เส้นทาง เอก วีสกุล เส้นทาง นายทุน หนังสือพิมพ์ เส้นทาง ‘ไทยใหม่’
บทความพิเศษ
เส้นทาง เอก วีสกุล
เส้นทาง นายทุน หนังสือพิมพ์
เส้นทาง ‘ไทยใหม่’
หนังสือ “บรรณานุสรณ์ งานประชุมเพลิงศพ นายเอก วีสกุล” ณ เมรุวัดธาตุทอง เมื่อวันเสาร์ที่ 19 กุมภาพันธ์ 2526 เวลา 16.00 น.
น่าสนใจอย่างยิ่ง
น่าสนใจก็ตรงที่ที่หน้าปกของ “บรรณานุสรณ์” แม้จะมีภาพขาว-ดำ ของนายเอก วีสกุล
แต่ก็มิได้ดำโดยตลอด
ตรงกันข้าม เป็นการพิมพ์สีดำทับไปบนพื้นสีฟ้าอ่อน และด้านซ้ายมือของภาพก็เป็นปูมประวัติสั้น-สั้น
ไม่เพียงแต่บอกว่า เอก วีสกุล อัสสัมชนิกหัวก้าวหน้ายุค 50 ปีก่อน
และ เอก วีสกุล พ่อค้าผู้สนใจประโยชน์ของส่วนรวม และ เอก วีสกุล คอมปราโดร์ระดับฝรั่ง บริษัท บี.ไอ.ในไทย สมัย พ.ศ.2470 หากแต่บรรทัดต่อมายังยืนยันด้วยว่า
“เอก วีสกุล หัวแรงก่อตั้งบริษัทออกหนังสือพิมพ์ ‘ไทยใหม่’ เมื่อ พ.ศ.2473”
เป็นหนังสือพิมพ์ “ไทยใหม่” ที่ กุหลาบ สายประดิษฐ์ และเพื่อนหนุ่มใน “คณะสุภาพบุรุษ” เข้ามามีส่วนร่วมภายหลังตบเท้าออกมาจากหนังสือพิมพ์ “บางกอกการเมือง”
น่าสนใจก็ตรงที่รากฐานทางสังคมของนายเอก วีสกุล
บทบาท คอมปราโดร์
บาทก้าว เอก วีสกุล
นายเอก วีสกุล เกิดที่ตำบลบางรัก (ถนนเจริญกรุง) เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2440 เมื่อเยาว์วัยได้ศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญจนจบหลักสูตรของโรงเรียนนี้
เริ่มทำงานครั้งแรกที่โรงสีไฟมากัว (A.Markwald & Co.Ltd.) ที่ตำบลยานนาวา
ต่อมา ทำงานที่บริษัท บอมเบย์ เบอร์ม่า ซึ่งมีสัมปทานป่าไม้ทางภาคเหนือและเป็นตัวแทนของบริษัท อินเดียบริติชด้วย เมื่อบริษัทนี้เปิดท่าเรือขึ้นที่ตำบลบ้านใหม่ นายเอกได้รับแต่งตั้งให้เป็นคอมปราโดร์
รับผิดชอบจัดการหาสินค้าต่างๆ บรรทุกเรือกลไกซึ่งเดินทางระหว่างกรุงเทพฯ สิงคโปร์ และฮ่องกง
นายเอก วีสกุล ได้ประกอบการค้าหลายอย่าง เบื้องแรกทีเดียวได้ทำการค้าเกลือ คือ ซื้อเกลือจากกรุงเทพมหานครบรรจุกระสอบส่งไปขายยังเมืองสิงคโปร์ ต่อมาได้เป็นกรรมการผู้จัดการ บริษัท เค.เถา จำกัด
ทำการค้าข้าว ทำกระสอบป่าน และประกอบกิจการทางด้านขนส่งด้วย
ในปี 2473 นายเอก วีสกุล ได้ร่วมกับนายเล็ก โกเมศ และนายบุญศรี เชิดเกียรติกุล จัดตั้งบริษัทไทยใหม่ ทำการออกหนังสือพิมพ์รายวันชื่อ “ไทยใหม่”
หนังสือพิมพ์นี้ดำเนินการอยู่เป็นเวลา 23 ปีจึงได้ขายกิจการให้ผู้อื่นทำต่อ
เนื่องด้วยนายเอก วีสกุล เป็นผู้ชอบงานหนังสือพิมพ์และคุ้นเคยกับนักหนังสือพิมพ์เป็นจำนวนมาก เมื่อมีผู้จะตั้งหนังสือพิมพ์ขึ้นใหม่จึงมักจะชวนให้ร่วมลงทุนด้วย
นายเอก วีสกุล จึงเป็นผู้ถือหุ้นในหนังสือพิมพ์รายวันอยู่หลายฉบับ
มีอาทิ หนังสือพิมพ์ประชาชาติ ประชามิตร สุวรรณภูมิ บางกอกการเมือง สัจจา แนวหน้า เป็นต้น
พันธมิตร ของ เอก วีสกุล
รากฐาน แห่ง ไทยใหม่
การร่วมระหว่างนายเอก วีสกุล และเพื่อนนักธุรกิจรุ่นใหม่ เช่น นายเล็ก โกเมศ นายบุญศรี เชิดเกียรติกุล กับกุหลาบ สายประดิษฐ์ จึงถือว่าเป็นการเริ่มต้นอันสดสวยอย่างยิ่ง
หากมองไปยังสภาพสังคมสยามเมื่อปี 2473
จึงไม่แปลกที่หนังสือพิมพ์ “ไทยใหม่” จะเป็นเวทีอันทรงความหมายให้ “ศรทอง” เสนอบทความขนาดยาวชื่อ “ชีวิตของประเทศ”
“ชีวิตของประเทศ” อันมีส่วนอย่างสำคัญในการปูพื้นทาง “ความคิด”
อันเท่ากับเป็นเสียงเพรียกหา “ระบอบประชาธิปไตย” เป็นก้าวที่ต่อเนื่องจากที่ “เทียนวรรณ” เคยนำเสนอบทกวีนิพนธ์ที่ว่า
“ไพร่เป็นพื้นยืนร้องทำนองชอบ ตามระบอบปาเลียเมนต์ประเด็นขำ”
ที่น่าสนใจเป็นอย่างมากก็คือ “ศรทอง” เป็นนามปากกาของ พระยาศราภัยพิพัฒ (เลื่อน) ซึ่งเป็นเพื่อนคนหนึ่งของนายเอก วีสกุล และมีความโน้มเอียงที่ต้องการให้เกิด “ประชาธิปไตย” ขึ้นในสยาม
ประเมินในแง่ทางสังคม “ไทยใหม่” ได้มีส่วนอย่างสำคัญในการเสนอแนวคิดใหม่ที่โน้มเอนไปในทางต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลง
เป็นแนวคิดที่ไม่เพียงส่งผลสะเทือนในวงกว้าง หากแต่สอดคล้องรับกับหน่อในทางความคิดของกุหลาบ สายประดิษฐ์ ที่ค่อยๆ สะสมและพัฒนาขึ้นเป็นลำดับ
กระทั่งก่อรูปเป็นบทความขนาดยาวในชื่อ “มนุษยภาพ” ขณะเดียวกันก็ชำแรกแทรกผ่านนวนิยายเรื่อง “สงครามชิวิต” นั่นก็คือ ความคิดอันเป็นตัวแทนของชนชั้นกลางผู้ประกอบอาชีพอิสระ
ที่เรียกร้องความเสมอภาคและความเท่าเทียมอันสรุปรวบอยู่ในคำ “คนเท่ากัน”
ในความเป็นจริง บทบาทของ “ไทยใหม่” ในฐานะหนังสือพิมพ์ คือ บทบาทในการสำแดงตัวตนและความคิดของคนชั้นกลางที่กำลังเติบใหญ่มากยิ่งขึ้นเป็นลำดับในสังคมสยาม
กระนั้น ก็น่าเสียดายที่ กุหลาบ สายประดิษฐ์ อยู่ “ไทยใหม่” ไม่นานก็ต้อง “จร” ต่อไป
ทำไมต้องเสียดาย
ประสบการณ์ เอก วีสกุล
บนถนน หนังสือพิมพ์
ในความเป็นจริง ไม่ว่าจะเป็น นายเอก วีสกุล ไม่ว่าจะเป็น พระยาศราภัยพิพัฒ (เลื่อน) ซึ่งมีบทบาทอย่างสำคัญในหนังสือพิมพ์ “ไทยใหม่” ร่วมกับกุหลาบ สายประดิษฐ์ และเพื่อนพ้องใน “คณะสุภาพบุรุษ”
ก็มิได้เป็น “คนหน้าใหม่” เอาเสียเลยในวงการ “หนังสือพิมพ์”
กล่าวสำหรับนายเอก วีสกุล ก็เริ่มทำหนังสือพิมพ์ตั้งแต่เมื่อปี 2456 ขณะอายุเพียง 17 ปี
นั่นก็คือ ที่นิตยสารรายปักษ์ “ไทยเอื้อ” ถนนตะนาว
ต่อจากนั้นจึงเข้าร่วมงานในหนังสือพิมพ์ “กรุงเทพฯ เดลิเมล์” ซึ่งมี หลุย คีรีวัต เป็นกรรมการอำนวยการ
แล้วก็หนังสือพิมพ์ “พิมพ์ไทย” ครั้ง พระสันทัดอักษรสาร เป็นบรรณาธิการ
เพราะความเป็น “อัสสัมชนิก” และความเป็นคนชอบทำและเขียนหนังสือนั้นเองทำให้นายเอก วีสกุล มักคุ้นกับพระยาศราภัยพิพัฒ (เลื่อน) อย่างแนบแน่น
และเมื่อมีกำลังทรัพย์เพียงพอทั้งของตนและของเพื่อนนักธุรกิจรุ่นหนุ่ม ไม่ว่าจะเป็นนายเล็ก โกเมศ หรือนายบุญศรี เชิดเกียรติกุล ประกอบกับกุหลาบ สายประดิษฐ์ และเพื่อนใน “คณะสุภาพบุรุษ” กำลังเป็นดาวรุ่งพุ่งแรง
จึงนำเอาความจัดเจนจาก “ไทยเอื้อ” ตั้งแต่เมื่อปี 2456 พัฒนามาเป็น “ไทยใหม่” ในปี 2473
กระนั้น เวลาของกุหลาบ สายประดิษฐ์ ใน “ไทยใหม่” ก็อยู่ได้เพียง 1 ปี
เส้นทาง นักหนังสือพิมพ์
เส้นทาง ล้มลุก คลุกคลาน
หากมองตามสภาพความเป็นจริงของการค่อยๆ เติบใหญ่และพัฒนา ไม่ว่าในทาง “ความคิด” ไม่ว่าในการลงมือ “ปฏิบัติ”
ไม่ว่าในเรื่อง “ประชาธิปไตย” ไม่ว่าในเรื่อง “หนังสือพิมพ์”
ล้วนมีเส้นทางในการพัฒนาเติบใหญ่ในเบื้องต้นอาจจะเตาะแตะๆ ไม่ต่างไปจากทารกเมื่อแรกเกิด
นั่นก็คือ ล้มลุก คลุกคลาน
กรณีของกุหลาบ สายประดิษฐ์ ในหนังสือพิมพ์ “ไทยใหม่” ก็ได้บทสรุปโดยพื้นฐานจาก สุภา ศิริมานนท์
เป็นบทสรุปเมื่อเดือนมิถุนายน 2519
