เพลงหวานที่ปักกิ่ง ยาขมที่กรุงเทพฯ ! | สุรชาติ บำรุงสุข

แม้การเดินทางเยือนจีนของนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกุล จะเสร็จสิ้นลงแล้ว แต่ “ดรามา” ยังตามมา เช่นเดียวกับที่ยังมีปัญหาบางประการเป็นผลสืบเนื่อง ก็ยังตามมาเช่นกัน

หากย้อนกลับไป และดูจากภาพข่าวแล้ว จะเห็นได้ชัดเจนว่า ท่านนายกฯ ดูจะ “สดชื่นรื่นเริง” กับการเดินทางเยือนจีนในครั้งนี้อย่างมาก และเป็นการเยือนจีนที่ส่งสัญญาณทางการเมืองระหว่างประเทศอย่างชัดเจนว่า ไทยอยู่กับ และไทยจะยืนกับจีน

นอกจากนี้ นายกฯ แสดงออกในทางส่วนตัวอย่างชัดเจนอีกด้วยว่า ท่าน “ชื่นชอบจีน” อยู่แล้ว ซึ่งก็อาจไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะในยุคนี้ ผู้นำหลายๆ ประเทศต่างก็ชื่นชอบจีน อันเป็นผลจากการดำเนินนโยบายของสหรัฐ ในยุคของประธานาธิบดีทรัมป์ และมีความรู้สึกว่า นโยบายของจีน มีความน่าเชื่อถือมากกว่า เพราะไม่แกว่งมาก !

แต่การแสดงออกในเวทีระหว่างประเทศนั้น เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะถูกหยิบมาตีความ และไม่ว่า ตัวท่านนายกฯ จะคิดอย่างไรก็ตาม แต่สิ่งที่เวทีภายนอกมองและตีความนั้น อาจมีความสำคัญมากกว่า เพราะโลกข้างนอกกำลังมองด้วยความเชื่อว่า “ไทยเลือกข้างจีนแล้ว!”

ดรามาเพลง

ด้วยข้อสังเกตเช่นนี้ การเดินทางเยือนจีนของนายกฯ ไทย จึงนำไปสู่การตีความว่า นโยบายไทยต่อจีนในยุคของนายกฯ อนุทิน คือ การต่อยอด “นโยบายเอียงจีน” ที่ปรากฏเด่นชัดมาตั้งแต่หลังรัฐประหาร 2557 (หรือรัฐบาล คสช.) และตอกย้ำว่า ไทยพร้อมที่จะเดินไปข้างหน้ากับจีนอย่างแนบแน่น

ในการเดินทางเยือนจีนครั้งนี้ มีการออกแถลงการณ์ร่วมไทย-จีน ซึ่งมีทั้งประเด็นไต้หวัน (ข้อ 6) ประเด็นกัมพูชา (ข้อที่ 28) และประเด็นทะเลจีนใต้ (ข้อที่ 35) ซึ่งประเด็นไต้หวัน มีการเขียนเสียยืดยาว และพยายามแสดงออกให้ชัดว่า ไทยยืนกับจีน (เต็มที่) ในปัญหาไต้หวัน

อย่างไรก็ตาม ดูไม่มีประเด็นอะไรในการเยือนจะเป็น “ดรามา” เท่ากับเสียงเพลงในงานเลี้ยงอาหารกลางวันของนายกฯ จีน โดยในงานนี้ นายกฯ ไทยร้องเพลง “เถียน มี่ มี่” ของ “เติ้ง ลี่ จวิน” ซึ่งเป็นนักร้องชาวไต้หวัน การร้องเพลงของนักร้องไต้หวัน จึงทำให้หลายคนกังวลว่า จะเป็นปัญหา เพราะแต่เดิม เธอเป็น “นักร้องต้องห้าม” ในสังคมจีน แต่ในปัจจุบัน เธอเป็นบุคคลที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในสังคมจีน ไต้หวัน และฮ่องกง จนล้อกันว่า พรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่อาจต้านทานเสน่ห์และเสียงหวานของเธอได้ จนต้องยอมแพ้ (555)

กระนั้น ก็เสียงท้วงจากกรุงเทพฯ ที่ผู้นำไทยไปร้องเพลงของฝ่ายจีนไต้หวันในงานเลี้ยงอย่างเป็นทางการนั้น น่าจะทำให้นายกฯ หงุดหงิดใจอยู่ไม่น้อย จนต้องออกมาตอบโต้ แต่ในอีกด้าน ก็ทำให้เกิดภาพลักษณ์ว่า นายกฯ ไทยเป็น “Musical Prime Minister” เพราะในการเยือนระหว่างประเทศ ท่านนายกฯ ไทยได้แสดงความสามารถทางด้านดนตรีให้เป็นที่ประจักษ์มาอย่างต่อเนื่อง

ดรามาไต้หวัน

เมื่อนายกฯ กลับมาถึงไทย การเดินทางเยือนจีนจึงถูกกลบด้วยข้อถกเถียงเรื่องเพลง “เถียน มี่ มี่” ไปอย่างช่วยไม่ได้ และยังมีเสียงทักท้วงตามมาจากไต้หวันอีกว่า ข้อ 6 เรื่องสถานะของไต้หวันในแถลงการณ์ไทย-จีนนั้น เหมือนกับไทยยอมทำตามจีนไปหมด และไม่ใยดีในความสัมพันธ์กับไต้หวันเลย จนเป็น “ดรามา 2 จีน”

ดรามาไต้หวันไม่จบง่ายๆ เพราะมีการจัดงาน “เทศกาลสารคดีและภาพยนตร์ไต้หวันแห่งประเทศไทย” ซึ่งการจัดครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 8 ไม่ใช่จัดครั้งแรก แต่ในครั้งนี้ ทางสถานทูตจีนพยายามกดดันอย่างมากให้ถอดโลโก้ไต้หวันออกจากงาน ซึ่งถูกมองว่า สถานทูตจีนกำลังแสดงการคุกคามความเป็นอิสระในการจัดงานของสังคมไทยอย่างเด่นชัด สำหรับจีน งานนี้ไม่ใช่เสียงหวานๆ ของ “เติ้น ลี่ จวิน” ในงานเลี้ยงที่กรุงปักกิ่งอย่างแน่นอน

นอกจาก ดรามาไต้หวันแล้ว ยังมีปัญหาเรื่องบทบาทของจีนในไทยอีกประการคือ การที่สถานทูตจีนกดดันเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองของไทย ไม่อนุญาตให้นักกิจกรรมชาวฮ่องกง ที่มีสถานะเป็นผู้ลี้ภัยของสหประชาชาติ และจะเดินทางไปตั้งถิ่นฐานที่แคนาดา การแทรกแซงของสถานทูตจีนเช่นนี้ ดูจะทำให้ความหวานของเพลง “เถียน มี่ มี่” ที่นายกฯ ไทยร้องที่กรุงปักกิ่งนั้น กลายเป็น “ยาขม” ที่กรุงเทพฯ เมื่อเกิดคำถามถึงบทบาทของสถานทูตจีนในไทย จนดูจะเกินสถานะที่เหมาะสมทางการทูต (กต. ไทยไม่กล้าประท้วงแน่นอน!)

นอกจากนี้ เชื่อกันว่าในการเดินทางเยือนจีนนั้น นายกฯ ไทยคงไม่กล้านำปัญหาสำคัญขึ้นสู่โต๊ะเจรจา ไม่ว่าปัญหาจีนเทา ปัญหาพ่อทิพย์ไทย ปัญหามลพิษในแม่น้ำกก และอื่นๆ จนทำให้เกิดภาพว่า ผู้นำไทยคงเดินทางไปเพียงเพื่อลงนามในแถลงการณ์ร่วม ที่มีสาระอย่างที่จีนต้องการ และประกาศชัดว่า ไทยยืนกับจีน!

ปัญหาในอนาคต

ในทางการเมือง ผู้นำไทยพยายามแสดงให้เห็นว่า การเดินทางเยือนจีนคือ “ความสำเร็จทางการทูต” แต่หลายคนกลับกังวลว่า การเข้าไปใกล้ชิดกับจีนอย่างมากเช่นนี้ อาจทำให้ไทยประสบปัญหาในภาวะการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ ที่มีความเข้มข้นมากขึ้นในภูมิภาคเรา เว้นแต่ผู้นำไทยใช้โอกาสนี้ประกาศถึง “ความแนบแน่น” กับจีนแบบไม่ต้องคิดเป็นอื่น จนกลายเป็นเงื่อนไขให้สถานทูตจีนแสดงบทบาทเกินสถานะทางการทูต !