มองบ้านมองเมือง | ปริญญา ตรีน้อยใส
ในทางทฤษฎี รูปสัณฐานเมือง urban morphology จะเป็นไปตามสภาพภูมิประเทศ อย่างเชียงใหม่ จะเป็นไปตามสภาพพื้นที่ราบระหว่างภูเขาที่อยู่โดยรอบ
สำหรับกรุงเทพฯ ที่ตั้งอยู่ในที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ไม่มีภูเขาหรือธรรมชาติอื่นการตั้งถิ่นฐานจึงกระจายไปได้ทั่วท้องทุ่ง ส่วนใหญ่จะเกาะติดกับทางน้ำ เพื่อการบริโภคและอุปโภค รวมทั้งเป็นเส้นทางสัญจร รูปแบบเมืองจึงเป็นไปตามแนวแม่น้ำลำคลอง
ครั้นเมื่อระบบการคมนาคมขนส่งเปลี่ยนไปตามตะวันตก ทั้งทางรถไฟและทางรถยนต์ ชุมชนจึงย้ายตามมาอยู่โดยรอบสถานีรถไฟ หรือแนวถนนและทางหลวง รูปแบบเมืองจึงแปรเปลี่ยนไป
มาถึงปีปัจจุบัน มีระบบขนส่งมวลชนระบบรางเพิ่มขึ้น แต่เส้นทางรถไฟฟ้าแต่ละสายจะเป็นไปตามสภาพเมืองที่เป็นอยู่เดิม รูปแบบเมืองจึงดูเหมือนว่าไม่เปลี่ยนไปจากเดิม
อย่างเช่น เมื่อพื้นที่เมืองเดิมขยายไปตามแนวถนนและทางหลวงสุขุมวิท ไปจนถึงปากน้ำ แนวรถไฟลอยฟ้าบีทีเอส ก็จะเกาะตามแนวความเจริญเดียวกัน
ดังจะเห็นว่า การเปิดบริการจะค่อยๆ ขยายจากอ่อนนุช ไปปุณณวิถี ปู่เจ้าสมิงพราย ศรีนครินทร์ ไปแพรกษา จนสุดสายที่สถานีเคหะ สมุทรปราการ ในตอนนี้
และคงขยายต่อไปเรื่อยๆ ตามแนวทางหลวงสุขุมวิท ไปสวางคนิวาส สภากาชาดไทย เมืองโบราณ และสถานตากอากาศบางปู ในอนาคตข้างหน้า
เมื่อการเดินทางระบบรางแบบใหม่สะดวกและใช้เวลาแน่นอนกว่ารถยนต์หรือรถประจำทางแบบเดิม ที่มีปัญหาการจราจรติดขัดบนถนน รูปแบบของการตั้งถิ่นฐาน การพัฒนาพื้นที่ย่อมเปลี่ยนไป
ทุกวันนี้ คนทำงานในเมืองจะใช้เวลาเดินทางเพียง 45 นาที จากสถานีเคหะ ไปถึงสถานีสยาม ที่อยู่กลางซีบีดี แต่ถ้าเริ่มที่สถานีศรีนครินทร์ จะใช้เวลาเพียง 40 นาที เหลือ 30 นาที จากสถานีปู่เจ้าสมิงพราย และ 20 นาทีเท่านั้น จากสถานีปุณณวิถี
ทำนองเดียวกัน สำหรับคนที่พักอาศัยตามแนวถนนและทางหลวงพหลโยธิน รถไฟฟ้าสายสีเขียวจากอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ที่ปัจจุบันไปไกลถึงคูคต ปทุมธานี แนวถนนเพชรเกษม รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน จากท่าพระ ไปถึงหลักสอง บางแค และแนวถนนรัตนาธิเบศร์ รถไฟฟ้าสายสีม่วง จากศูนย์ราชการนนทบุรี ไปไกลถึงคลองบางไผ่ บางใหญ่
ด้วยเหตุนี้ จากสภาพชุมชนบ้านจัดสรรชานเมืองเดิม ที่ผู้อยู่อาศัยขับรถยนต์เข้ามาทำงานในเมือง จึงเปลี่ยนไปเป็นอาคารพักอาศัยรวม รายรอบสถานีรถไฟฟ้า ผู้อยู่อาศัยสามารถนั่งรถไฟฟ้าเข้ามาทำงาน
ที่ส่งผลให้ภูมิทัศน์เมืองเปลี่ยนไป มีการก่อสร้างอาคารสูงกระจายไปรอบพระนคร
จากพระนครในวันวาน ภาพหมู่บ้านริมคลอง มีพระวิหารเจดีย์ โดดเด่นเหนือพืชพันธุ์ไม้ ไกลออกไปเป็นท้องทุ่งสุดสายตา
มาเป็นกรุงเทพมหานคร ภาพหมู่บ้านจัดสรร กระจายไปทั่วปริมณฑล ทำให้วัดวาโบราณในพื้นที่สวยงามโดดเด่นให้เห็นมากมาย ส่วนอาคารสูงระฟ้านั้น มีเฉพาะในพื้นที่ศูนย์กลางเมืองเท่านั้น
กรุงเทพอภิมหานครในวันนี้ ภาพอาคารสิ่งก่อสร้างหนาแน่นมากขึ้น มีอาคารสูงระฟ้ากระจายไปทั่วศูนย์กลางธุรกิจในเมือง และรอบสถานีรถไฟฟ้าชานเมือง ในขณะที่พืชพันธุ์ไม้เหลือน้อยมาก
เช่นเดียวกับทุ่งนาไร่สวนนั้นหายไป
