สัมผัสแง่งามสุดขมขื่น และความรักอันร้าวราน ผ่านอัลบั้ม O ของ เดเมียน ไรซ์
บทความพิเศษ | ศรัณยู ตรีสุคนธ์
สัมผัสแง่งามสุดขมขื่น
และความรักอันร้าวราน
ผ่านอัลบั้ม O ของ เดเมียน ไรซ์
The Blower’s Daughter ของ เดเมียน ไรซ์ เป็นเพลงโฟล์กที่เรียบง่ายอย่างยิ่ง เครื่องดนตรีที่เล่นมีเพียงไม่กี่ชิ้นเท่านั้น ที่ใช้หลักๆ ก็คือ อะคูสติกกีตาร์หนึ่งตัว (ที่เล่นผ่านการใช้ลูปเอฟเฟ็กต์เพื่อทำให้เหมือนมีกีตาร์หลายตัวและเครื่องดนตรีหลายชิ้นได้) นอกจากนี้ก็ยังมีกีตาร์ไฟฟ้าและเชลโล่
เพลงนี้มีสองสิ่งที่สามารถสอดผสานรัดรึงเข้าไว้ด้วยอย่างเป็นหนึ่งเดียวได้อย่างน่าทึ่ง
สองสิ่งนั้นคือหัวใจที่พังทลายและความหวังที่ถึงแม้เพียงจะเล็กน้อยเพียงใดก็ตาม แต่นี่คือสิ่งเดียวในเพลงที่ทำให้ผู้ฟังสัมผัสได้ว่า “ถ้าหัวใจที่ถึงแม้ว่าจะแหลกสลายเพียงใดก็ตาม แต่ถ้าหากมันยังคงเต้นได้อยู่ ความหวังที่จะมีชีวิตอยู่ก็ยังคงมีต่อไป และความร้าวราวนั้นจะค่อยๆ กลับคืนสู่สภาพเดิมอีกครั้งในสักวันหนึ่ง”
เสียงร้องของเดเมียน ไรซ์ เต็มเปี่ยมไปด้วยความรู้สึกในทุกตัวอักษรที่เขาร้องมันออกมา
เขาปลดปล่อยความเศร้าโศก เล่ามันเหมือนดั่งฉากและชีวิตที่ยากแค้นเหมือนหลุดออกมาจากหน้าหนึ่งในวรรณกรรมของฟิโอดอร์ ดอสโตเยฟสกี
แต่มันก็ยังมีประกายแห่งความหวังเหมือนได้เห็นส่วนที่สว่างสดใสในมุมที่มืดมิดที่สุดในภาพ The Starry Night ของ วินเซนต์ แวน โก๊ะ
และผู้มอบความหวังดั่งภาพของแวน โก๊ะ นั้นให้กับเราก็คือ เสียงร้องของนักร้องสาวชาวไอริช ลิซ่า แฮนนิแกน
ภาพรวมใน O (2002) สตูดิโออัลบั้มชุดแรกของนักร้องและนักแต่งเพลงหนุ่ม เดเมียน ไรซ์ ก็เป็นเช่นนั้น
นี่คืองานเพลงที่เล่าถึงโศกนาฏกรรมความรักที่ล่มสลาย ความขื่นขมที่เคลือบเอาไว้ด้วยความอ่อนหวาน
มีนิยายและวรรณกรรมโศกนาฏกรรมความรักหลายเรื่องที่สะท้อนแนวคิดอัลบั้ม O ของ เดเมียน ไรซ์ ได้อยู่เหมือนกัน
อย่างเช่น Wuthering Heights ของ เอมิลี บรองเต้ Anna Karenina ของ ลีโอ ตอลสตอย
รวมถึงภาพยนตร์ช้ำรักที่วนลูปซ้ำแล้วซ้ำเล่าอย่าง Brief Encounter ของ เดวิด ลีน Casablanca ของ ไมเคิล เคอร์ติซ
รวมถึงหนังที่ถ่ายภาพได้งดงามจับใจที่สุดอย่าง In the Mood for Love ของ หว่อง คาร์ ไว ด้วย
เดเมียน ไรซ์ เคยให้สัมภาษณ์กับทาง CLUAS ซึ่งเป็นสื่อดนตรีที่ให้ความสำคัญกับซีนดนตรีอินดี้ในประเทศไอร์แลนด์เอาไว้ว่า เขาตั้งใจใช้ตัวอักษร O เป็นชื่ออัลบั้มเพราะมันเชื่อมโยงกับท่อนหนึ่งในเพลง Amie
บริบทในส่วนนี้น่าสนใจเพราะมันเป็นการเปลี่ยนผ่านข้ามสื่อในหลายศาสตร์ได้อย่างแยบยล
โดยในเพลง Amie มีท่อนหนึ่งที่ร้องว่า “Amie, come sit on my wall, read me the Story of O” หนังสือที่ Amie ถูกสั่งให้อ่านในท่อนนี้ของเพลงคือนิยายที่มีชื่อว่า Story of O ของนักเขียนหญิงชาวฝรั่งเศส พอลลีน เรอาจ
ที่กล่าวถึงความสัมพันธ์อันร้าวฉาน และถึงแม้ว่าจะมีการการซ่อมแซมความสัมพันธ์ให้กลับมาดีดังเดิมได้ ท้ายที่สุดแล้วความรวดร้าวก็ยังคงเกิดขึ้นสลับกันไปมาไม่รู้จบ ซึ่งคำถามที่อัลบั้ม O ของ เดเมียน ไรซ์ ตั้งคำถามต่อผู้ฟังก็คือ
“เราสามารถยอมสละละทิ้งอำนาจเหนือร่างกาย จิตใจ และตัวตนของตัวเองเพื่อความรักได้ไกลและนานแค่ไหน”
เป็นธรรมชาติของมนุษย์ที่ถึงแม้ว่าจะเรียนรู้ความผิดพลาดในอดีต แต่ความเย้ายวนใจทั้งทางร่างกายและจิตใจทำให้มนุษย์ยังคงยึดติดอยู่กับวงจรเดิมๆ นั่นก็คือพ่ายแพ้ให้กับความรู้สึกที่อยู่เหนือเหตุผลและศีลธรรมจนยอมทำในสิ่งที่ผิดครรลองคลองธรรมอยู่ร่ำไป ดั่งการหมุนเวียนของวงกลมที่ไม่มีวันสิ้นสุด
คล้ายกับเรื่องราวของซิซิฟัส กษัตริย์แห่งเมืองโครินธ์ในเทพปกรณัมกรีกที่ท้าทายอำนาจของทวยเทพจนถูกเหล่าเทพแห่งโอลิมปัส
โดยเฉพาะซุส ลงโทษด้วยการสั่งให้เขากลิ้งก้อนหินขนาดมหึมาขึ้นไปบนภูเขา
แต่ทุกครั้งที่ใกล้ถึงยอดเขา หินจะกลิ้งกลับลงมา เขาจึงต้องเริ่มต้นใหม่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นดั่งวงกลมแห่งการลงทัณฑ์ไม่มีวันจบสิ้น
Volcano เป็นหนึ่งในเพลงที่แฟนๆ ของเดเมียน ไรซ์ รักและชื่นชอบมากที่สุด
คอร์ดกีตาร์และเบสไลน์ที่เล่นแบบย่ำๆ สอดคล้องกับเสียงเครื่องสายที่สร้างความรู้สึกหมองหม่นอย่างได้ผล
ท่อนที่ร้องว่า “What I am to you is not what you mean to me. You give me miles and miles of mountains” แปลอย่างกระชับได้ว่า “สิ่งที่ฉันเป็นสำหรับเธอ ตรงกันข้ามกับสิ่งที่เธอมีความหมายสำหรับฉัน และเป็นเธอนั่นเองที่หยิบยื่นภูเขาสูงใหญ่ที่ทอดยาวสุดสายตาเพื่อให้ฉันต้องก้าวผ่านไปให้ได้”
สิ่งที่เดเมียน ไรซ์ ต้องการสื่อผ่านเพลงนี้ก็คือ ภูเขาลูกหนึ่งที่ถึงแม้ว่าจะตั้งตระหง่านกั้นกลางระหว่างคนสองคนให้อยู่ออกไปไกลแต่ไหนก็ตาม ความรักและความปรารถนาจะกลายเป็นแรงผลักให้เราดั้นด้นเดินทางผ่านอุปสรรคนานัปการเพื่อที่จะชนะใจใครบางคนให้ได้
หรือถ้าหากพูดให้ลึกกว่านั้นก็คือ การได้รับความรักตอบกลับมาที่นับว่ามีคุณค่ามากแล้ว ก็ยังไม่ยิ่งใหญ่เท่ากับการที่เราได้เป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน
แต่ O ไม่ได้เป็นอัลบั้มที่มองโลกในแง่ดีเช่นนั้น Volcano เป็นเพลงที่เปิดพื้นที่แห่งความสัมพันธ์ในฐานะแรงดึงดูดที่ทั้งสองฝ่ายมีส่วนร่วมด้วยกัน ถึงแม้ความสัมพันธ์นั้นจะเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ความขัดแย้ง และความเสี่ยงที่จะทำร้ายกันเอง
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดก็คือภาพของภูเขาไฟ ซึ่งเดเมียนใช้เป็นอุปมาแทนอารมณ์และแรงปรารถนาที่สะสมอยู่ภายในที่รอวันที่จะปะทุขึ้นมา
Cannonball น่าจะเป็นเพลงที่มีเมโลดี้ ที่สวยที่สุดเพลงหนึ่งในอัลบั้ม O แต่มันก็ซ่อนความเหงาเศร้าอยู่ภายในอย่างลึกซึ้งทีเดียว โดยธรรมชาติแล้ว เนื้อเพลงของเดเมียน ไรซ์ มีความเป็นกวีนิพนธ์อยู่ค่อนข้างมาก วิธีการเขียนก็มีสัมผัสคล้องจองกันในเชิงสัมผัสและความหมาย และนี่คือเพลงที่นับว่าโดดเด่นที่สุดถ้าหากมองในมุมนั้น
โครงสร้างคอร์ดกีตาร์และการเลือกใช้โน้ตของเพลงนับว่าเรียบง่ายแต่ทว่าสวยงามอย่างลึกซึ้ง แต่ความงามในความเจ็บปวดของเสียงดนตรีเหล่านั้นแทบเทียบไม่ได้เลยกับวิธีการแต่งเพลงของเดเมียนในเพลงนี้
Cannonball พูดถึงใครบางคนที่ยังคงเวียนวนอยู่ข้างกายเราไม่ต่างจากภูตผี
เราจำรสสัมผัสจากรอยจูบของใครคนหนึ่งได้ แม้เจ้าของปากจะจากไปแล้ว
ยังมีบางพื้นผิวบนใบหน้าที่หลุดพ้นไปจากการประทับรอยจูบของเราไปนานแล้ว แม้เราจะรู้ดีว่าไม่มีส่วนไหนเลยบนใบหน้านั้นที่เราไม่ได้สัมผัส แต่วันเวลากลับทำให้ใครคนนั้นเลือนรางไปทุกที แต่ในขณะเดียวกันมันก็อยู่ในร่างของเรา เป็นผีที่สิงสู่อยู่ในจิตใจเราและไม่เคยจากไปไหนเลย
ความรักในความหมายของเดเมียน ไรซ์ นั้นทั้งดูงดงาม, ปลอดภัย และอันตรายไปในเวลาเดียวกัน Cannonball หรือ “กระสุนปืนใหญ่” ในเพลงนี้พุ่งทะยานไปข้างหน้ารวดเร็ว
แต่เดเมียนกลับใช้คำว่า Float ที่แปลว่า “ล่องลอยอยู่กลางอากาศ”
การใช้คำพูดเปรียบเปรยในสิ่งที่ดูเหมือนว่าจะไม่สามารถเข้ากันได้เลยอย่าง “ก้อนหินสอนให้ฉันบิน” “ความรักสอนให้ฉันโกหก” และ “ชีวิตสอนให้ฉันตาย” นั้น แท้ที่จริงแล้วมันคือสิ่งเดียวกันตั้งแต่แรก
ความทุกข์ไม่ได้ทำให้เราจมอยู่กับความหนักมันเสมอไป เพราะการเอาชนะความทุกข์ตามโลกียวิสัยก็คือพาใจให้โบยบินออกไปเพื่ออิสระเสรีภาพ ความจริงอาจเป็นสิ่งที่แย่กว่าการโกหกก็ได้ ถ้าหากเรารักใครบางคนอย่างไม่มีข้อแม้ และในวินาทีแรกที่เราสูดอากาศหายใจเข้าปอดหลังคลอดออกมาจากครรภ์มารดา เชิงตะกอนก็รอให้เราเดินทางไปถึงตั้งแต่วันนั้นแล้ว
ดังนั้น คำว่า Fall หรือ “การร่วงหล่น” ในเพลง Cannonball ถือเป็นความกำกวมที่มีแง่งามของมัน เพราะมันเป็นไปได้ทั้งการตกหลุมรักและร่วงหล่นลงไปในความเจ็บปวด และไม่ใช่การเกิดสิ่งนี้ก่อนหรือเกิดสิ่งนี้ขึ้นทีหลัง แต่เป็นการเกิดขึ้นพร้อมๆ กัน
ส่วนตัวเคยดูคอนเสิร์ตของเดเมียน ไรซ์ มาแล้วสามครั้ง
ไม่มีครั้งไหนเลยที่จะไม่ทึ่งกับความสามารถในการจัดการกีตาร์เพียงตัวเดียวกับลูปเอฟเฟ็กต์ ที่เปลี่ยนกีตาร์เพียงหนึ่งตัวให้กลายเป็นวงดนตรีชุดใหญ่ได้อย่างน่าอัศจรรย์
ข่าวดีสำหรับแฟนเพลงชาวไทยก็คือทาง VIJI CORP โปรโมเตอร์ที่นำสุดยอดวงดนตรีระดับโลกมาเล่นสดในไทยมาแล้วมากมาย จะจัดการแสดงคอนเสิร์ตของเดเมียน ไรซ์ เพื่อฉลองครบรอบ 25 ปีของอัลบั้ม O ด้วยการทัวร์คอนเสิร์ตเพียง 25 เมืองทั่วโลก
และกรุงเทพฯ ก็เป็นหนึ่งในนั้นในปีหน้า
ซึ่งแน่นอนว่าเพลงฮิตทุกเพลงจากอัลบั้มชุดนี้จะถูกนำมาเล่นอย่างแน่นอน
โดยโชว์จะจัดขึ้นที่ SiamPic Hall ชั้น 7 Siam Square One ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ปี 2027
ส่วนบัตร General Sale เปิดวางจำหน่ายศุกร์ที่ 23 ตุลาคม ซึ่งตรงกับวันนี้เป็นวันแรกพอดี
ใครที่เคยดูโชว์ของเดเมียน ไรซ์ มาแล้ว นี่คือโอกาสอันดีที่จะไปซ้ำอีกรอบ ส่วนใครที่ไม่เคยชมโชว์ของเขาเลย นี่คือโอกาสที่ต้องขอพูดจากใจและเรียนตามตรงว่า “ไม่ควรพลาดจริงๆ”
