บทความพิเศษ | จักรกฤษณ์ สิริริน
ผู้คิดค้น Bluetooth
ให้เราฟังเพลงเพราะๆ
Dr. Jaap Haartsen นักประดิษฐ์ชาวดัตช์ ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น “บิดาผู้ให้กำเนิด Bluetooth”
Jaap Haartsen คือบุคคลผู้อยู่เบื้องหลังการสร้างนวัตกรรมสื่อสารไร้สาย ที่เปลี่ยนโฉมหน้าวิถีชีวิตและการทำงานของมนุษยชาติอย่างสิ้นเชิง
เขาเกิดเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1963 ที่เมือง Hague ประเทศเนเธอร์แลนด์ (ฮอลแลนด์)
Haartsen มีความสนใจในระบบอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีคลื่นวิทยุมาตั้งแต่ในช่วงวัยเยาว์
เขาตัดสินใจเข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาตรีและปริญญาโทด้านวิศวกรรมไฟฟ้าที่ Delft University of Technology ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีชั้นนำของเนเธอร์แลนด์
ก่อนจะสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้วยเกียรตินิยมใน ค.ศ.1990 จากสถาบันเดียวกัน โดยงานวิจัยของเขามุ่งเน้นไปที่ระบบการสื่อสารไร้สายและสถาปัตยกรรมคลื่นอากาศ
หลังจากจบการศึกษา Haartsen ได้สั่งสมประสบการณ์การทำงานวิจัยด้านระบบสื่อสารเคลื่อนที่ในสถาบันชั้นนำ เช่น Siemens Research Laboratories และ Philips ก่อนจะก้าวมาร่วมงานกับบริษัท Ericsson ซึ่งกลายเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญในชีวิตของเขา
ในยุคก่อนที่ระบบ Bluetooth จะถือกำเนิดขึ้น การเชื่อมต่ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เข้าด้วยกันจำเป็นต้องพึ่งพาพอร์ตเชื่อมต่อเฉพาะตัวและสายเคเบิลระโยงระยางมากมาย
ไม่ว่าจะเป็นการเชื่อมต่อหูฟังเข้ากับเครื่องเล่นเพลง การต่อพ่วงคีย์บอร์ด เม้าส์ เข้ากับคอมพิวเตอร์ หรือการส่งผ่านข้อมูลระหว่างอุปกรณ์พกพา
สายเคเบิลเหล่านี้ไม่เพียงแต่นำมาซึ่งความยุ่งยาก ซับซ้อน และการสิ้นเปลืองพื้นที่ แต่ยังก่อให้เกิดความไม่สะดวกในการพกพาและความขัดข้องทางเทคนิคอยู่เสมอ
Haartsen ได้มองเห็นข้อจำกัดเหล่านี้เป็นสิ่งท้าทายที่สำคัญ เขาจึงเริ่มต้นการเดินทางทางความคิดเพื่อขจัดข้อจำกัดทางกายภาพของการเชื่อมต่อ ให้กลายเป็นการสื่อสารทางคลื่นวิทยุที่ราบรื่นและเปี่ยมประสิทธิภาพ
จุดเริ่มต้นอันยิ่งใหญ่ของระบบ Bluetooth เกิดขึ้นในช่วงกลางทศวรรษ 1990 ขณะที่ Haartsen ทำงานเป็นวิศวกรวิจัยและพัฒนาอยู่ที่ศูนย์วิจัยของบริษัท Ericsson ในเมือง Lund ประเทศสวีเดน
ในห้วงเวลานั้น โจทย์หลักที่เขาได้รับมอบหมาย คือการพัฒนาเทคโนโลยีสื่อสารไร้สายระยะสั้น ที่ใช้พลังงานไฟฟ้าต่ำเป็นพิเศษ เพื่อทำหน้าที่แทนสายเคเบิลในการเชื่อมต่อโทรศัพท์มือถือเข้ากับอุปกรณ์เสริมต่างๆ
Haartsen เริ่มเข้าไปแก้ปัญหาดังกล่าวด้วยมุมมองทางวิศวกรรมที่ลึกซึ้งและรอบด้าน
เขาตระหนักดีว่าการจะสร้างมาตรฐานการสื่อสารไร้สายให้ประสบความสำเร็จในระดับโลกนั้น อุปกรณ์ตัวกลางจำเป็นต้องมีขนาดเล็กมากเพียงพอที่จะบรรจุลงในอุปกรณ์พกพาขนาดเล็กได้
โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุปกรณ์นี้ต้องใช้ “พลังงานให้น้อยที่สุด” เพื่อไม่ให้สิ้นเปลืองแบตเตอรี่
และที่สำคัญที่สุดก็คือ ต้องสามารถทำงานได้อย่างมีเสถียรภาพในสภาพแวดล้อมที่มีสัญญาณวิทยุรบกวนอย่างหนาแน่น
เพื่อแก้ปัญหาเรื่องสัญญาณรบกวน Haartsen ได้ประยุกต์ใช้เทคนิคทางเทคโนโลยีที่เรียกว่า FHSS (Frequency-Hopping Spread Spectrum) หรือระบบการ “โดดสลับความถี่” ซึ่งทำให้อุปกรณ์สามารถสลับความถี่ในการส่งสัญญาณวิทยุไปมาได้อย่างรวดเร็วหลายร้อยครั้งในหนึ่งวินาที
เทคนิคนี้ทำให้สัญญาณ Bluetooth สามารถหลีกเลี่ยงการรบกวนจากสัญญาณไร้สายอื่นๆ ในย่านความถี่เดียวกันได้อย่างยอดเยี่ยม ไม่ว่าจะเป็นสัญญาณจากเตาอบไมโครเวฟ หรือเครือข่าย Wi-Fi
นอกจากนี้ เขายังได้ออกแบบสถาปัตยกรรม Hardware และ Protocol การสื่อสารที่ช่วยให้อุปกรณ์ต่างๆ สามารถค้นหา จับคู่ และแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันได้โดยอัตโนมัติ โดยไม่ต้องพึ่งพาสายสัญญาณหรือการตั้งค่าที่ซับซ้อนจากผู้ใช้
ชื่อ Bluetooth ที่ใช้เรียกเทคโนโลยีดังกล่าว มีที่มาจากข้อเสนอของเพื่อนร่วมงานของ Haartsen ที่ Ericsson โดยอ้างอิงถึงกษัตริย์ Harald Bluetooth แห่งเดนมาร์ก ในศตวรรษที่ 10 ผู้มีบทบาทสำคัญในการรวมชนเผ่าต่างๆ ในแถบสแกนดิเนเวียให้เป็นหนึ่งเดียว
ซึ่งเปรียบไปก็เสมือนเป็นเป้าหมายของเทคโนโลยีไร้สายอย่าง Bluetooth ที่มุ่งเน้นการรวมอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่หลากหลายให้สามารถเชื่อมต่อสื่อสารกันได้อย่างเป็นเอกภาพ
และสัญลักษณ์ Bluetooth ที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันก็เกิดจากการผสมผสานตัวอักษร Runes ซึ่งเป็นอักษรโบราณของสแกนดิเนเวียที่เป็นอักษรย่อพระนามของกษัตริย์ Harald Bluetooth
ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เทคโนโลยี Bluetooth ประสบความสำเร็จและแพร่หลายไปทั่วโลก ไม่ใช่เพียงแค่ความอัจฉริยะในเชิงเทคนิคของ Haartsen เท่านั้น
แต่ยังรวมถึงวิสัยทัศน์เปิดกว้างของ Ericsson และกลุ่มพันธมิตรทางเทคโนโลยีที่ตัดสินใจจัดตั้ง Bluetooth Special Interest Group ขึ้นใน ค.ศ.1998 โดยความร่วมมือของบริษัทชั้นนำระดับโลกอย่าง Intel, Nokia, Toshiba และ IBM เพื่อสร้างข้อกำหนดมาตรฐานกลางที่เปิดให้ทุกบริษัทสามารถนำไปใช้งานได้
ความเคลื่อนไหวนี้ส่งผลให้ Bluetooth ไม่ใช่เทคโนโลยีผูกขาดของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง
แต่กลายเป็นมาตรฐานระดับสากลที่กระตุ้นให้เกิดการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ ทั่วโลกอย่างก้าวกระโดด
ตลอดระยะเวลากว่า 3 ทศวรรษที่ผ่านมา เทคโนโลยี Bluetooth ได้ผ่านการวิวัฒนาการอย่างต่อเนื่อง จากเวอร์ชั่นแรกเริ่มที่ถูกออกแบบมาเพื่อการส่งผ่านข้อมูลและเสียงในระยะสั้นแบบพื้นฐาน
มาสู่ยุค Bluetooth Low Energy (BLE) ที่ลดการใช้พลังงานลงอย่างมหาศาล ทำให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับอุปกรณ์ขนาดเล็กชนิดใหม่ๆ ได้อย่างกว้างขวาง
ทั้งอุปกรณ์สวมใส่ติดตามสุขภาพ (Fitness Trackers) Smart Watch อุปกรณ์การแพทย์แบบพกพา ระบบระบุตำแหน่งภายในอาคาร ตลอดจนอุปกรณ์ในบ้านอัจฉริยะ (Smart Home) และ IoT
ความสามารถในการส่งผ่านข้อมูลคุณภาพสูงในสภาวะที่สิ้นเปลืองพลังงานต่ำอย่างยิ่งยวด ทำให้เทคโนโลยีของ Haartsen กลายเป็นรากฐานสำคัญที่ไม่สามารถขาดได้ในโครงสร้างพื้นฐาน Digital ของโลกยุคปัจจุบัน
ผลงานการคิดค้นของ Dr. Jaap Haartsen ได้รับการยอมรับในระดับสากลอย่างกว้างขวาง เขาได้รับรางวัลและเกียรติยศมากมายจากสถาบันทางเทคโนโลยีชั้นนำทั่วโลก
ซึ่งรวมถึงได้รับการจารึกชื่อเข้าสู่ National Inventors Hall of Fame ของประเทศสหรัฐอเมริกาใน ค.ศ.2015 ซึ่งเป็นเกียรติยศอันสูงสุดสำหรับนักประดิษฐ์ที่มีผลงานสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญต่อสังคมและเศรษฐกิจระดับโลก
การได้รับการยอมรับนี้นับเป็นการยืนยันว่าสิ่งที่เขาได้สร้างขึ้นไม่ใช่แค่เพียง Chip วงจร หรือ Software สื่อสาร แต่คือการเปิดประตูสู่ยุคสมัยใหม่ของการสื่อสารแบบไร้สายอย่างแท้จริง
แม้ว่าเทคโนโลยีไร้สายจะก้าวหน้าไปไกลมากเพียงใด ทว่า ทุกวันนี้ Jaap Haartsen ยังคงทำงานในฐานะวิศวกรและผู้เชี่ยวชาญด้านระบบสื่อสารไร้สายอยู่อย่างต่อเนื่อง
เห็นได้จาก เขายังคงเดินหน้าคิดค้นนวัตกรรมทุกวัน อันนำไปสู่การจดสิทธิบัตรมากกว่า 250 ฉบับทั่วโลก
ความหลงใหลในวิทยาศาสตร์และการแก้ปัญหาทางเทคนิคของ Haartsen ยังคงเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักวิจัยและวิศวกรจำนวนมากในยุค Digital นี้
ผลงานของ Haartsen เป็นตัวอย่างอันเด่นชัดของกระบวนการคิดทางวิศวกรรมที่เริ่มต้นจากความเข้าใจกรอบปัญหาเดิมๆ อย่างลึกซึ้ง แล้วใช้ความคิดสร้างสรรค์ร่วมกับหลักการทางวิทยาศาสตร์เพื่อสร้างทางออกที่ไม่เพียงแต่แก้ปัญหาได้
แต่ยังยกระดับคุณภาพชีวิตของคนนับพันล้านคนทั่วโลก
ในปัจจุบัน เมื่อเราใส่หูฟังไร้สายเพื่อฟังเพลงโปรด เชื่อมต่อสมาร์ตโฟนเข้ากับระบบเสียงในรถยนต์ ถ่ายโอนไฟล์ข้อมูลระหว่างเครื่อง หรือใช้นาฬิกาอัจฉริยะตรวจวัดสุขภาพประจำวัน สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นผลลัพธ์โดยตรงจากวิสัยทัศน์และการทุ่มเทวิจัยของ Haartsen ทั้งสิ้น
ความสำเร็จของ Bluetooth จึงไม่ใช่แค่เรื่องของความพยายามลบสายสัญญาณการติดต่อสื่อสารออกไปจากชีวิตประจำวัน
แต่มันคือการสร้างอิสรภาพในการเชื่อมต่อที่ประสานโลกของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และมนุษย์ให้เป็นหนึ่งเดียวกันอย่างกลมกลืน
นวัตกรรมที่เริ่มต้นจากแนวคิดเล็กๆ ที่ชื่อว่า Bluetooth จากห้อง Labs ของ Ericsson เมื่อ 3 ทศวรรษก่อน
ได้กลายเป็นเส้นเลือดใหญ่ทางเทคโนโลยีที่ยังคงหมุนเวียนและขับเคลื่อนโลก Digital ของเราอยู่ทุกวินาทีในปัจจุบัน
