ถ้าอ้างถึงแนวคิดทางพุทธศาสนา เราทุกคนต่างก็มีเหมือนกันคือ อายตนะทั้ง 6 อันได้แก่ หู ตา จมูก ลิ้น กาย และใจ ใช้รับสัมผัสสิ่งภายนอก ได้แก่ เสียง ภาพ กลิ่น รสที่ลิ้นได้ลิ้มลอง ผิวสัมผัสได้ และอารมณ์ความรู้สึกทางใจ
ทุกคนจึงเสมอกัน ต่างมีความอยากเหมือนๆ กัน อยากได้ อยากมี อยากเป็น อยากเห็น และความอยากสารพัดนั้นของคนผู้หนึ่งก็จะไปปะทะกับ “ความอยาก” ของคนอีกผู้หนึ่งจนเกิดเป็นปัญหา
“กฎ” จึงต้องมีเกิดขึ้นเพื่อระงับยับยั้งความอยาก
ถ้าทุกคนอยากมีชีวิตรอด อยากมีชีวิตยืนยาว อยากมีกิน อยากมีข้าวของเครื่องใช้ อยากมีทรัพย์สมบัติสะสมและไม่ถูกแย่งชิงไป อยากสะดวกสบายและอยากมีความปลอดภัยก็ต้องมี “กฎ” และ “ผู้คุมกฎ” รวมทั้งตัดสินข้อพิพาทไม่ให้บานปลาย ไม่งั้นมนุษย์อาจต้องฆ่ามนุษย์ด้วยกันจนสูญพันธุ์
ในสังคมหนึ่งๆ รวมทั้งสังคมไทยมีกฎหมายบังคับให้ผู้คนประพฤติปฏิบัติ มีคนเรียนกฎหมาย มีผู้รู้กฎหมาย มีผู้สอดส่องจับตากระทั่งไล่จับคนที่ทำผิดกฎหมาย คนที่เบียดเบียนหรือเอาเปรียบผู้อื่น นั่นก็เพื่อปกป้องสิทธิ์ให้กับคนที่ประพฤติอยู่ในกรอบกติกา นานๆ ไปก็จะกลายเป็นวิถีชีวิต ค่านิยม สืบต่อเป็นวัฒนธรรม กฎหมายก็พัฒนาแผ่ขยายสาขาแตกแขนงครอบคลุมกิจกรรมหลายด้านทั้งทางเศรษฐกิจ ชีวิต สังคม และการเมือง พร้อมกับการจัดตั้งองค์กรขึ้นมาทำหน้าที่เฉพาะทาง เช่น ตำรวจ อัยการ ผู้พิพากษา ฯลฯ
ยกตัวอย่างเช่น ตำรวจยังมีแบ่งออกไปเป็นตำรวจสายงานปราบปรามยาเสพติด ตำรวจท่องเที่ยว ตำรวจน้ำ ตำรวจตรวจคนเข้าเมือง ตำรวจจราจร ตำรวจปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ตำรวจปราบปรามการกระทำความผิดการคุ้มครองผู้บริโภค เช่นเดียวกับอัยการและศาลก็แยกย่อยกันไปตามสายชำนาญการ
ทั้งหมดที่กล่าวมานั้นมีพื้นฐานความรู้เดียวกันคือ กฎหมาย
มีข้อมูลคร่าวๆ ว่าในช่วง 50 ปีที่ผ่านมานี้ คนไทยประมาณ 7 แสนคนเรียนจบกฎหมายหรือนิติศาสตรบัณฑิต ซึ่งถ้าเทียบกับที่จบสาขาอื่นๆ แล้ว คนเรียนกฎหมายน่าจะมีถึงร้อยละ 20-25 เท่ากับ 1 ใน 4 หรือ 1 ใน 5 ของผู้จบการศึกษาระดับปริญญาตรีทั้งหมด
ในบริบทของสังคมไทย มีคำกล่าวเชิงสงสัยแต่ประชดประชันว่า เรามาถึงจุดนี้ได้เพราะมีคนจบกฎหมายมากเกินไปหรือเปล่า
นักเรียนกฎหมายสงบสติอารมณ์เอาไว้ อย่าเพิ่งขุ่นเคือง คำประชดที่ว่านั้นจำเพาะเจาะจงคนที่รู้และใช้กฎหมายอย่างสะเปะสะปะและไม่ซื่อตรง
ประเทศมีคนรู้กฎหมายจำนวนมากเป็นสิ่งดีในแง่เพิ่มปริมาณคนที่รู้ความควรไม่ควร รู้ความถูกความผิด แต่ที่มีคำ “ประชด” เกิดขึ้นก็เพราะ “ปริมาณ” ของคนเรียนจบกฎหมายไม่สัมพันธ์กับ “คุณภาพ” ของประเทศ โดยเฉพาะในด้านยุติธรรม
ปริมาณสูง แต่คุณภาพต่ำ ถ้าการบังคับใช้กฎหมายไม่ได้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย
เช่น เจตนารมณ์กฎหมายมุ่งให้เกิดความปลอดภัยบนท้องถนน ปกป้องไม่ให้มีคนเจ็บ ไม่ให้มีคนตายหรือไม่ให้เกิดการสูญเสียทรัพย์สินขึ้น ถ้าผู้มีหน้าที่ใช้อำนาจที่มีอยู่เป็นช่องทางหาประโยชน์เข้าตัวเองก็เท่ากับว่า จราจรเป็นผู้เพิ่มปัญหาลงไปบนท้องถนน โอกาสเจ็บ พิการ ตาย และสูญเสียทรัพย์สินจะมีเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณจากการคดงอของเจ้าพนักงาน
หรือกฎหมายมุ่งหมายให้ “คุ้มครองผู้บริโภค” แต่ถ้ามีผู้ทำหน้าที่ไปรับเงินผู้ผลิตสินค้าหรือโรงงาน ประชาชนก็จะสูญเสียเงินไปกับการซื้อสินค้าปลอมปน สินค้าไม่ได้มาตรฐาน กระทั่งอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ
การคุ้มครองผู้บริโภคสินค้าล้มเหลวด้วยมือของเจ้าพนักงานผู้รักษากฎหมาย!
กฎหมายประสงค์ปกป้องประเทศให้พ้นภัยคุกคามจากคนต่างด้าวที่ลักลอบเข้าประเทศ ถ้าหากตำรวจตรวจคนเข้าเมืองหลิ่วตา ละเลย ไม่ทำหน้าที่ กระทั่งรับเงินเป็นประจำเดือนจากขบวนการกระทำผิดกฎหมาย
คนใดหรือกลุ่มใดของตำรวจตรวจคนเข้าเมืองนั้นก็จะกลายเป็น “ภัยคุกคาม” ของประเทศ!
ใช่จะว่าแต่ตำรวจตรวจคนเข้าเมือง ตำรวจปราบปรามการกระทำผิดคุ้มครองผู้บริโภค ตำรวจในหน่วยอื่นๆ หรือข้าราชการพลเรือนที่บังคับใช้กฎหมายเฉพาะตามที่บัญญัติ ถ้าปิดสวิตช์ “จุดมุ่งหมาย” ที่กฎหมายจะบรรลุก็ง่อย
ตั้งแต่ชั้นล่างๆ ไปจนถึงชั้นสูงๆ ตำแหน่งใหญ่ๆ ถ้าตั้งใจจะบิดเบี้ยวใช้ “ช่อง” ของกฎหมายเป็นเครื่องมือหากิน ทุจริตบิดเบี้ยว เจ้าหน้าที่เหล่านั้นก็คือคนที่ทำลายความมั่นคงแน่นอนของกฎหมาย
เรียนกฎหมายมา อ่านกฎหมายออก ใช้กฎหมายเป็น ทำไมจึงกล้าประพฤติเป็น “ภัยคุกคาม” กับหน่วยงานและต่อประเทศชาติ
การเรียนกฎหมายไม่ได้ทำให้คน “สูง” ขึ้นเลยหรืออย่างไร
คําถามนี้น่าค้นหาคำตอบ
เหตุใดเรียนกฎหมายแต่ไม่ประสีประสาเรื่อง “ความยุติธรรม”
ท่องตัวบทเพื่อผ่านด่านทดสอบความรู้ แต่ไม่มี “โยนิโสมนสิการ” กับตัวบทกฎหมายนั้นจึงสัมผัสได้แต่เปลือก มาเพื่อเอาไว้ใช้เอาชนะคะคานกับหาประโยชน์ใส่ตัว
“หลักสุจริต” ไม่เคยซึมซับ ได้รับแต่กลวิธีพลิกพลิ้วชิวหา มีศรีธนญชัยเป็นตัวแบบ ได้เนติบริกรเป็นผู้ประสิทธิ์ประสาท ระบบความคิดจึงเห็นผิดเป็นชอบ ลุกลามไปถึงการแต่งตั้งให้คุณให้ความชอบแก่บุคลากร ซึ่งจะเห็นได้จากหลายหน่วยงานที่ได้ “ผู้ร้าย” เป็นผู้บังคับบัญชา มานั่งใช้กฎกดหัวผู้น้อยให้จำนนฝังลึกจนเป็นค่านิยม
กฎหมายถ้าล้าสมัยไปก็แก้ไขปรับปรุงได้ วิกฤตต่างๆ ที่เกิดขึ้นไม่ได้มาจากกฎหมายไม่ดี สิ่งที่บิดเบี้ยวผิดเพี้ยนทั้งหลายเกิดจากพฤติกรรมคนที่เรียนกฎหมาย!?!!!
