บทความพิเศษ | ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์
ข่าวโกงข้อสอบมหาดไทยเป็นอีกหลักฐานว่ามหาดไทยยุคนี้ “เทา” อย่างไม่เคยเป็น
คุณอนุทิน ชาญวีรกูล พูดทันทีที่ ป.ป.ช.จับแก๊งโกงข้อสอบว่าจะเป็นลมที่มีคนซื้อตำแหน่ง 3.5-7 แสนเพื่อตำแหน่งที่เงินเดือนไม่ถึง 15,000
แต่คนไทยจะเป็นลมยิ่งกว่าที่รู้ว่าข้าราชการโกงจนยอมจ่ายเกือบล้านเพื่อโอกาสโกง
ตัวเลขเบื้องต้นคือมีการแก้คะแนนข้อสอบให้อย่างต่ำ 2,000 คนเป็นข้าราชการ ลำพังอธิบดีปล่อยให้เกิดเรื่องนี้ก็ผิดแล้ว
แต่คุณอนุทินแค่โยกย้ายแล้วยกเลิกผลสอบที่มีการทุจริต ทั้งที่ควรตั้งคนนอกสอบสวนเรื่องนี้ ห้ามคนโกงสอบราชการตลอดชีวิต ให้สอบใหม่เฉพาะคนที่ไม่เกี่ยวข้อง ยังไม่รวมโทษอาญา
พูดตรงๆ โกงปีนี้คล้ายคดีโกงสอบโรงเรียนนายอำเภอปี 2552 ช่วงคุณชวรัตน์ ชาญวีรกูล กับ “ศักดิ์สยาม ชิดชอบ” คุมมหาดไทย พฤติโกงคดีนั้นคือ มหาดไทยรับเงินผู้สอบนายอำเภอ 150 คน เอาข้อสอบให้คนกลุ่มนั้นเขียนคำตอบให้ถูก โดยตอนจบอธิบดีกรมการปกครองติดคุก 3 ปี ส่วนรัฐมนตรีและลูกน้องไม่โดนอะไร
เหตุผลเดียวที่คนยอมจ่ายเงินโกงข้อสอบ 7 แสน คือตำแหน่งราชการสามารถต่อยอดให้โกยเงินจากการโกงมากกว่าเงินที่จ่ายไป การโกงจึงเป็นเส้นทางเศรษฐี เพราะทำให้ได้ตำแหน่งที่การันตีว่าเป็นแล้วโกยได้ชัวร์ๆ และมหาดไทยก็โกงระบาดจนคนโกงคุ้มที่จะลงทุนซื้อตำแหน่งเพื่อไปร่วมโกง
ทุกคนที่รวมหัวกันโกงรอบนี้โกงเพื่อตำแหน่งราชการใต้ อบจ., อบต., เทศบาล และเมืองพัทยา ขณะที่คนกรุงเทพฯ เลือกตั้งผู้ว่าฯ ด้วยคำถามว่า “ผู้สมัครผู้ว่าฯ” จะปราบโกงอย่างไร มหาดไทยกลับปล่อยให้องค์กรเหล่านี้มีสภาพ “โกงแล้ว โกงอยู่ โกงต่อ”
จนคนคิดว่าคุ้มที่จ่ายเงินรวมราว 5 พันล้านเพื่อโกง
หัวใจของการเมืองท้องถิ่นซึ่งภาษากฎหมายคือ “การปกครองส่วนท้องถิ่น” ได้แก่ การกระจายอำนาจ (Decentralization) ให้ประชาชนเลือกตั้งตัวแทนเป็นผู้บริหารท้องถิ่น/สภาท้องถิ่น การเลือกตั้ง อบจ., อบต., เทศบาล, ผู้ว่าฯ กทม. และนายกฯ เมืองพัทยาจึงไม่ใช่ปัญหาอย่างที่หลายคนบอกว่าให้เลิกไปเลย
ปัญหาใหญ่ของการเมืองท้องถิ่นคือนักการเมืองกลุ่ม “บ้านใหญ่” ผูกขาด อบจ., อบต., เทศบาล และเมืองพัทยาจนแทบเป็นธุรกิจครอบครัว
ทุกอำเภอมีตระกูลการเมืองที่ครอบครองอำนาจมานาน
เช่นเดียวกับทุกตำบลมีลูกหลานนักการเมืองทำงานเป็นเครือข่าย ทั้งในสำนักงานและในสภาท้องถิ่น
“บ้านใหญ่” ยึดครองการเมืองท้องถิ่นด้วยเป้าหมายเพื่อยึดงบประมาณ เพราะ ส.ส.ไม่มีงบพัฒนาท้องถิ่นแม้แต่บาทเดียว แต่งบ อบจ.กับเทศบาลเป็นพันล้าน ตัวอย่างเช่น อบจ.เชียงใหม่งบเฉลี่ย 2 พันล้าน ส่วนเทศบาลพัทยา 3 พันล้าน ซึ่งเป็นเงินมากพอจะทำให้ “บ้านใหญ่” ทำมาหากินและหาเสียงการเมือง
ด้วยอิทธิพลของ “บ้านใหญ่” ต่อการเมืองไทย การเมืองท้องถิ่นถูกนักการเมืองมาเฟียผูกขาดจนบางตระกูลยึด อบจ. ยึดเทศบาลจากรุ่นปู่ย่ายันรุ่นหลาน ไม่ต้องพูดถึงการยัดญาติมิตรและลิ่วล้อบริวารมาเป็นพนักงาน รวมทั้งการตั้งบริษัทเอกชนรับงานวนเวียนไปมาแบบอัฐยายซื้อขนมยาย
จำตอนเลือก อบจ.ปี 2568 ที่บ้านใหญ่ยึดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากจังหวัดยันเทศบาลได้ไหม? ถ้าจำได้คงจำได้ว่าวันนั้น “แดง” และ “น้ำเงิน” ยินดีแค่ไหนที่ “ส้ม” ชนะ อบจ.ลำพูนจังหวัดเดียว ทั้งที่ชัยชนะบ้านใหญ่ทั้งแดงและน้ำเงิน แยกไม่ออกกับความเละขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นปัจจุบัน
สําหรับคนที่ชอบพูดเรื่อง Real Politics เพื่อโจมตีนักวิชาการและพรรคซึ่งเห็นว่าการเมืองควรมีอุดมคติมากกว่าการแย่งอำนาจ
การโกงสอบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นคือผลผลิตของ Real Politics ที่บ้านใหญ่กล้าล็อกทุกตำแหน่งให้คนนามสกุลเดียวเป็นลูกจ้างยันนายกฯ เปิดสอบเป็นแค่พิธีบังหน้า แต่ผลสอบออกทีไรก็ได้คนก๊วนเดิม
ประชาชนคือคนกลุ่มแรกที่ซวยเวลาข้าราชการโกง คนที่ซื้อตำแหน่งต้องรีดไถชาวบ้านแบบปัจเจกเพื่อถอนทุนแน่ แต่ด้วยเหตุที่ตำแหน่งโกงรอบนี้พัวพัน “ประโยชน์สาธารณะ” แบบงานโยธา, งานเก็บรายได้, งานป้องกันสาธารณภัย ฯลฯ ต่อให้คนที่ไม่ถูกรีดไถก็ซวยจากการโกงด้วยเหมือนกัน
วิธีง่ายที่สุดที่ข้าราชการโยธาโกงคือโกงสเป๊กตึก, อนุมัติงานผู้รับเหมาห่วยๆ, เซ็นรับงานโดยไม่สนว่าตึกถล่ม ฯลฯ วิธีโกงง่ายที่สุดของงานรายได้คือ ไม่เก็บภาษีคนที่ต้องเสียภาษี หรือยัดคดีคนไม่จ่ายส่วย ส่วนวิธีโกงงานสาธารณภัยง่ายๆ คือ โกงงบจัดซื้ออุปกรณ์ช่วยประชาชน ไม่ก็เผาป่าเอางบเลย
เพื่อไม่ให้มหาดไทยแถว่ามีการโกงแค่ในองค์กรท้องถิ่นอย่าง อบจ, อบต. และเทศบาล วิธีโกงแบบนี้คือ “คู่มือโกง” ที่ข้าราชการส่วนกลางก็ทำด้วย ตัวอย่างเช่น ผู้ว่าฯ ในภาคอีสาน 2 คนช่วงปี 2553-2555 ประกาศพื้นที่ภัยพิบัติเพื่อซื้อสารเคมี 1.3 พันล้าน ทั้งที่ไม่มีภัยพิบัติ แต่มีข่าวลือว่ารับเงินไป 18 ล้านจากบริษัทสารเคมี
ควรระบุด้วยว่า คำว่า “โกง” อาจทำให้เห็นภาพความน่าขยะแขยงของเรื่องนี้น้อยไป ปัญหาของเรื่องนี้ไม่ใช่แค่การโกง แต่เป็นการซื้อตำแหน่งที่ข้าราชการระดับสูงเอาตำแหน่งไปขายเกือบครึ่ง เพราะตัวเลขตำแหน่งข้าราชการท้องถิ่นที่ว่างมีอยู่ 7,000 เศษๆ แต่ตำแหน่งที่ซื้อขายกันมีเกือบ 3,000 คน
ขณะที่การโกงเป็นหลักฐานของการกอบโกยหลังได้ตำแหน่งใน อบจ., อบต., เทศบาล ฯลฯ
การโกงยังเป็นหลักฐานว่าคนโกงในมหาดไทยใหญ่จนเอาตำแหน่งที่ว่างไปขายได้เกือบครึ่งด้วย ปัญหานี้จึงแก้ไม่ได้ด้วยการหาอธิบดีเป็นแพะเหมือนสมัยโกงสอบนายอำเภอ ที่มีคนเกี่ยวข้องแค่ 150 ราย
ด้วยเม็ดเงินที่ ป.ป.ช.และนายกรัฐมนตรีบอกว่าสูงถึง 4,500 ล้าน เครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับการโกงครั้งนี้น่าจะใหญ่ขั้นตำแหน่งอธิบดียังเล็กไปด้วยซ้ำ อธิบดีจะทำหรือไม่ไม่รู้ แต่อธิบดีคนเดียวทำการใหญ่แบบนี้ไม่ได้
คำถามจึงมีอยู่ว่า “ขบวนการ” ของอธิบดีพัวพันกับคนที่ใหญ่กว่าอธิบดีอีกกี่คน
สำหรับคนไทยที่ห่วงประเทศมากกว่าเรื่องใครเป็นรัฐบาล คำถามที่สยดสยองคือ มหาดไทยมีข้าราชการที่เข้าสู่อำนาจด้วยวิธีนี้กี่ครั้งและกี่คน
ยิ่งกว่านั้นคือ แล้วหน่วยงานอื่นมีเรื่องแบบนี้อีกขนาดไหน เพราะในที่สุดหมายความว่าคนไทยอยู่ภายใต้ข้าราชการที่ต้องทำทุกทางเพื่อถอนทุน
คนไทยต้องอยู่ภายใต้รัฐบาลแบบนี้ไปอีกปี?
