จ๋าจ๊ะ วรรณคดี | ญาดา อารัมภีร

เรื่องของ ‘เหล้า’ มีเรื่องเล่าไม่รู้จบ

อย่าง ‘ตัวบทจำอวด’ ใน “บทร้องมุขปาฐะจากหนังสือวัดเกาะ” เล่ม 4 เพลงออกสิบสองภาษา (มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 84 พรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ 12 สิงหาคม 2559) เล่าถึงบรรยากาศร้านขายเหล้าบุหรี่สมัยก่อนไว้ ดังนี้

“ร้านขายบุหรี่เจ้ามีต่างๆ ยาม้วนโกร่งกร่างก็มีถม

มีทั้งยาดูดทั้งยาดม ยามวนยาวกลมมีมากมาย (รับ)

ถึงร้านเขียนป้ายบอกขายเหล้า นักเลงขี้เมามีมากหลาย

บ้างดื่มสุราทำหน้าส่าย พูดจาทักทายกันเฮฮา” (รับ)

มีกวีไร้นามแจกแจงอาการและระดับความเมาเมื่อดื่มเหล้าหรือแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้นทีละแก้วๆ ผูกไว้เป็นร้อยกรองขำๆ จำง่าย เตือนสติคนชอบดื่มว่า น้ำเปลี่ยนนิสัยนี้มีผลต่อสติสัมปชัญญะโดยแท้

“แก้วที่หนึ่ง นงนุช แก้วที่สอง พุทธวาจา

แก้วที่สาม แกล้วกล้าพูดจาฉลาด แก้วที่สี่ องอาจผ้าขาดไม่รู้ตัว

แก้วที่ห้า เมามัวพูดไม่กลัวผิด แก้วที่หก มิ่งมิตรพูดผิดทุกคำ

แก้วที่เจ็ด มืดหน้าตาดำมือคลำหนทาง แก้วที่แปด นวลนางเห็นช้างเท่าหมู

แก้วที่เก้า โฉมตรูเห็นประตูเป็นบันได แก้วที่สิบ ไปไม่ไหวลงนอน”

เนื่องจากเป็นคำเล่าขานจดจำกันมา จึงช่วยไม่ได้ที่จะจำผิดเพี้ยนหรือตัดต่อแต่งเติมกันไปบ้าง

จาก ‘แก้ว’ กลายเป็น ‘ถ้วย’ ก็มี หรือ แก้วที่สาม แกล้วกล้าพูดจาองอาจ แก้วที่สี่ ผ้าขาดไม่รู้ตัว หรือ เก่งกาจผ้าขาดไม่รู้ตัว แก้วที่ห้า เมามัวพูดไม่กลัวความผิด แก้วที่หก มีฤทธิ์พูดผิดทุกคำ แก้วที่เจ็ด มืดคล้ำมือคลำหนทาง แก้วที่แปด เอวบางเห็นช้างเท่าหมู แก้วที่เก้า โฉมตรูสุดรู้สุดคิด แก้วที่สิบ มืดมิดสิ้นฤทธิ์ ฯลฯ

เมื่อเริ่มก่งก๊ง แก้วที่หนึ่ง นงนุช ทุกอย่างสวยสด โลกงดงาม พูดจาสุภาพอ่อนหวาน อารมณ์ดีสนุกสนานเฮฮา คุยได้ทุกเรื่องตั้งแต่เรื่องทั่วๆ ไป เรื่องจีบผู้หญิงไปจนถึงนินทาผู้หญิง

แก้วที่สอง พุทธวาจา มั่นใจเกินร้อย พูดจามีเหตุผลมีหลักการน่าเชื่อถือ สารพัดปรัชญาชีวิต ความคิดเฉียบคม สมเป็นผู้ใหญ่ใฝ่ธรรมะ

แก้วที่สาม แกล้วกล้าพูดจาฉลาด มาพร้อมกับความกล้า เริ่มมึงวาพาโวย กล้าพูดกล้าแสดงออก กล้าในสิ่งที่ปกติไม่เคยกล้า คุยโวโอ้อวด คิดว่าตัวเองเก่งกาจฉลาดเหนือใครๆ

แก้วที่สี่ องอาจผ้าขาดไม่รู้ตัว ขาดสติยับยั้งชั่งใจ เริ่มบ้าๆ บอๆ ถึงขั้นบ้าระห่ำทำอะไรเลยเถิด ทำอะไรน่าอาย ไม่ระวังจนข้าวของเสียหาย เสื้อผ้าหลุดเมื่อไหร่ไม่รู้ตัว

แก้วที่ห้า เมามัวพูดไม่กลัวผิด เมาได้ที่ สติขาดๆ วิ่นๆ กล้าพูดกล้าทำสิ่งที่ไม่ควร ปากสว่างความลับชาวบ้าน ล่วงเกินวิจารณ์คนอื่นเสียๆ หายๆ ไม่กลัวใครหน้าไหน ไม่กลัวผลที่ตามมา

แก้วที่หก มิ่งมิตรพูดผิดทุกคำ เมาแอ๋เมาหนักขึ้นทุกที ฟังอะไรผิดเพี้ยนไปหมด พูดจาเลอะเทอะวกไปวนมา หาเรื่องเถียงทะเลาะทั่วหน้า เหมาว่าคนอื่นพูดผิดหมด

แก้วที่เจ็ด มืดหน้าตาดำมือคลำหนทาง ตาพร่าตาลายมองไม่ชัด เริ่มเสียศูนย์มึนๆ งงๆ เดินเซแซ่ดๆ ทรงตัวไม่อยู่ มองไม่ค่อยเห็นจนต้องคลำทางเอา

แก้วที่แปด นวลนางเห็นช้างเท่าหมู เมาเต็มที่ตาเริ่มฝาด ภาพในดวงตาบิดเบือน มองอะไรต่อมิอะไรผิดเพี้ยนไป มองทุกสิ่งผิดขนาดจากความเป็นจริง

แก้วที่เก้า โฉมตรูเห็นประตูเป็นบันได สติหลุดลอย สมองมึนตึ้บคิดไม่ออก การรับรู้และประสาทสัมผัสพังพินาศ ควบคุมตัวเองไม่ได้ จำทางไม่ได้ แยกแยะอะไรไม่ได้ทั้งนั้น

แก้วที่สิบ ไปไม่ไหวลงนอน คือหมดสภาพ ม่อยกระรอกลงกับพื้น น็อกคาที่ สิ้นเรี่ยวแรง ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้

จิตรกรรมฝาผนังภายในพระอุโบสถ วัดใหญ่อินทาราม จังหวัดชลบุรี

บทละครในเรื่อง “รามเกียรติ์” บรรยายถึงฤทธิ์เหล้าเอาไว้หลายตอน พระยายักษ์ทศกัณฐ์เชิญพระยามูลพลำสหายยักษ์นครปางตาลมาทำศึกกับมนุษย์ คือ พระรามพระลักษมณ์ ท้าวสหัสเดชะ พี่ชายมูลพลำมาร่วมวงด้วย ให้เหตุผลว่า

“ทศกัณฐ์นั้นเป็นสหายเจ้า ก็เหมือนน้องของเรารักใคร่

พี่จะไปด้วยช่วยชิงชัย สังหารให้ไพรินสิ้นชีวา”

เมื่อพระยายักษ์ทั้งสองยกทัพมายังกรุงลงกา ทศกัณฐ์ก็เลี้ยงต้อนรับเต็มที่ จะนายหรือบ่าวฤทธิ์เหล้าก็เอาอยู่

“๏ เมื่อนั้น สามพระองค์ทรงศักดิ์ยักษา

เสวยเหล้ากลั่นเข้มเต็มประดา จนลืมตาไม่ขึ้นมึนเมา

ต่างองค์ทรงถือตะเกียบจ้อง คีบของกินแกล้มแกมกับเหล้า

แล้วพูดถึงการรบตบพระเพลา กำลังเมาสรวลสันต์สนั่นดัง”

เจ้านายยังเมาขนาดนี้ ลูกน้องจะเมาขนาดไหน

“๏ บัดนั้น พลนิกายนายไพร่พร้อมหน้า

ล้อมสำรับกับข้าวกินเหล้ายา เต็มประดาดุดันเอากันเอง

บ้างอวดกล้าว่ากูความรู้มาก ตีฝีปากโป้งโหยงโฉงเฉง

บ้างนั่งล้อมพร้อมพรักล้วนนักเลง ร้องเพลงไก่ป่าฮาเฮ

ที่เมามายมุทะลุงุงะ ทำเอะอะอึกทึกฮึกขี้เหร่

เที่ยวพาลด่าพาโลโสเก เดินสะดุดทรุดเซเก้กัง (พาโลโสเก, พาโลโฉเก = พาล)

บ้างลุกขึ้นยืนหยัดซัดชาตรี เพื่อนตีกรับพร้อมล้อมหน้าหลัง

บ้างวิวาททุ่งเถียงเสียงดัง อึงอึกทึกทั้งเมืองลงกา”

(อักขรวิธีตามต้นฉบับ)

งานเลี้ยงที่ทศกัณฐ์จัดให้ท้าวสัทธาสูรและวิรุณจำบัง ฤทธิ์เหล้าทำเอาไพร่พลกรุงหัษฎงและจารึกออกอาการกู่ไม่กลับ สติหลุดไปตามๆ กัน

“๏ บัดนั้น พลนิกายนายไพร่พร้อมหน้า

คับคั่งทั้งสองนครา เข้ามากินเลี้ยงเสียงอึกทึก

ตั้งกะพอกจอกสุรารินส่ง ต่างก่งคอดื่มกันอึกอึก

(กระพอก = ภาชนะสำหรับใส่อาหารสมัยโบราณ สานด้วยตอก รูปทรงกล่อง มีฝาครอบ จอก = ภาชนะขนาดเล็กสำหรับตักน้ำดื่ม ทำด้วยโลหะ เช่น ทอง เงิน นาก สัมฤทธิ์ หรือลงหิน รูปร่างคล้ายผลมะนาวตัด จอกมักใช้ตักน้ำดื่มจากขันน้ำขนาดใหญ่ – จาก “พจนานุกรมหัตถกรรมเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน” โดย ศาสตราจารย์วิบูลย์ ลี้สุวรรณ [ราชบัณฑิต])

จนลืมตัวมัวเมาพูดฮึก ทั้งโยธาจารึกหัษฎง

บ้างชวนกันพันผูกเป็นลูกเกลอ อึงอื้ออือเออจนเสียงหลง

บ้างอวดกล้าว่ากูอยู่คง จะนั่งลงให้เอ็งเอาปืนยิง

บ้างกินเป็ดไก่กุ้งมุ่งแกล้ม ทั้งห่อหมกหมูแนมหมดทุกสิ่ง

บ้างว่ากูไปทัพจะจับลิง เอามาปิ้งปนแกล้มแกมสุรา

บ้างคว้าไขว่ไล่นางวิเสทนอก เย้าหยอกยุดผ้าห่มล้มถลา

บ้างชกตีวิวาทวาทา เฮฮาโห่ร้องก้องไป” (อักขรวิธีตามต้นฉบับ)

เมาเละขนาดนี้ คงไม่ใช่แค่สิบจอก หรือสิบแก้ว แต่เป็นสิบไห



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

ชาวไร่คนสุดท้ายของโลก (2)
การ์ตูน สะดุดยิ้ม by พล
เครือข่ายค้าปลีกญี่ปุ่น
ไม่เมาไม่เลิกรา (1)
หลายองค์กรระดับโลกยกเลิก ‘ท่านั่งยองๆ เท้าชิด มือปิดหู’ ในการรับมือฟ้าผ่า
นั่งรถเข็น…ไปญี่ปุ่น (4) ทานซูชิที่ญี่ปุ่น
ทาวน์เฮาส์ ทางเลือกใหม่
การ์ตูน อรุณ วัชระสวัสดิ์
นางสีดา กับพระราม สัญลักษณ์แห่งการช่วงชิงความอุดมสมบูรณ์ ในมหากาพย์รามายณะ
การ์ตูน san_d1196
วิกฤต ‘บูลลี่ออนไลน์’ โจทย์ใหญ่-สกัดภัยไซเบอร์
กอดหน่อย อ่อยแล้วนะ : ภารกิจสร้างหุ่นยนต์เบย์แม็กซ์