‘แจกัน’ และ/หรือ ‘ปิติ ลิ้มเจริญ’ ‘การกวนเล่นๆ’ ที่นำไปสู่ ‘ความเปลี่ยนแปลงสำคัญ’

ยิ้มเยาะเล่นหวัว เต้นยั่วเหมือนฝัน | คนมองหนัง

ในงานประกาศรางวัล FEED X KHAOSOD 2025 เมื่อวันที่ 13 กันยายนที่ผ่านมา มีโอกาสได้สนทนากับ “ปิติ ลิ้มเจริญ” หรือ “พี่ตู๋” ซึ่งมาร่วมรับรางวัล Lifetime Achievement สาขาดนตรี ในฐานะหนึ่งในสมาชิกของ “วงนั่งเล่น”

ถ้าใครฟังเพลงไทยมาตั้งแต่ยุค 90s และเคยอ่านเครดิตคนทำงานบนปกเทป-ซีดีมาบ้าง ก็ย่อมทราบดีว่าปิตินั้นแต่งเพลงดังและเพลงดีมามากมาย

อาทิ “อย่ายอมแพ้” (อ้อม-สุนิสา สุขบุญสังข์), “คนพิเศษ” (วิยะดา โกมารกุล ณ นคร), “รักเธอจริงๆ” (สุกัญญา มิเกล), “ไม่เสียใจที่รักเธอ” และ “แจกัน” (สุเมธแอนด์เดอะปั๋ง), “รักเธอสุดหัวใจ” (ก้อง-สหรัถ สังคปรีชา) “ดาวประดับฟ้า” และ “รับได้ไหม” (แมว-จิรศักดิ์ ปานพุ่ม), “ใจเอย” (มาช่า วัฒนพานิช) และ “เราคงต้องเป็นแฟนกัน” (พั้นช์-วรกาญจน์ โรจนวัชร) ฯลฯ

ที่โดดเด่นแตกต่างกว่านักแต่งเพลงรุ่นเดียวกันส่วนใหญ่ ก็คือ ปิติเป็นคนที่แต่งทั้งคำร้องและทำนองเพลงได้แบบ “วันสต็อปเซอร์วิส” ผิดแผกจากวัฒนธรรมการแบ่งงานในค่ายเพลงยุค 90s ส่วนใหญ่ ที่มักแยกคนแต่งคำร้องเป็นวิชาชีพเฉพาะสาขาหนึ่ง แล้วจำแนกคนแต่งทำนองและเรียบเรียงดนตรีออกมาเป็นวิชาชีพเฉพาะทางอีกแขนง

อย่างไรก็ตาม มีปมปริศนาข้อหนึ่งในชีวิตนักแต่งเพลงของ “ปิติ ลิ้มเจริญ” ที่ทำให้ผมคลางแคลงใจมาตลอด

นั่นคือ ภายหลังเริ่มต้นทำงานกับค่ายคีตา โยกมามูเซอร์ และวอร์นเนอร์ ประเทศไทย พอถึงราวทศวรรษ 2540 พี่ตู๋ก็ย้ายมาเป็นนักแต่งเพลงในสังกัดแกรมมี่ ยุคที่แตกสังกัดออกเป็นบริษัทย่อยๆ เยอะแยะเต็มไปหมด

เพลงแรกของแกรมมี่ที่ปรากฏชื่อ “ปิติ ลิ้มเจริญ” เป็นผู้ร่วมสร้างสรรค์ ก็คือ “วันหนึ่ง” ของ “ยู่ยี่-อลิสา อินทุสมิต” (ต่อมาถูกนำมาขับร้องใหม่และปรับเปลี่ยนเนื้อร้องให้เข้าปากผู้ชายมากขึ้น โดย “ชาติ-สุชาติ แซ่เห้ง” เพื่อใช้ประกอบภาพยนตร์เรื่อง “แฟนเดย์…แฟนกันแค่วันเดียว”)

เรื่องแปลกก็คือในเครดิตของเพลง “วันหนึ่ง” นั้นระบุว่า ปิติเป็นผู้แต่งทำนอง “นิติธร ยุวจิตติ” เป็นผู้เรียบเรียงดนตรี ส่วนคนเขียนคำร้องคือผู้ใช้นามแฝงว่า “แจกัน”

คนฟังเพลงส่วนใหญ่ต่างไม่รู้ว่า “แจกัน” คือใคร? และหลังจากนั้น เราก็แทบจะไม่พบนามปากกานี้ปรากฏบนปกเทป-ซีดีของแกรมมี่อีกเลย

ก่อนหน้านี้ ผมเดาและค่อนข้างเชื่อมั่นว่า “แจกัน” ก็คือนามแฝงของ “ปิติ ลิ้มเจริญ” เองนั่นแหละ ด้วยเหตุผลสองประการ

ประการแรก หลังจากมีชื่อเป็นผู้แต่งทำนองเพลง “วันหนึ่ง” ผลงานชิ้นโบแดงลำดับถัดมาในตึกแกรมมี่ของปิติ ก็คือ การเป็นผู้แต่งคำร้อง-ทำนอง ให้กับหลายๆ เพลงในอัลบั้มชุดแรกของ “สุเมธแอนด์เดอะปั๋ง”

หนึ่งในนั้นคือเพลง “แจกัน”

ผมจึงทึกทักเอาว่า เพลง “แจกัน” ที่ปิติแต่งทั้งคำร้อง-ทำนอง กับนามปากกา “แจกัน” ซึ่งเป็นผู้แต่งคำร้องเพลง “วันหนึ่ง” คู่กับปิติที่แต่งทำนอง จะต้องมีความข้องเกี่ยวกันอย่างแนบชิดเป็น “หนึ่งเดียว” แน่ๆ

ประการถัดมา แม้เนื้อหาคำร้องของเพลง “วันหนึ่ง” เวอร์ชั่นต้นฉบับที่ขับร้องโดยยู่ยี่ จะมี “ความเป็นผู้หญิง” เอามากๆ เช่น “สัมผัสของเธอ จื้อดือ ทำให้ฉันกลาย เป็นคนพิเศษ ไออุ่นของเธอ จื่อดือดึดจื้อ ดือ แทรกในส่วนลึก ของวิญญาณ เธอคือฝัน ที่เป็นจริง ที่ใจผู้หญิงคนนี้ เฝ้าหามานาน เธอมีความรัก ที่คงอยู่ไปชั่วกาล จับมือฉัน ให้นาน เพราะฉันเป็นของเธอ”

จนดูเหมือนไม่น่าจะเขียนโดยผู้ชาย ทว่า เอาเข้าจริง ปิติก็เคยเขียนคำร้อง (และแต่งทำนอง) เพลงที่มีเนื้อหา “เป็นผู้หญิงมากๆ” มาแล้วก่อนหน้านั้น อาทิ “คนพิเศษ” ของวิยะดา และ “รักเธอจริงๆ” ของสุกัญญา มิเกล

ด้วยเหตุนี้ จึงมีความเป็นไปได้สูงที่ “แจกัน” ผู้แต่งคำร้องเพลง “วันหนึ่ง” ของยู่ยี่ จะมิใช่ใครอื่นนอกจากปิติ

ระหว่างการนั่งพูดคุยกับ “พี่ตู๋ ปิติ” ในงานมอบรางวัล FEED X KHAOSOD ผมจึงตัดสินใจถามเรื่องที่ค้างคาอยู่ในใจเรื่องนี้กับแก

คำตอบชัดเจน สั้น กระชับ จากปากปิติ ก็คือ “ใช่” เจ้าของนามปากกา “แจกัน” ที่แต่งคำร้องเพลง “วันหนึ่ง” ก็คือตัวแกเอง

ส่วนเหตุผลก็ไม่มีอะไรลึกซึ้งซับซ้อนมากมาย แกแค่อยากหาเรื่อง “กวนเล่นๆ” โดยไม่มีเป้าหมายอื่นใด

แม้ปิติจะอธิบายเรื่องราวทั้งหมดออกมาอย่างเรียบง่ายและค่อนไปทาง “ทีเล่น” อย่างไรก็ตาม ผมกลับคิดต่อไปเองว่า “ความกวน” ของปิตินั้นมีนัยยะน่าสนใจ แม้เจ้าตัวจะไม่จงใจก็ตาม

เพราะอย่างน้อยที่สุด คำถามต่อเนื่องที่สนุกไม่แพ้กัน ก็คือ ปิติใช้นามแฝง “แจกัน” “กวน” อะไรและอย่างไร?

ดังที่เกริ่นไปข้างต้นว่า วัฒนธรรมการทำเพลงของค่ายเพลงยุค 90s โดยเฉพาะทางฝั่งแกรมมี่ที่วางรากฐานหลักเกณฑ์ไว้โดย “เต๋อ-เรวัต พุทธินันทน์” นั้น มีการแบ่งแยกคนทำเพลงออกเป็นสองทีมอย่างเด่นชัด คือ ทีมเขียนเนื้อร้องฟากหนึ่ง กับทีมแต่งทำนอง (ที่อาจพ่วงด้วยหน้าที่เรียบเรียงดนตรี/เรียบเรียงเสียงประสาน รวมถึงตำแหน่งโปรดิวเซอร์) อีกฟากหนึ่ง

ด้านหนึ่ง การ “กวน” ของปิติ ที่เป็น “คนหน้าใหม่” ในตึกแกรมมี่ ณ ปี 2539 ก็อาจเป็นการพยายามประนีประนอมกับวัฒนธรรมดั้งเดิมขององค์กร

กล่าวคือ เมื่อจำเป็นต้องแบ่งแยกคนเขียนคำร้องออกจากคนแต่งทำนอง เขาก็เลยต้อง “แยกร่าง” ด้วยการสร้างตัวตนใหม่ชื่อ “แจกัน” ขึ้นมาเป็นผู้แต่งคำร้องเพลง “วันหนึ่ง” โดยยังคงตัวตนจริงๆ ในนาม “ปิติ ลิ้มเจริญ” เอาไว้ ในฐานะคนแต่งทำนองเพลง

ก่อนที่อีกไม่นานหลังจากนั้น วัฒนธรรมองค์กรของแกรมมี่จะเริ่มโอบรับวิธีการทำงานและคนทำงานแบบปิติได้อย่างไม่ขัดเขิน กระทั่งปรากฏชื่อ “ปิติ ลิ้มเจริญ” เป็นทั้ง “ผู้เขียนคำร้อง” และ “ผู้แต่งทำนอง” เพลงฮิตหลายเพลงในช่วงอีกราวๆ ทศวรรษถัดมา

“การกวนเล่นๆ” ของ “ปิติ ลิ้มเจริญ” และ “แจกัน” เมื่อเกือบสามทศวรรษก่อน จึงนำไปสู่ “ความเปลี่ยนแปลง” ที่เหมือนจะเป็นแค่ “จุดเล็กๆ” แต่ก็มีความสำคัญไม่น้อย สำหรับวัฒนธรรมการทำงานของอุตสาหกรรมเพลงไทยในยุคปลาย 1990 ต่อ 2000