การเลือกตั้งที่จะเกิดในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ นั้น ทำให้พอเห็นเค้าลางของรัฐบาลใหม่ที่จะเกิดในอนาคต และพอคาดคะเนต่อได้ว่า รัฐบาลใหม่จะต้องเผชิญกับปัญหาความมั่นคงอะไรบ้าง ดังนั้น บทความนี้จะทดลองนำเสนอถึงปัญหาความมั่นคงสำหรับรัฐบาลใหม่ที่จะเข้ามารับผิดชอบประเทศหลังการเลือกตั้ง
ปีใหม่ 2569 จะเป็นปีที่ไทยถูกรุมเร้าด้วยปัญหาความมั่นคงในมิติต่างๆ อย่างท้าทาย อีกทั้ง หากมองจากเวทีโลก ความผันผวนที่นึกไม่ถึงจากสถานการณ์การบุกเวเนซุเอลาของผู้นำสหรัฐ ก็เป็นสัญญาณอย่างมีนัยว่า ปี 2569 เริ่มต้นด้วยการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ร้อนแรงอย่างเห็นได้ชัด
การเริ่มต้นสำหรับประเทศไทยในปี 2569 ยังคงมีเรื่อง “ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา” เป็นปัญหาสำคัญ และปัญหานี้ทับซ้อนด้วยเรื่องของจีนเทา และการหลอกลวงออนไลน์ ซี่งถ้าใช้สำนวนราชการไทยก็คงต้องเรียกว่าเป็น “ปัญหาผูกพันข้ามปี” เพราะไม่มีความชัดเจนว่า ตกลงแล้วปัญหานี้จะยุติลงได้จริงเมื่อใด และนำไปสู่การฟื้นฟูความสัมพันธ์ของประเทศทั้ง 2 หรือจะเป็นปีที่นำไปสู่สงครามอีกครั้ง
อย่างไรก็ตาม เราคงต้องยอมรับว่า ปัญหาไทย-กัมพูชาได้กลบปัญหาความมั่นคงอื่นไปจนหมด
ดังจะเห็นได้ว่า ความสนใจของสังคมไทยที่เทไปอย่างมากกับปัญหากัมพูชานั้น ทำให้เราลืม “ปัญหาเมียนมาร์” และการเลือกตั้งที่กำลังเกิดขึ้น ซึ่งการเลือกตั้งเฟสสุดท้ายจะสิ้นสุดลงในวันที่ 28 มกราคม 2569 แต่ทั้งหมดนี้ไม่ได้บอกเราว่า สงครามกลางเมืองกำลังจะสงบลงแต่อย่างใด และทั้งปัญหาสแกมเมอร์ในเมียนมาเอง ก็ดูจะมีความซับซ้อนมากขึ้น ซึ่งไม่ชัดเจนว่า รัฐบาลไทยจะกำหนดท่าทีต่อปัญหานี้อย่างไร
ขณะเดียวกัน เราดูจะลืมเรื่องในบ้านของตัวเราเองไปอย่างสิ้นเชิงคือ “ปัญหาความมั่นคงในจังหวัดชายแดนภาคใต้” ปัญหายังมีแนวโน้มของความรุนแรงไม่แตกต่างจากเดิม และการเปลี่ยนกำลังพลจากทหารเป็น อส. จากกระทรวงมหาดไทย ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ จะเป็นความท้าทายอย่างมากถึงการดำเนินการในเรื่องนี้ เพราะไม่ชัดเจนว่า รัฐบาลจะตัดสินใจอย่างไร
แม้จะมีการเจรจาระหว่างฝ่ายรัฐบาลและ BRN เกิดขึ้นตามที่ปรากฏในสื่อมวลชน แต่ดูเหมือนผู้คนในพื้นที่ และเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานความมั่นคงที่อยู่ในพื้นที่ ดูจะไม่ได้มีความหวังกับการเจรจานี้เท่าใดนัก เนื่องจากเป็นการเจรจาภายใต้กรอบเดิมคือ JCPP แต่พวกเขาก็ประกาศว่า เป็นกรอบเดิมที่มีการปรับปรุงใหม่แล้ว หรือว่าสิ่งที่เราเห็น “เหล้าเก่าในขวดใหม่” ในภาคใต้เท่านั้นเอง
เรื่องสำคัญในมิติความมั่นคงทางเศรษฐกิจที่ดูเราจะไม่แสดงความสนใจมากนักคือ “ปัญหาภาษีทรัมป์” ซึ่งทางทำเนียบขาวเสนอมาที่จะเก็บภาษีสินค้านำเข้าจากประเทศไทยไปอเมริกาที่ร้อยละ 19 แต่จนปัจจุบันการเจรจาระหว่างผู้แทนรัฐบาลไทยกับคณะผู้แทนการค้าอเมริกัน (USTR) ยังไม่ได้เกิดขึ้นจริง และรัฐบาลไทยเองก็ยังไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการในการรับเกณฑ์ 19% นี้
นอกจากนี้ ปัญหาภาษีทรัมป์คือภาพสะท้อนของ “ปัญหาสงครามการค้า” ระหว่างสหรัฐกับชาติต่างๆ โดยเฉพาะกับจีน สงครามนี้มีผลกระทบกับเศรษฐกิจโลก และกับ “ห่วงโซ่อุปทาน” (supply chains) ของระบบการผลิตของโลก สภาวะดังกล่าวจึงเป็นสัญญาณถึงความเปราะบางของเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทยต่อไป
ขณะเดียวกัน ด้วยเงื่อนไขทางเศรษฐกิจภายในของไทยเอง คงต้องยอมรับว่า ปัจจัยบวกในการพยุงเศรษฐกิจของประเทศในปีใหม่ ยังคงมีปัญหาอยู่มาก ผลจากเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจภายในเช่นนี้ ทำให้เศรษฐกิจไทย 2569 ยังมีปัจจัยความเสี่ยงรออยู่ข้างหน้า โดยเฉพาะปัจจัยการแข่งขันของรัฐมหาอำนาจใหญ่ และปัญหาการชลอตัวของเศรษฐกิจไทยเอง ที่พลังในการลากจูงเศรษฐกิจไทยไม่สามารถมีแรงได้ในแบบเดิม
อีกทั้ง การจัดการกับปัญหาภาษีทรัมป์เป็นเรื่องใหญ่และสำคัญ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับอนาคตทางเศรษฐกิจของประเทศ และโยงกับผู้ประกอบการที่ต้องส่งสินค้าจากไทยไปตลาดอเมริกา ซึ่งเห็นชัดว่าตลาดอเมริกามีความสำคัญกับเศรษฐกิจไทย เพราะไทยเป็นฝ่ายได้ดุลการค้ากับสหรัฐ และในอีกด้าน ไทยเป็นฝ่ายเสียดุลอย่างมากให้กับจีน ดังนั้น การหันไปมีปัญหากับทรัมป์ด้วยประเด็นกัมพูชาจึงอาจต้องใคร่ครวญมากขึ้น
ปัญหาอีกประการที่จมหายไปกับสถานการณ์สงครามชายแดนคือ ความสนใจเรื่อง “ความเปลี่ยนแปลงของสภาวะอากาศ” ซึ่งความสุดโต่งที่ไทยเผชิญสะท้อนจากกรณีน้ำท่วมหาดใหญ่ และปัญหาน้ำท่วมใหญ่ในระดับภูมิภาค เช่น ที่อินโดนีเซียและศรีลังกา เป็นต้น และความแปรปรวนของอากาศเป็นภาวะจริงของโลกไปแล้ว
การให้ความช่วยเหลือ การเยียวยา และการช่วยเหลือประชาชนที่ประสบปัญหาอุทกภัย หรืออาจเรียกในภาพรวมว่า “ปัญหาความมั่นคงของมนุษย์” ดูจะเป็นสิ่งที่ได้รับความสนใจไม่มากนัก และประชาชนผู้ประสบภัยในพื้นที่ยังคงรอความช่วยเหลือจากรัฐบาล ตลอดรวมทั้ง การคิดเตรียมตัวรับสถานการณ์เช่นนี้อีกในอนาคต
ปัญหาความเปลี่ยนแปลงของอากาศในอีกด้าน กำลังพาปัญหาประจำปีให้กลับคืนมาสู่สังคมไทยคือ “ปัญหาฝุ่นพิษ PM 2.5” แต่ดูเหมือนว่า สังคมในท่ามกลาง “พายุสงคราม” จะยังไม่ค่อยมีเวลาถกแถลงเรื่องนี้เท่าใดนัก แม้สภาวะฝุ่นดังกล่าวจะเริ่มส่งสัญญาณมาตั้งแต่ปลายปีแล้วก็ตาม
ในท้ายที่สุด ท่ามกลางปัญหาต่างๆ เหล่านี้ เรื่องสำคัญในมิติความมั่นคงของมนุษย์ที่กระทบกับ “ชีวิตจริง” ของผู้คนในสังคมคือ “ความมั่นคงทางเศรษฐกิจของบุคคล” กล่าวคือ คนไทยจนลง ชีวิตประสบปัญหามากขึ้น ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันแพงขึ้น และชีวิตของตัวเองและครอบครัวทางเศรษฐกิจมีความยากลำบากมากขึ้น
เรื่องราวอย่างสังเขปเช่นนี้ เป็นสัญญาณว่าปัญหาความมั่นคงไทย 2569 เป็นความท้าทายอย่างมากต่อรัฐบาลใหม่ และยังไม่รวมถึงปัจจัยการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ของบรรดามหาอำนาจใหญ่ ที่มีคำถามปิดท้ายว่า โลกปี 2569 จะเกิดวิกฤตการณ์ที่ไหนอีก กระนั้น ก็มีความหวังแบบโลกสวยในปีใหม่ว่า สงครามในเวทีโลกจะไม่ขยายตัวเกินกว่านี้ แม้เราจะเริ่มต้นปีใหม่ด้วย “ปฏิบัติการของทรัมป์” ในวิกฤตการณ์เวเนซุเอลาก็ตาม !
