 วินาที ถูกเขียนใหม่เป็นหนังใหญ่ยาว 1 ชั่วโมง 48 นาที เรื่องจึงดูเหมือนจะยืดยาวมาก และสร้างความเบื่อหน่ายสำหรับคนที่รู้เรื่องมาแล้วบ้าง
แต่คงจะสนุกสนานสำหรับเด็กที่ยังไม่รู้เรื่องอยู่มากจึงทำรายได้และเสียงชื่นชมได้มากมาย
หนังครึ่งแรกสื่อความหมายได้ดี 2 เรื่อง
เรื่องแรก คือการทารุณสัตว์ หนังบอกเป็นนัยตั้งแต่แรกว่าพ่อของเฟอร์ดินานด์ถูกส่งไปตาย การสู้วัวเป็นเกมแห่งความตาย เป็นกีฬาพอๆ กับการแสดง แต่ลงท้ายด้วยความตาย
ยิ่งไปกว่านั้นเมื่อเฟอร์ดินานด์หวนกลับมาที่คอก เขาพบว่าเพื่อนรักที่เติบโตมาด้วยกันและไม่มีคุณสมบัติมากพอที่จะเป็นวัวนักสู้ก็จะถูกส่งไปเชือดเพื่อเป็นอาหารต่อไป
เรื่องที่สองคือเรื่องการกลั่นแกล้งรังแก คือ bullying ครั้งนี้เป็นลูกวัว the bull ที่ถูกกลั่นแกล้งตั้งแต่ต้นเรื่อง จนกระทั่งเฟอร์ดินานด์เมื่อเติบใหญ่แล้วกลับมาที่คอก เขาก็ยังถูกม้าสง่างามสามตัวรุมข่มเหงด้วยวาจา แต่ที่จริงเฟอร์ดินานด์มิใช่คนขี้ขลาด เขาเพียงไม่อยากจะใช้กำลังเท่านั้น
ฉากที่ชัดเจนคือตอนต้นเรื่องเมื่อเขาเข้าขวางทางวาเลนเต้ไม่ให้ย่ำดอกไม้
แล้วพูดว่า “ทำร้ายฉันได้ แต่ห้ามทำลายดอกไม้”
ฉากสุดท้ายในหนังฉบับสร้างใหม่เป็นฉากลุ้นระทึก มิใช่ลุ้นระทึกว่าจะจบอย่างไรเพราะรู้อยู่แล้ว ที่น่าตื่นเต้นคือผู้สร้างชุดนี้จะสร้างอย่างไร
หนังฉายให้เห็นกระบวนการสู้วัวทั้งสามส่วน แม้ว่าจะมีข้อปลีกย่อยอยู่บ้าง
เริ่มด้วยพิคาร์ดอร์สองคนขี่ม้าวนรอบตัวเฟอร์ดินานด์ ใช้หลาวที่ออกแบบมาโดยเฉพาะทิ่มลงไปที่กล้ามเนื้อหลังและบางส่วนของกล้ามเนื้อคอ หลาวนี้เรียกว่าพิคา (pica)
หลาวนี้ถูกออกแบบมามิให้คมมากเกินไปแต่เรียกเลือดได้ หน้าที่ของพิคาดอร์เพื่อหันเหวัวให้เข้าสู่ทิศทางที่ถูกต้องมากกว่าอย่างอื่น
ขั้นที่สองเป็นหน้าที่ของบันเดอริลเลรอสสามคนใช้หลาวสั้นประดับธงสีสันสวยงามแทงเข้าที่บริเวณกล้ามเนื้อคอ
ขั้นตอนนี้วัวจะเสียเลือดมากและดุร้ายมากยิ่งขึ้น
ก่อนที่จะเข้าสู่ขั้นตอนที่สามคือการดวลกันตัวต่อตัวกับมาทาดอร์และดาบสังหารของเขา
เห็นการกลุ้มรุมกันเช่นนี้ก็อดที่จะขมวดคิ้วมิได้
อย่างไรก็ตาม มีมาทาดอร์จำนวนไม่น้อยตายเพราะถูกวัวกระทิงขวิด
ประมาณว่ามากกว่า 500 คนในรอบสองร้อยปีที่ผ่านมา
เฟอร์ดินานด์เป็นตัวเอกของเรื่อง ที่น่าชมเชยคือวิธีเล่าเรื่องเดียวกันโดยเพิ่มตัวละครมากมายเข้ามา ได้แก่ ครอบครัวของนิน่าและหมาปาโก้ เพื่อนวัว 4-5 ตัวของเฟอร์ดินานด์ ม้า 3 ตัว เม่น 3 ตัว แพะและลูกกระต่ายในฟาร์ม เม่นผีอีกหนึ่งตัวด้วย รวมทั้งตัวละครฝ่ายอุตสาหกรรมสู้วัวกระทิง
จำนวนตัวละครที่เพิ่มขึ้นมากมายนี้ หากเขียนบทไม่ดีสามารถทำให้แกนหลักของเรื่องเฉไฉไปได้ง่ายๆ
แต่เฟอร์ดินานด์ไม่เป็น เขารักสงบเสมอ
