ตื่นเถิดชาวไทย … ! ตัวละครใหม่ในสนามรบไทย-กัมพูชา | สุรชาติ บำรุงสุข
น่าสนใจอย่างมากว่า สถานการณ์ความขัดแย้งตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชาที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ เป็นการสู้รบใหญ่ของกองทัพของประเทศทั้ง 2 อย่างคาดไม่ถึง ในบริบทของความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน จึงหนีไม่พ้นที่เรื่องนี้จะเข้าไปเกี่ยวโยงกับปัญหาการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ของรัฐมหาอำนาจใหญ่
ในเงื่อนไขความขัดแย้งที่เกิดขึ้นนั้น แม้จะดูเป็นเรื่องภายในภูมิภาค แต่ภายใต้กระแสการเมืองโลกที่ถูกขับเคลื่อนด้วยการต่อสู้ของรัฐมหาอำนาจใหญ่เช่นในปัจจุบัน ความขัดแย้งในเวทีภูมิภาค จึงอาจขยับตัวกลายเป็นปัญหาในเวทีโลกได้ไม่ยาก
ดังนั้น หากพิจารณาปัญหาสงครามไทย-กัมพูชา เราจะเห็นถึงบทบาทของปัจจัยภายนอกที่เข้ามามีผลต่อสถานการณ์สงคราม ดังนี้
- การเข้ามามีบทบาทของรัฐมหาอำนาจใหญ่ในความขัดแย้ง- กรณีสงครามชายแดนไทย-กัมพูชาเป็นภาพสะท้อนที่กำลังชี้ให้เห็นถึงการเข้ามาของตัวแสดงภายนอก หรืออาจกล่าวได้ว่า เรากำลังเห็นการเข้ามาของปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์ในความขัดแย้งในภูมิภาคเรา (คู่ขนานกับภาพของสงครามเมียนมาร์)
- บทบาทในการเป็นคนกลางของสหรัฐที่ผลักดันให้เกิดการเจรจา- น่าสนใจจากกรณีการโพสต์ของประธานาธิบดี โดนัล ทรัมป์ ที่เรียกร้องให้มีการหยุดยิง และดูจะเป็นเสมือนการ “ชิงการนำ” เพราะหลายฝ่ายคาดว่า เมื่อความขัดแย้งตัวมากขึ้น จีนน่าจะลงมาเป็นคนกลางในการนี้ แต่กลับมีการ “ชิงธง” จนกลายเป็นบทบาทของผู้นำสหรัฐ
- การสร้างข้อกำหนดการเจรจาด้วยมาตรการทางภาษีของสหรัฐ- ประธานาธิบดีทรัมป์ใช้มาตรการทางภาษี เป็นปัจจัยในการสร้าง “อำนาจบังคับทางการทูต” (coercive diplomacy) เพื่อให้เกิดการหยุดยิง ซึ่งถือเป็นมิติใหม่ของการใช้เครื่องมือทางเศรษฐกิจในการยุติสงคราม และกำลังสร้างภาพให้ทรัมป์เป็น “ประธานาธิบดีแห่งสันติภาพ” (The President of Peace)
- บทบาทที่ใกล้ชิดของจีนในความสัมพันธ์กับกัมพูชา- จีนถูกจับตามองอย่างมาก เพราะการมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดอย่างมากกับกัมพูชา โดยเฉพาะบทบาทของความสัมพันธ์ทางทหารที่มีผลอย่างมากต่อการพัฒนาทางทหารของกองทัพกัมพูชา และการเป็นเจ้าหนี้รายใหญ่ของรัฐบาลกัมพูชา แต่กัมพูชาก็ยังไม่เข้าไปสู่สภาวะของ “กับดักหนี้” จีน จนถอนตัวไม่ได้
- บทบาทของสายลับต่างชาติ- ในการสู้รบที่เกิดขึ้น เราเห็นปรากฏการณ์ใหม่คือ บทบาทของสายลับต่างชาติ แม้ตัวเลขผู้ถูกจับกุมมีจำนวนไม่มากเช่น กรณีสายลับจีน ที่ถูกจับกุมที่ช่องจอม อ กาบเชิง จ สุรินทร์ และรวมถึงสายลับกัมพูชา ซึ่งเรื่องดังกล่าวเป็นสัญญาณเตือนภัยถึงปัญหาในกรณีนี้
- บทบาทด้านความมั่นคงของรัสเซียในกัมพูชา- หลายๆ ฝ่ายมีความกังวลต่อบทบาทด้านความมั่นคงของรัสเซียในกัมพูชา แต่ปัจจัยนี้ในบริบทของกัมพูชา อาจจะไม่ได้มีมากเท่ากับในกรณีเมียนมาร์ เพราะกัมพูชามีท่าทีสนับสนุนยูเครนในปัญหาสงครามรัสเซีย-ยูเครน
- ข่าวลือเรื่องทหารรับจ้างรัสเซีย- ผลจากข่าวการดักสัญญาณการสนทนาเป็นภาษารัสเซีย ทำให้เกิดคำถามว่า ทหารรับจ้างแวกเนอร์เข้ามาควบคุมการรบให้กับกองทัพกัมพูชาหรือไม่ เพราะมีข่าวลือในหมู่ทหารไทยในสนามว่า มีทหารรัสเซียเข้าในการรบ แต่จนถึงขณะนี้ อาจต้องยอมรับว่าข่าวดังกล่าวยังไม่เป็นความจริง
- การเปลี่ยนบทบาทของสแกมเมอร์จีนในการเป็น “นักรบไซเบอร์”- มีรายงานที่แม้อาจจะประเมินความถูกต้องไม่ได้ทั้งหมด ที่กล่าวถึงการนำเอาบรรดาสแกมเมอร์ที่ทำในแก๊งคอลเซ็นเตอร์ เข้ามาทำภารกิจในเรื่องของ “สงครามไซเบอร์” ด้วยการเปิดการโจมตีทางไซเบอร์กับไทย ซึ่งการโจมตีนี้ ต้องถือเป็นมิติใหม่ของความขัดแย้ง ที่ไม่ได้มีเพียงการรบในสมรภูมิเท่านั้น
- การสร้างพันธมิตรของกัมพูชาในเวทีระหว่างประเทศ- ต้องยอมรับกัมพูชาประสบความสำเร็จค่อนข้างมากในการทำ “สงครามข่าวสาร” กับประเทศไทย ด้วยการใช้งานด้านสื่อ และงาน IO ในรูปแบบและสาระต่างๆ จนทำให้หลายประเทศ หลายสังคมเชื่อในคกำล่าวหาไทยของกัมพูชา
- การมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดแบบคู่ขนานของกัมพูชาทั้งกับสหรัฐและจีน- กัมพูชาดำเนินนโยบายทางการทูตได้อย่างน่าสนใจ เพราะในความขัดแย้งชัดนี้ เราได้เห็นถึงความใกล้ชิดที่กัมพูชามี ทั้งกับสหรัฐและจีนได้อย่างน่าสนใจ ซึ่งดูเหมือนงานการทูตไทยไม่สามารถดำเนินการในลักษณะเช่นนี้ได้
ตื่นเถิดชาวไทย
ความขัดแย้งไทย-กัมพูชากำลังเป็นภาพสะท้อนที่ชี้ให้เห็นถึงการเข้ามาของปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ในท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย้งที่เกิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างชัดเจน ว่าที่จริงในอีกด้านหนึ่ง เราได้เห็นภาพเช่นนี้ในสงครามกลางเมืองเมียนมาร์มาแล้ว
การเข้ามาของปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ในสงครามชายแดนครั้งนี้ จึงเป็นดัง “เสียงนาฬิกาปลุก” ที่เตือนให้รัฐบาลและสังคมไทยต้องตระหนักถึงความท้าทายที่กำลังเกิดขึ้นจากกระแสโลกของยุคปัจจุบัน … “ตื่นเถิดชาวไทยอย่ามัวหลับไหลลุ่มหลง” (ไม่ได้ต้องการปลุกระดมด้วยเพลงชาตินิยมของคุณหลวงวิจิตวาทการ แต่ประโยคแรกของเพลงนี้น่าจะตรงที่สุดกับปัญหาไทยในโลกปัจจุบัน) !
