แกะรอย ‘บุ๋ม ปนัดดา’ ‘เสวยสุข’ เงินบริจาค ซุกสมบัติก่อนจนมุม รัฐขยับ-เข้มทุกมูลนิธิ

คอลัมน์ อาชญากรรม | อาชญา ข่าวสด

เมื่อแสงศรัทธามหาชนถูกแปรเปลี่ยนเป็นความมืดมิด และภาพลักษณ์ “นางฟ้าสายบุญ” พังทลายลงในห้องขัง ภายใต้ปฏิบัติการสืบสวนระทึกขวัญแกะรอยเครือข่ายมหากาพย์เงินบริจาค ที่สั่นคลอนรากฐานความเชื่อมั่นและกระตุ้นการปฏิรูปกฎหมายมูลนิธิทั้งแผ่นดิน

ความเงียบสงบยามรุ่งอรุณของวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ชุดของกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ (บก.ปอศ.) ภายใต้การนำของ พล.ต.ต.ทัศน์ภูมิ จารุปรัชญ์ ผบก.ปอศ. พุ่งสู่จุดคลื่นลมแรงที่สุด

เมื่อนำกำลังพร้อมหมายจับจากศาลอาญาบุกเข้าควบคุมตัว น.ส.ปนัดดา วงศ์ผู้ดี หรือ “บุ๋ม ปนัดดา” อดีตประธานมูลนิธิองค์กรทำดี ที่บ้านพักหรูย่านนวมินทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพฯ ใน 3 ข้อหาหนัก

ได้แก่ ร่วมกันฉ้อโกงประชาชน, ร่วมกันฟอกเงิน และความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์

ขณะที่ นายอธิป หรือก๊อต อนันทวรรณ สามีของ “บุ๋ม ปนัดดา” ผู้ต้องหาร่วมเข้ามอบตัวต่อพนักงานสอบสวนที่ บช.ก. ท่ามกลางวงล้อมของสื่อมวลชน

หลังสอบปากคำทั้งคู่ข้ามคืน รุ่งขึ้นในวันที่ 7 พฤศจิกายน พนักงานสอบสวน กก.4 บก.ปอศ. ควบคุมตัวสองสามีภรรยามายื่นคำร้องฝากขังต่อศาลอาญาครั้งแรก

ในชั้นสอบสวน “บุ๋ม ปนัดดา” ไม่ประสงค์ยื่นขอปล่อยชั่วคราว ขณะที่นายอธิปให้ญาติยื่นหลักทรัพย์ขอประกันตัว แต่ศาลพิเคราะห์พฤติการณ์แห่งคดีแล้วสั่งยกคำร้อง ส่งผลให้เจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์คุมตัว “บุ๋ม ปนัดดา” ไปคุมขังยังทัณฑสถานหญิงกลาง และส่งตัวนายอธิปเข้าเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครทันที

ภาพของการถูกควบคุมตัวหายลับหลังกำแพงเรือนจำ ได้กลายเป็นจุดสิ้นสุดของตำนานนางฟ้าสายบุญ ผู้เคยยืนหยัดช่วยเหลือสังคมในยามวิกฤต ความศรัทธาของประชาชนนับล้านที่เคยหลั่งไหลโอนเงินช่วยเหลือด้วยความไว้วางใจ

ขณะเดียวกัน พล.ต.ต.สุวัฒน์ แสงนุ่ม รอง ผบช.ก. พร้อม พล.ต.ต.ทัศน์ภูมิ จารุปรัชญ์ ผบก.ปอศ. ร่วมกันแถลงผลการปฏิบัติการกวาดล้างเครือข่ายทุจริตเงินบริจาคครั้งประวัติศาสตร์

จากการสืบสวนเชิงลึกพบว่า กลุ่มผู้ต้องหาใช้อำนาจและภาพลักษณ์ของบุคคลมีชื่อเสียงโพสต์ข้อความเชิญชวนผ่านเพจเฟซบุ๊ก โดยแนบหมายเลขบัญชีส่วนบุคคลควบคู่ไปกับบัญชีของมูลนิธิฯ ที่ตั้งชื่อเลียนแบบให้เกิดความเข้าใจผิดเสมือนว่าเป็นบัญชีทางการขององค์กร

จนทำให้มียอดเงินบริจาคหลั่งไหลเข้ามาสะสมรวมกันกว่า 815 ล้านบาท คิดเป็นจำนวนครั้งการโอนเงินสะสมมากกว่า 3.2 ล้านครั้ง

สร้างความเสียหายครอบคลุมผู้บริจาคกว่า 900,000 บัญชีทั่วประเทศ

เพื่อมัดตัวผู้กระทำผิดให้ดิ้นไม่หลุด ชุดสืบสวนจำแนกเส้นทางการเดินเงินผ่าน 3 บัญชีหลักอย่างละเอียด

บัญชีแรก “องค์กรทำดี โดย น.ส.ปนัดดา” เปิดใช้งานตั้งแต่ปี 2558 มียอดเงินบริจาคเข้ามารวมกว่า 600 ล้านบาท พร้อมเงินโอนสมทบจากบัญชีมูลนิธิฯ อีกกว่า 100 ล้านบาท รวมเป็นเงินหมุนเวียนกว่า 700 ล้านบาท

พบการโอนเงินออกไปถึง 6,275 ครั้ง รวมมูลค่ากว่า 688 ล้านบาท โดยถูกโยกเข้าบัญชีส่วนตัวของบุ๋ม ปนัดดา สูงถึง 243 ล้านบาท

ส่วนที่เหลือกระจายต่อไปยังบัญชีของนายอธิป สามี, ช่างเอ๋ ผู้รับเหมาก่อสร้าง, ซื้อกองทุนรวม, สินค้าแบรนด์เนม, ชำระหนี้บัตรเครดิต, ประกันชีวิต, ถอนเงินสด และใช้จ่ายส่วนตัวอื่นๆ เป็นเงินกว่า 520 ล้านบาท จนเหลือเงินค้างบัญชีเพียง 7 ล้านบาทเท่านั้น

บัญชีที่สอง “มูลนิธิองค์กรทำดี” เปิดใช้งานในปี 2565 มียอดโอนเข้า 1.38 ล้านครั้ง รวมเงินกว่า 196 ล้านบาท พบการโอนเงินออกไปยังบัญชีแรกถึง 25 ครั้ง เป็นเงินกว่า 100 ล้านบาท และโอนออกอีก 87 ครั้ง เป็นเงินกว่า 95 ล้านบาท

ผันเข้าบัญชีส่วนตัวของ “บุ๋ม ปนัดดา” อีก 6 ล้านบาท โอนให้นายอธิป, จ่ายค่างวดบ้านส่วนตัว และถอนเงินสด รวมกว่า 51 ล้านบาท เหลือเงินติดบัญชีเพียง 15.4 ล้านบาท

บัญชีที่สาม “สมทบทุนสร้างมูลนิธิองค์กรทำดี” เปิดในปี 2568 มีเงินเข้า 9.4 ล้านบาท และรับโอนจากบัญชีแรกอีก 17 ล้านบาท ก่อนจะถูกถ่ายเทเข้าบัญชีส่วนตัว “บุ๋ม ปนัดดา” 12.8 ล้านบาท และโอนให้นายอธิปกับนักธุรกิจใน จ.เชียงใหม่ รวม 14.3 ล้านบาท

พฤติการณ์การโยกย้ายเงินข้ามบัญชีซ้ำซ้อนเหล่านี้ ชี้ให้เห็นถึงเจตนาทุจริตเงินสาธารณกุศลไปแสวงหาประโยชน์ส่วนตนโดยไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย

ปฏิบัติการกวาดล้างไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การอายัดบัญชีธนาคาร เจ้าหน้าที่ตรวจค้นเป้าหมายสำคัญพร้อมกัน 4 จุด ยึดทรัพย์สินที่ได้มาจากการกระทำความผิด

จุดแรก บ้านพักหรูย่านเกษตร-นวมินทร์ ของ “บุ๋ม ปนัดดา” ตรวจยึดรถ Alphard, จิวเวลรี่, กระเป๋าแบรนด์เนม 32 ใบ มูลค่ากว่า 3 ล้านบาท, อาวุธปืน 5 กระบอก, อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และสมุดบัญชีธนาคาร

จุดสอง ที่ทำการมูลนิธิองค์กรทำดี คลอง 8 ปทุมธานี ยึดรถยนต์มูลนิธิฯ 5 คัน, รถส่วนบุคคล 1 คัน, ใบอนุโมทนาบัตร 130 เล่ม และแท่งเงิน

จุดที่สาม คือบ้านพักใน ต.บึงกาสาม อ.หนองเสือ จ.ปทุมธานี ยึดเอกสารสิทธิสัญญาซื้อขายที่ดินในกระบี่และภูเก็ต และจุดที่สี่ คืออาคารมูลนิธิฯ เดิม ซอยรามอินทรา 23 เพื่อตรวจสอบพยานหลักฐานย้อนหลัง

ในชั้นสอบสวน น.ส.ปนัดดาให้การภาคเสธ โดยยอมรับสารภาพในข้อเท็จจริงว่าเป็นผู้ทำธุรกรรมทางการเงินและใช้เงินผิดวัตถุประสงค์จริง

อ้างว่าเกิดความสับสนในการเบิกจ่ายเนื่องจากมีธุรกรรมจำนวนมาก

ขณะที่นายอธิปให้การปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา อ้างทำตามคำสั่งของภรรยาเท่านั้น

ต่อมาขยายผลตรวจค้นคอนโดมิเนียมหรู 2 จุด ย่านสุขุมวิท 31 และซอยราชครู ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่อยู่ในบัญชีอายัด เจ้าหน้าที่พบกระเป๋าแบรนด์เนม 12 ใบ ผ้าพันคอ 11 ผืน เสื้อผ้าแบรนด์เนม 4 ตัว และเครื่องประดับอีก 53 ชิ้น

สิ่งที่สร้างความฮือฮาให้กับสังคมคือ ผลการตรวจสอบกระเป๋าแบรนด์เนมล็อตแรกจำนวน 32 ใบที่ยึดมาก่อนหน้านี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านลิขสิทธิ์ตรวจสอบเบื้องต้นแล้วพบว่าเป็นของปลอมสูงถึง 90 เปอร์เซ็นต์

การตรวจค้นคอนโดมิเนียมและการแกะรอยแหล่งที่มาของทรัพย์สินเหล่านี้ สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการซุกซ่อนและอำพรางทรัพย์สินที่ได้มาจากเงินบริจาคอย่างเป็นระบบ

เมื่อตัวการหลักถูกคุมตัวไว้ในเรือนจำ พนักงานสอบสวนเร่งขยายผลทลายเครือข่ายผู้เกี่ยวข้องในวงที่ 2 และวงที่ 3 อย่างเข้มข้น ออกหมายเรียกบุคคลสำคัญระดับบริหารของมูลนิธิเข้ามาให้ปากคำ

หนึ่งในเป้าหมายสำคัญคือ นายอภิวุฒิ หรือองุ่น ภุมภา ในฐานะกรรมการและเหรัญญิกของมูลนิธิองค์กรทำดี หลังพบเส้นทางโอนเงินสดจากบัญชีมูลนิธิฯ เข้าสู่บัญชีส่วนตัวของเหรัญญิกรายนี้ถึง 4 บัญชี รวมยอดเงินมหาศาลกว่า 36 ล้านบาท

นอกจากนี้ ยังมีการออกหมายเรียกคณะกรรมการมูลนิธิฯ เพิ่มเติม ได้แก่ รองประธานกรรมการ และกรรมการอีก 3 คน เข้ามาสอบปากคำ มุ่งเน้นไปที่ระบบการทำบัญชี มติการประชุม และการเบิกจ่ายงบประมาณว่ามีความโปร่งใสถูกต้องตามกฎหมายจัดตั้งมูลนิธิหรือไม่

ขณะเดียวกัน กลุ่มผู้รับเหมาก่อสร้างที่เข้ามาพัวพันกับเส้นเงินก็ถูกเรียกตัวสอบสวนเช่นกัน อาทิ นายอภิชาติ หรือช่างเอ๋ แซ่หลู่ ผู้รับเหมาก่อสร้างพูลวิลล่าหรูใน จ.ภูเก็ต ซึ่งตรวจพบเส้นทางการเงินโอนเข้าบัญชีส่วนตัวและบริษัทในเครือรวมกว่า 37 ล้านบาท

รวมถึง ช่างเอ็ม ผู้รับเหมาก่อสร้างในพื้นที่ จ.ปทุมธานี แม้จะเป็นการรับโอนเงินต่อมาจากนายอธิป แต่เส้นเงินมีต้นทางมาจากบัญชีมูลนิธิฯ ต้องถูกตรวจสอบไปด้วยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ขยับลึกเข้าไปในเครือข่ายวงที่ 3 เป็นบุคคลใกล้ชิดและเครือข่ายนอกองค์กร ปรากฏชื่อของบิดาของ น.ส.ปนัดดา ที่พบเส้นทางการเงินบริจาคโอนเข้าบัญชีส่วนตัวสูงถึง 4.6 ล้านบาท รวมถึงนักธุรกิจชื่อดังใน จ.เชียงใหม่ที่รับโอนเงินไปอีก 880,000 บาท

ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่เดินหน้าอายัดบัญชีธนาคารที่เกี่ยวข้องเพิ่มอีก 30 บัญชี ส่งผลให้ยอดรวมการอายัดบัญชีในคดีนี้พุ่งสูงถึง 48 บัญชี

สร้างแรงกระเพื่อมสะเทือนไปถึงบุคคลแวดล้อม เช่น ช่างไฟฟ้าที่ต้องรีบเดินทางเข้าพบพนักงานสอบสวนหลังบัญชีธนาคารถูกอายัดกะทันหัน เนื่องจากมีธุรกรรมพัวพันกับคดีนี้

ม

หากาพย์คดีทุจริตเงินบริจาคครั้งนี้ไม่ได้สร้างแรงสั่นสะเทือนเฉพาะในแวดวงอาชญากรรมทางเศรษฐกิจเท่านั้น

แต่ยังจุดชนวนให้เกิดคลื่นใต้น้ำลูกใหญ่ลุกลามไปทั่ววงการสังคมและการเมืองไทย หลายฝักหลายฝ่ายบุกกระทรวงมหาดไทย เข้ายื่นหนังสือต่อนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

เพื่อขอให้ตรวจสอบการดำเนินงานของมูลนิธิและสมาคมหลายๆ องค์กร ว่าถูกต้องตามพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไรหรือไม่

แรงกดดันจากสังคมทำให้กระทรวงมหาดไทยต้องขยับตัวอย่างเร่งด่วน

โดยนายพลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางการกำกับดูแลและจัดระเบียบกิจการสมาคมและมูลนิธิตลอดระบบ

พร้อมตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนโดยมี นายอนุพงศ์ สุขสมนิตย์ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นหัวหน้าทีมยกร่างแก้ไขกฎหมายและกฎกระทรวง เพื่ออุดช่องโหว่ทางกฎหมายที่ใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2470 ซึ่งเดิมทีไม่มีบทบัญญัติให้อำนาจกระทรวงมหาดไทยในการเพิกถอนหรือลงโทษมูลนิธิที่ทำผิดวัตถุประสงค์ได้อย่างเด็ดขาด

จากการตรวจสอบระบบฐานข้อมูลทั่วประเทศพบว่า มีมูลนิธิที่จดทะเบียนอยู่มากกว่า 14,300 ถึง 17,500 แห่ง ซึ่งกระทรวงมหาดไทยกำลังเร่งบูรณาการฐานข้อมูลร่วมกับกรุงเทพมหานครและสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน เพื่อตรวจสอบเส้นทางการเงินเชิงลึก

โดยเฉพาะประเด็นปัญหาการใช้นอมินีต่างชาติเข้ามาบริหารมูลนิธิเพื่อกว้านซื้อที่ดินและทรัพย์สิน รวมถึงปัญหาการรับบริจาคเป็นเงินสดที่อยู่นอกเหนือระบบการตรวจสอบของธนาคาร

เพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์ที่มีคนฉวยโอกาสสวมรอยความใจบุญของประชาชนมาหากินบนความเดือดร้อนของสังคมอีกต่อไป

มหากาพย์ลอกคราบ “นางฟ้าสายบุญ” ในคดีนี้ ไม่เพียงทำลายภาพลวงตา แต่ยังเป็นบทเรียนราคาแพงที่ปลุกสติสังคมไทย พร้อมจุดชนวนการปฏิรูปกฎหมายมูลนิธิครั้งใหญ่ เพื่อทวงคืนความโปร่งใสให้แก่ระบบการกุศลของประเทศ