ครบรอบ 30 ปี Everything Must Go อัลบั้มที่งดงามที่สุด ของวง Manic Street Preachers
บทความพิเศษ | ศรัณยู ตรีสุคนธ์
ครบรอบ 30 ปี
Everything Must Go
อัลบั้มที่งดงามที่สุด
ของวง Manic Street Preachers
หน้าปก Everything Must Go สตูดิโออัลบั้มลำดับที่ 4 ของวง Manic Street Preachers ได้รับการยกย่องว่าเป็นหน้าปกที่มีความสวยงามสะดุดตาเหมือนมีมนตร์สะกด
ทั้งที่จะว่าไปแล้วมันมีเพียงแค่ภาพพอร์ตเทรตของสมาชิกวงทั้ง 3 คนกลางพื้นหลังสีฟ้าพาสเทลเรียบๆ แต่การจัดวางอย่างเป็นระเบียบตรงกึ่งกลางที่สร้างความรู้สึกสมดุลทางสายตา กลับมีบางอย่างที่สั่นคลอนความรู้สึกภายในใจของแฟนเพลงอย่างรุนแรง
สิ่งนั้นคือวงเล็บอันว่างเปล่าที่อยู่ด้านล่างชื่ออัลบั้มที่แปลได้ว่า “ทุกอย่างต้องจากเราไปในสักวันหนึ่ง”
วงเล็บที่เป็นสีเดียวกับตัวอักษรด้านบนเป็นการบอกใบ้ถึงบางสิ่งที่ขาดหายไป
สายตาของสมาชิกวงอย่าง นิคกี ไวร์ และฌอน มัวร์ ที่มองไปยัง เจมส์ ดีน แบรดฟิลด์ ที่อยู่ตรงกลาง ให้ความรู้สึกว่างเปล่ามากพอๆ กับความอาลัยอาวรณ์
ส่วนแววตาของเจมส์ที่จ้องกลับมาทำให้เราอดที่จะคิดถึงใครบางคนหรืออะไรก็ตามที่เคยอยู่เคียงข้าง
แต่ในวันนี้สิ่งเหล่านั้นไม่ได้อยู่กับเราอีกต่อไปแล้ว
Manic Street Preachers (เรียกสั้นๆ ว่า Manics) คือวงร็อกจากแบล็กวูด เมืองทางตอนใต้ของเวลส์ที่เป็นถิ่นกำเนิดของ ชาร์ทิสต์ (Chartist) ขบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองของชนชั้นแรงงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของสหราชอาณาจักรในศตวรรษที่ 19
โดย Manics เป็นวงดนตรีที่เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมบริตป๊อปที่โด่งดังถึงขีดสุดในช่วงกลางยุค 90
และถึงแม้ว่าจะไม่ได้โด่งดังในระดับเดียวกันกับวงอย่าง Blur หรือว่า Oasis แต่มาตรฐานงานเพลงของพวกเขาก็อยู่เคียงข้างกับวงร่วมรุ่นอย่าง Pulp และ Suede ได้อย่างไม่เคอะเขิน
บริตป๊อปเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของวัฒนธรรมป๊อป หากมองในมุมของซีนดนตรี บริตป๊อปไม่ได้ถูกกำหนดด้วยตระกูลเพลงที่ตายตัว แต่มันคือการเคลื่อนไหวทางวัฒนธรรมดนตรีที่ถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อสู้กับกระแสดนตรีกรันจ์ (ที่นำโดยหัวหอกอย่างวง Nirvana) จากฝั่งอเมริกาที่ตีแผ่ด้านมืดภายในจิตใจของวัยรุ่น ซึ่งตรงกันข้ามกับบริตป๊อปที่เสียดสีวิถีชีวิตของคนเมืองและชนชั้นกลาง, วิถีชีวิตของชนชั้นแรงงาน ไปจนถึงการใช้ชีวิตที่เสเพล และแนวคิดช่างหัวมันต่อสภาพสังคมและการเมืองของประเทศอังกฤษตลอดทั้งยุค 90
สรุปอย่างรวบรัดก็คือ ถ้ากรันจ์บอกว่า “โลกนี้มันเฮงซวย ฉันไม่อยากอยู่แล้ว” บริตป๊อปจะบอกว่า “โลกนี้มันเฮงซวยจริงๆ น่ะแหละ แต่ก็ช่างมันเหอะ เราออกไปสนุกกันดีกว่า”
แต่งานเพลงของวง Manic Street Preachers มีความแตกต่างและลึกซึ้งกว่านั้นมาก
Generation Terrorists (1992) อัลบั้มชุดแรกของวงเป็นงานเพลงในแนวพังก์ร็อกและแกลมร็อกฝั่งอเมริกัน
Gold Against the Soul (1993) อัลบั้มชุดที่ 2 เป็นงานเพลงในแนวอัลเทอร์เนทีฟและฟังก์ร็อกที่ได้รับอิทธิพลมาจากดนตรีกรันจ์ด้วย
ส่วน Holy Bible (1994) อัลบั้มชุดที่ 3 มีกลิ่นอายของดนตรีโพสต์พังก์และอาร์ตร็อกในแบบวงรุ่นใหญ่อย่าง Joy Division และ Siouxsie and the Banshees โดย Manics ได้รับการยอมรับว่าเป็นวงปัญญาชนที่นำประวัติศาสตร์, แนวคิดทางการเมือง ไปจนถึงเรื่องของปรัชญาและศาสนามาตีความและตั้งคำถามผ่านบทเพลงได้อย่างแยบคาย
Everything Must Go เป็นงานเพลงที่ถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญของวง เพราะริชชี เอ็ดเวิร์ดส์ มือกีตาร์และผู้แต่งเนื้อเพลงหลักของวง อยู่ๆ ก็หายตัวไปอย่างไร้ร่องรอยในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ปี 1995 และทุกวันนี้ก็ยังไม่มีใครรู้ว่าเขาหายไปไหน (ในปี 2008 ศาลได้ระบุสถานะของริชชีว่าเป็นบุคคลที่สันนิษฐานว่าเสียชีวิตแล้ว)
การหายตัวแบบไม่รู้ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไรของเพื่อนร่วมวง ทำให้งานเพลงชุดนี้ซุกซ่อนความโศกเศร้าเอาไว้ในท่วงทำนองที่สวยงามอย่างหมดจดได้ในแบบที่ทางวงไม่เคยทำได้มาก่อน
นิคกี ไวร์ มือเบสของวง เผยว่า ทางวงได้รับแรงบันดาลใจในการทำอัลบั้มชุดนี้มาจากฟิล สเปกเตอร์ โปรดิวเซอร์ยอดฝีมือที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของศิลปินมากมายในยุค 60 รวมถึงอัลบั้ม Let It Be ของวง The Beatles ด้วย
เขาเป็นผู้คิดค้นและพัฒนาการบันทึกเสียงแบบ Wall of Sound ซึ่งเป็นการนำดนตรีแจ๊ส, บลูส์ และร็อกแอนด์โรลมาบรรเลงเคียงคู่กับวงออร์เคสตรา
ADesign for Life ซิงเกิลแรกของอัลบั้มถือเป็นเพลงแรกของวงที่ถูกปล่อยออกมาหลังจากที่ริชชีหายตัวไป
นี่คือเพลงที่กลับมาทวงบัลลังก์วงร็อกเบอร์หนึ่งแห่งสหราชอาณาจักรอย่างสมศักดิ์ศรี
เนื้อเพลงกล่าวถึงความขัดแย้งทางชนชั้น ที่ได้รับแนวคิดมาจากแนวคิดสังคมนิยมที่ทางวงเชื่อมั่นมาอย่างยาวนาน
นอกจากนี้ก็ยังมีการเสียดสีชนชั้นนำและสื่อในยุคนั้นที่ตีตราภาพลักษณ์ของชนชั้นแรงงานว่าไร้การศึกษา และวันๆ ไม่คิดจะทำอะไรนอกจากอยากจะดื่มจนเมามาย
ทั้งที่ในประวัติศาสตร์ ผู้ที่ก่อการปฏิวัติจนสำเร็จจนทำให้สังคมเกิดการเปลี่ยนแปลงและขับเคลื่อนด้วยการอภิวัฒน์ทางปัญญาล้วนแล้วแต่มาจากชนชั้นแรงงานทั้งนั้น
หากฟังอย่างตั้งอกตั้งใจแล้วละก็ งานเพลงชุดนี้มีพื้นที่ให้พักใจเต็มไปหมด ที่ว่างเหล่านี้คือจังหวะที่ช้าลงของดนตรี การลดทอนความหนักหน่วงของเสียงร้อง, กีตาร์, เบส หรือกลองลง และใส่เสียงดนตรีที่ผ่อนคลายความรู้สึกเข้าไปแทน ไม่ว่าจะเป็นเสียงดนตรีจากวงเครื่องสาย, อะคูสติกกีตาร์ หรือแม้กระทั่งเสียงสูดลมหายใจที่อยู่ในช่วงต้นของเพลง Interiors (Song For Willem De Kooning)
การเว้นจังหวะเช่นนี้เปิดโอกาสให้สมาชิกวงแต่ละคนได้ตรวจสอบสภาวะจิตใจของตัวเองในช่วงเวลาที่ยากลำบาก เช่นเดียวกันกับแฟนเพลงของวงที่จะได้มองเห็นความจริงที่ว่า ใดๆ ในโลกล้วนเปลี่ยนแปลงและไม่มีใครหยุดโลกให้หมุนได้
เพลง Everything Must Go ฟังยิ่งใหญ่เพราะได้วงออร์เคสตราวงใหญ่มาบรรเลงเคียงคู่กับดนตรีคลาสสิกร็อก ด้วยท่วงทำนองและเมโลดีแล้ว ปฏิเสธไม่ได้เลยว่านี่คือหนึ่งในเพลงที่ไพเราะอย่างท่วมท้นที่สุดเท่าที่ Manics เคยทำมา
แต่ความโศกเศร้าที่มีอยู่ในเพลงนี้ก็เอ่อล้นออกมาเหมือนน้ำตาที่ไม่สามารถกลั้นเอาไว้ได้อีกต่อไป
หลายท่อนที่ฟังแล้วกรีดลึกเข้าไปกลางใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่อนที่เขียนว่า
“ปลดปล่อยตัวเองให้เป็นอิสระจากความทรงจำ หลบหนีไปจากเรื่องราวในอดีตของเรา ฉันหวังว่าเธอจะยกโทษให้เราได้ และหากเธอต้องการคำอธิบายละก็ ฉันก็คงบอกได้เพียงแค่ว่า ทุกสิ่งย่อมต้องผ่านพ้นไป”
คำว่า “And I just hope that you can forgive us” ในเพลงนี้เป็นดั่งคำขอโทษที่ทางวงต้องการบอกกับคน 2 กลุ่มด้วยกัน
หนึ่ง คือแฟนเพลงที่อาจผิดหวังเพราะซาวด์ดนตรีที่สะอาดสะอ้านขึ้น ไม่ดุดันเหมือนเมื่อก่อน
สอง คือริชชี เอ็ดเวิร์ดส์ ที่ทางวงหวังว่าเขาจะเข้าใจที่วงต้องเดินหน้าทำดนตรีกันต่อไปโดยที่ไม่มีมันสมองของวงคนนี้อีกต่อไปแล้ว
ถึงแม้ว่าตัวจะไม่อยู่แล้ว แต่อัลบั้มชุดนี้ก็ยังมีเพลงที่ริชชีร่วมแต่งรวมอยู่ด้วยหลายเพลงด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็น Kevin Carter ที่เขียนถึงช่างภาพเจ้าของรางวัลพูลิตเซอร์ เพลง The Girl Who Wanted to Be God ที่ถือเป็นแทร็ก Hidden Gem ของวง Manics เลย และ Small Black Flowers That Grow in the Sky ที่นับว่าเป็นเพลงที่เศร้าที่สุดของอัลบั้มชุดนี้
นี่คือเพลงที่แต่งในรูปแบบกวีนิพนธ์ที่อุปมาถึงสัตว์ในสวนสัตว์ที่ถูกกักขังเอาไว้ในกรง และเมื่อแหงนหน้ามองไปบนฟ้า สิ่งที่มันเห็นก็คือซี่กรงเหล็กที่ตัดกับสีฟ้าของท้องฟ้าจนดูเหมือนดอกไม้สีดำที่ไม่มีวันได้เบ่งบาน
เปรียบดังความพยายามที่จะมองหาความงามในสถานที่ที่สิ้นหวังที่สุด
อัลบั้ม Everything Must Go เพิ่งจะมีอายุครบ 30 ปีไปเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคมที่ผ่านมา
ตลอดระยะเวลา 3 ทศวรรษที่ผ่านมา งานเพลงชุดนี้ได้รับการยกย่องจากสื่อดนตรีชั้นนำของโลกจำนวนมากว่าเป็นหนึ่งในอัลบั้มที่ดีที่สุดตลอดกาล
นอกจากนี้ก็ยังมีนักวิจารณ์ดนตรีจำนวนไม่น้อยเลยที่วิจารณ์ในทำนองเดียวกันว่า Everything Must Go คือคัมภีร์ของการทำเพลงร็อกที่ผสมผสานเมโลดีอันยิ่งใหญ่อลังการของดนตรีออร์เคสตราเข้ากับเนื้อเพลงที่พูดถึงสัจธรรมของชีวิตและมุมมองทางการเมืองได้อย่างสมบูรณ์แบบที่สุดชุดหนึ่ง
