Tehran Taboo เรื่องมืดในเมืองใหญ่
การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
หนังการ์ตูนผู้ใหญ่ปี 2017 เขียนเรื่องและกำกับโดยผู้กำกับฯ ชาวอิหร่าน Ali Soozandeh ถ่ายทำโดยใช้นักแสดงจริงบนฉากสีเขียวแล้วทำเป็นการ์ตูนด้วยเทคนิคโรโตสโคป ทำฉากหลังกรุงเตหะรานด้วยซีจีไอ ได้เป็นการ์ตูนอิหร่านเสมือนจริง เล่าเรื่องที่จริงหรือเปล่าคนชาติอื่นที่ไม่เคยไปอยู่อาศัยในเตหะรานมิอาจรู้ได้
จะว่าไปผมก็ไม่เคยรู้จักกรุงเทพฯ หรือเชียงรายในยามวิกาลเหมือนกัน นอกจากชีวิตเลือดตกยางออกในห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล
ผู้กำกับฯ อาลีให้สัมภาษณ์ในสเปเชียลฟีเจอร์ของแผ่นดีวีดีว่า ต้องการเล่าชีวิตของคนธรรมดาๆ บนท้องถนนเตหะราน
แต่เท่าที่นั่งดูตัวเอกทั้งสี่คน เป็นชายหนึ่งหญิงสาม ไม่น่าจะใช่คนเดินดินกินข้าวแกงธรรมดาๆ แต่ก็อย่างว่าเบื้องลึกของคนเดินดินกินข้าวแกงธรรมดาๆ ก็อาจจะดำมืดเหมือนที่ผู้กำกับฯ อาลีพยายามจะบอก
เตหะรานเท่าที่คนส่วนใหญ่ทราบคือเป็นเมืองที่มีกฎเกณฑ์เข้มงวด ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายหรือกฎศาสนา
หนังการ์ตูนเรื่องนี้แสดงให้เห็นว่ามนุษย์สามารถหลบกฎหมายได้เสมอ เลี่ยงกฎศาสนาได้บ้าง และข้าราชการแม้แต่ผู้รักษากระบวนการยุติธรรมก็ฉ้อฉลหน้าตาเฉย
หนังยังช่วยให้เราได้เห็นท้องถนน ร้านค้าริมทาง ตลาด บ้านเรือน เพิง ตึกเก่าๆ ที่อยู่อาศัยดีๆ และแหล่งบันเทิงยามค่ำคืนของเมืองในแบบที่ไม่ค่อยได้เห็นจากหนังเรื่องอื่นๆ
หนังเปิดตัวหญิงสาวที่ไม่ค่อยจะสาวแล้วชื่อพารี เธอน่าจะเคยสวยแต่วันนี้อ้วนท้วม เธอนั่งคู่กับคนขับแท็กซี่มีเด็กชายอายุหกขวบนั่งเงียบๆ อยู่ด้านหลัง ซึ่งคนดูจะรู้ทีหลังว่าเป็นลูกชาย เขาพูดไม่ได้แต่การได้ยินปกติ เธอเสนอตัวให้บริการคนขับแท็กซี่ด้วยปาก พอรับเงินแล้วเธอหันไปเอาขนมให้ลูกด้านหลัง เด็กชายกินขนมแล้วมองออกนอกหน้าต่าง
จากนั้นพารีก็ก้มลงไปที่หน้าตักคนขับแท็กซี่ ข้างนอกรถเป็นย่านจอแจมีรถมากมาย เธอทำงานด้านนี้อยู่แล้ว
เชื่อว่าคนดูส่วนใหญ่น่าจะไม่ชอบเธอตั้งแต่ต้นเรื่องนี้ โดยหารู้ไม่ว่าคนนี้เป็นนางเอก
หญิงสาวอีกคนหนึ่งชื่อซารา ซารากำลังตั้งครรภ์ เธอแอบทำแท้งมาแล้วสองครั้งโดยสามีไม่รู้ เธออาศัยอยู่ในอพาร์ตเมนต์ขนาดกว้างกับสามีซึ่งทำงานปล่อยเงินกู้ธนาคาร มีพ่อแม่สามีที่ชราและป่วยอยู่ด้วยกัน
ซาราเป็นคนสวยโดยธรรมชาติ สุภาพเรียบร้อย เธอไม่อยากอยู่บ้านเฉยๆ และพยายามแอบหางานทำมิให้สามีรู้
บาแบ็ก เป็นนักดนตรีหนุ่มหน้าตาดีทำงานในคลับ คืนหนึ่งเขาพาลูกค้าสาวสวยไปร่วมรักกันในห้องน้ำหลังร้าน สาวสวยนั้นชื่อดอนย่า กำลังจะแต่งงานอยู่แล้วแต่ตั้งใจมาเที่ยวสละโสด หลังเสพสมแล้วมีปัญหาว่าเธอจำเป็นต้องบริสุทธิ์ในคืนแต่งงานจึงกลับมาขอให้บาแบ็กช่วยเหลือ ถ้าว่าที่สามีจับได้ว่าเธอไม่บริสุทธิ์จะต้องตามมาฆ่าทั้งสองคนแน่นอน
บาแบ็กไปปรึกษาเพื่อนชาย สองคนปรับทุกข์กันถึงความจนตรอกของชีวิตที่เมืองนี้และความฝันที่ไปจากประเทศนี้
เพื่อนแนะนำบาแบ็กให้พบหมอเถื่อนที่รับทำเยื่อพรหมจรรย์เทียมแต่สนนราคาไม่น้อยเลย สภาพทั่วไปของคลินิก เตียงผ่าตัด เครื่องไม้เครื่องมือ และตัวคุณหมอเองเถื่อนน่าดู
หนังแสดงให้เห็นว่าบาแบ็กไม่เพียงหน้าตาดี ยังมีความรับผิดชอบพยายามไปหาเงินมาให้ดอนย่าได้ผ่าตัด
กลับมาที่พารีและลูกชายวัยหกขวบอีกรอบ เธอต้องการหย่าจากสามีที่กำลังติดคุกแต่สามีไม่ยินยอม โรงเรียนไม่ยอมรับลูกชายเธอเข้าเรียนเพราะเด็กไม่ครบเกณฑ์ เธอจึงไปยื่นคำร้องขอหย่าที่ตุลาการด้วยตัวเองโดยปราศจากคำยินยอมของสามี
ปรากฏว่าตุลาการต้องใจเธอจัดหาอพาร์ตเมนต์อย่างดีให้เธอกับลูกชายอยู่ พารีกับลูกชายจึงได้มาเป็นเพื่อนบ้านกับซารา ซารารักเด็กช่วยดูแลเด็กชายเวลาที่พารีออกไปข้างนอก
ดูถึงตอนนี้รู้สึกได้ว่ามีความดีงามอยู่ในตัวมนุษย์ทุกๆ คนเสมอจนกว่าจะพบว่าแต่ละคนซ่อนอะไรไว้บ้างในตอนจบ เหนือความคาดหมายทุกคน
ผู้กำกับฯ อาลีให้สัมภาษณ์ว่าเขาสร้างหนังจากที่ได้ยินบทสนทนาของชายสองคนบนรถไฟคุยกันเรื่องหญิงให้บริการในเตหะราน
เขาอยากให้เตหะรานมีการเปลี่ยนแปลงแต่ไม่สามารถถ่ายทำเรื่องทำนองนี้ในเตหะรานได้จึงจำเป็นต้องถ่ายทำด้วยโรโตสโคปแล้วเติมฉากหลังเตหะรานทีหลัง
ปรากฏว่าหนังได้รับคำชมจากนักวิจารณ์มาก
เช่นเดียวกับหนังการ์ตูน Persepolis ที่สร้างจากกราฟิกโนเวลเรื่องเดียวกัน เป็นการ์ตูนอิหร่านเล่าเรื่องอิหร่านโดยผู้กำกับฯ อิหร่านแต่ไม่สามารถถ่ายทำในอิหร่านได้
ผู้กำกับหนังเรื่องนี้ทำงานในเยอรมนีด้วยทุนสร้างจากบริษัทร่วมทุนเยอรมัน-ออสเตรีย
ในอดีตหนังที่เล่าเรื่องอิหร่านมักถ่ายทำในโมร็อกโกหรือจอร์แดน แต่จอร์แดนและโมร็อกโกไม่เหมือนเตหะราน
การใช้โรโตสโคปทำให้สามารถใส่ฉากหลังเตหะรานได้ตามจริงที่สุด
เป็นว่าคำว่า Teharan Taboo ไม่เพียงใช้กับเนื้อหาในหนังแต่รวมเอาการถ่ายหนังไปด้วย
การถ่ายทำเป็นแอนิเมชั่นช่วยให้รู้สึกสบายใจเวลาเที่ยวไปในเตหะราน ขัดกับข่าวที่เคยได้รับว่าเป็นเขตอันตราย ในขณะเดียวกันช่วยให้นั่งดูพฤติกรรมด้านมืดของตัวละครแต่ละคนได้โดยไม่รู้สึกอยากเบือนหน้าหนีเท่าไรนัก มีฉากเปลือยเป็นบางฉาก ไม่นับว่าบางเรื่องนักดูหนังที่มิใช่คนอิหร่านอาจจะคลางแคลงใจว่าเกิดขึ้นจริงๆ หรือ
เช่น ฉากใช้ปากของพารีในตอนเปิดเรื่องทำกันกลางเมืองที่จราจรขวักไขว่
เยื่อพรหมจรรย์เทียมที่ดอนย่าต้องการจะมีจริงหรือไม่ไม่รู้ได้
ซาราทำแบบที่เห็นในหนังได้จริงๆ หรือ มีชายหนุ่มที่รับผิดชอบมากขนาดบาแบ็กจริงๆ หรือ
บางฉากที่เห็นเคยเกิดขึ้นจริงเมื่อ 15-20 ปีก่อน เช่น ฉากตำรวจลงจากรถจับหนุ่มสาวที่เดินจับมือถือแขนในสวนสาธารณะโดยที่ยังไม่แต่งงานกัน
วันนี้ไม่เป็นแบบนั้นแล้ว ว่ากันว่าอิหร่านเปลี่ยนไปมากในปัจจุบัน แต่เราจะได้เห็นฉากแขวนคอหลายคนกลางที่สาธารณะในหนังเรื่องนี้
หลายฉากในหนังใช้มุมมองจากในอาคารสู่ภายนอกหรือมองขึ้นท้องฟ้า เสมือนทุกคนรวมทั้งคนดูถูกจำกัดบริเวณทั้งที่เดินเข้าออกได้
ที่เป็นรูปธรรมคือการละเล่นของเด็กชายหกขวบ เขาเอาลูกโป่งใส่น้ำเต็มทิ้งจากดาดฟ้าอพาร์ตเมนต์ลงข้างล่างเพื่อเรียกเสียงด่าทอของผู้คนข้างล่างเสมอๆ ทำทีก็เหมือนจะหายใจโล่งได้สักที
แต่ซาราบอกให้เด็กชายกลับลงไปจากดาดฟ้าในตอนจบ
ถึงเวลาที่เธอจะบินสู่อิสรภาพเสียที
