หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ
The Good, the Bad and the Ugly
20 ปี เล่นการเมือง ในหุบเหว
1 การเล่นการเมือง คือการชิงอำนาจรัฐ
ปีนี้ครบรอบ 20 ปีเกม Power Play
ประชาชนดูข่าวและการวิเคราะห์ ผ่านจอทุกวันเหมือนดูภาพยนตร์ แต่นี่เป็นการชิงอำนาจรัฐของจริง
ที่มันดุเดือดเพราะการชิงอำนาจในประเทศไทยไม่ได้อยู่ในกรอบของกติกาแบบประชาธิปไตย
โหมโรงตั้งแต่ปี 2548 และก็เปิดฉากด้วยการรัฐประหาร 2549 ตุลาการภิวัฒน์ 2551 สังหารหมู่ผู้ชุมนุม ปี 2553 รัฐประหารปี 2557 คสช.ปกครองต่อ ร่างรัฐธรรมนูญ 2560 และกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ เปิดช่องให้ใช้วิธีการต่างๆ ทั้งในและนอกสภา เพื่อชิงอำนาจ
แม้เราพยายามไต่ขึ้นจากเหว แต่การมี ส.ว. แต่งตั้ง จาก คสช. 250 คน และมีบทเฉพาะกาลให้เลือกตั้งนายกรัฐมนตรีได้ ทำให้มาถึงแค่ปากเหว ในปี 2562 หลังเลือกตั้ง ส.ว. เลือก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกฯ ตามแผนสืบทอดอำนาจ
ในปี 2566 หลังเลือกตั้ง ส.ว.ไม่เอาพรรคก้าวไกลที่ได้คะแนนมากที่สุด ยอมเปลี่ยนเป็นพรรคเพื่อไทยซึ่งได้ที่ 2 กลายเป็นรัฐบาลผสม ที่ไม่ลงตัว
จากนั้นจะพบว่ามีกฎเกณฑ์ละเอียดยิบย่อยตั้งแต่กฎหมายแบบรุนแรงจนถึงระดับจริยธรรม รัฐบาลนายกฯ เศรษฐา ทวีสิน ก็ถูกล้มไปเมื่อเปลี่ยนเป็นรัฐบาลนายกฯ แพทองธาร ชินวัตร ก็คาดการณ์กันว่า ไม่น่าอยู่รอดได้เกิน 1 ปี และตอนนี้ดูเหมือนจะเป็นจริงแล้ว
บทต่อไปของการเมืองนี้ขึ้นอยู่กับผู้กำกับแล้วว่าจะเอาอย่างไร
โอกาสรอดยังพอมีอยู่ เพราะถ้าเพื่อไทยทรุดลงไปมาก พรรคประชาชนก็จะขยายอย่างเร็ว ผู้ที่เคยลงคะแนนให้ 2 พรรคนี้ กว่า 25 ล้านคน ไม่ย้ายไปลงคะแนนให้ฝ่ายอนุรักษนิยมแน่นอน
2 ผู้ที่ลงเล่นสนามการเมือง มีหลายฝ่าย แต่ใครบ้างคือผู้บงการ
นับตั้งแต่อดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร กลับเข้ามาหลายคนคิดว่าข้อตกลงทางการเมืองน่าจะทำให้รัฐบาลพรรคเพื่อไทยทำงานต่อได้ 2-3 ปีเป็นอย่างน้อย
แต่ทันทีที่รัฐบาลเศรษฐาถูกโค่นลงด้วยข้อหาผิดจริยธรรม จากการตั้งรัฐมนตรี และก็เริ่มมีคลื่นซัดกระหน่ำเข้าใส่ เป็นคลื่นลูกเก่า ที่ใช้วิธีการทางกฎหมาย ดูเหมือนฝ่ายตรงข้ามรู้อยู่แล้วว่าการใช้วิธีทางรัฐสภาไม่มีทางโค่นพรรคเพื่อไทยได้ กระบวนการแบบตุลาการภิวัฒน์จึงย้อนกลับมาอีกครั้ง
ผู้ที่เล่นการเมืองมิใช่มีเพียงแค่นักการเมืองที่เป็น ส.ส. หรือรัฐมนตรีหรือคนที่อยู่ในพรรคการเมืองเท่านั้น
ปัจจุบันได้มีผู้ที่เข้าร่วมกระจายออกไปเริ่มตั้งแต่คนที่สนใจการเมืองท้องถิ่น เทศบาล อบจ. อบต. ข้าราชการบางส่วนที่เข้าร่วมก็เพราะหวังการเลื่อนตำแหน่ง ส.ว.แม้ไม่สังกัดพรรคหรือจะแอบสังกัดพรรค เข้าร่วมเพราะอยากมีอำนาจ
ยังมีผู้ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการยุติธรรมตัดสินชี้ถูกผิดเริ่มตั้งแต่องค์กรอิสระทุกองค์กร ศาลรัฐธรรมนูญและหลายคดีจะเกี่ยวพันไปถึงตำรวจและอัยการ
สุดท้ายคือกลุ่มนายทุนที่เป็นผู้อยู่เบื้องหลังและเป็นท่อน้ำเลี้ยงให้กับพรรคการเมืองและนักการเมือง
แต่ที่ไม่น่าเชื่อคือ ล่าสุด ไม่เพียงมีผู้เล่นบนถนน แต่มีผู้เล่นที่เป็นคนต่างชาติมาร่วมด้วย
เกมการเมืองทุกพรรคการตัดสินใจส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับคนกลุ่มเล็กๆ ที่อยู่ในพรรค และอยู่เบื้องหลังพรรค
3 ขณะนี้ครบรอบ 1ปี คดีฮั้ว ส.ว. คือตัวชี้วัดทิศทางการเมือง ไม่ใช่ในสภา
ถ้าย้อนกลับไปดูคดีฮั้ว ส.ว. จะพบว่าขณะนี้ผ่านมาแล้วครบ 1 ปี แต่ ส.ว.ที่ถูกกล่าวหาทั้งหมดยังอยู่ดีมีสุข เข้าสภารับเงินเดือน แต่คนที่ไปกล่าวหา ถูกฟ้องร้อง ถูกหยุดปฏิบัติหน้าที่
นักร้องบางคนซึ่งเคยร้องพรรคการเมืองอื่นแล้วอยู่สบาย บัดนี้เมื่อมาเล่นงานคดีฮั้ว ส.ว. กลับโดนเล่นงานกับขุดคุ้ยคดีเก่าขึ้นมาถูกติดคุกโดยไม่ให้ประกันตัว
แม้แต่รัฐบาลก็ยังเอาตัวแทบไม่รอด ฮุน เซน บอกแล้วว่า คุณคิดจะเล่นงานเขาระวังเขาจะเล่นงานคุณก่อน
คดีฮั้ว ส.ว. ถ้าไม่มีหลักฐานและพยานชัดเจนมากมาย ป่านนี้คงถูกปัดตกไปแล้ว แต่หลักฐานหนาแน่นพยานมากมาย คนเกี่ยวข้องเป็นพัน การปัดตกจึงไม่ง่าย แต่ก็มีวิธีดึงให้ล่าช้า บัดนี้ ส.ว.ทั้งหลายจึงยังทำหน้าที่โหวตตั้งกรรมการองค์กรอิสระ ซึ่งกรรมการทั้งหลายก็จะมีหน้าที่มาเกี่ยวข้องกับคดีที่ฟ้องร้องกันอยู่ในปัจจุบันทั้ง กกต. ป.ป.ช. และศาลรัฐธรรมนูญ
มีคนกังวลว่า ถ้ารัฐบาลล้มลงก่อนคดีฮั้ว ส.ว.จะสิ้นสุด จะเกิดการเปลี่ยนแปลงในทางคดีตอนสุดท้ายหรือไม่
และมองจากสถานการณ์วันนี้หลายคนยิ่งไม่แน่ใจเพราะคดีฮั้ว ส.ว.เดินช้ามาก ในขณะที่เกมการล้มรัฐบาลหรือการตัดสินเกี่ยวกับการฟ้องร้องคนของรัฐบาลเดินเร็วมาก
ถ้าคดีนี้ไม่มีคนผิด เราจะลงสู่ก้นเหวอีกครั้ง
4 โอกาสการครองอำนาจของพรรคเพื่อไทย จะนานแค่ไหน
วิเคราะห์กันว่ามีโอกาสไม่เกิน 2-3 เดือน คดีที่นายกฯ แพทองธารถูกยุติการปฏิบัติหน้าที่ชั่วคราวคงจะตัดสินภายใน 60 วัน ถ้าศาลเห็นว่าไม่ผิดนายกฯ แพทองธารก็ทำหน้าที่ต่อไป แต่สถานะทางการเมืองก็คลอนแคลนลงแล้ว
ถ้าศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าผิด นายกฯ ก็ต้องออกจากตำแหน่งและมีการตั้งนายกฯ คนใหม่
ตามที่คาดการณ์กันไว้คนที่ถูกเสนอชื่อน่าจะเป็นแคนดิเดตนายกฯ ชัยเกษม นิติสิริ ซึ่งก็ยังมีปัญหาว่าพรรคร่วมอื่นๆ จะยังเห็นด้วยหรือไม่ หรืออาจจะอยากต่อรองตำแหน่ง แล้วแต่ละพรรคจะมองเกมของตนเองอย่างไร
เพราะในความเป็นจริงไม่มีพรรคใดที่พร้อมจะเลือกตั้งในเวลานี้ และยังมีการแตกแยกภายใน ทำให้ไม่รู้ชะตากรรมว่ายุบสภาแล้วจะเป็นอย่างไร ดังนั้น ในลึกๆ แล้วแต่ละพรรคยังอยากจะครองตำแหน่งรัฐมนตรีที่เพิ่งได้มา และทำงานไปสักระยะอย่างน้อยก็ 5-6 เดือน
พรรคที่มีปัญหาน้อยสุดน่าจะเป็นพรรคประชาชน ถ้าชัยเกษมเข้ามาเป็นนายกฯ แล้วยุบสภาเร็ว จะเข้าทางพรรคประชาชน
แต่ถ้ามองการเมืองในระยะ 5-6 เดือนถือว่าสั้นมาก คนที่อยากย้ายพรรคจะรอดูสถานการณ์ และโปรโมชั่น นาทีทอง แต่คนที่อยากตั้งพรรคใหม่มีเวลาไม่พอ
สถานการณ์วันนี้ ถึงการเลือกตั้งครั้งหน้า กลายเป็น 3 ก๊ก The Good, the Bad and the Ugly
5 บทสรุปของสถานการณ์ปัจจุบัน
แนวทางแรกถ้านายกฯ หลุดกับดักออกมาได้ แม้บริหารต่อไปก็จะถูกโจมตีอย่างต่อเนื่องจากฝ่ายแค้น แต่ฝ่ายค้านก็จะเชียร์ให้ยุบสภา ดังนั้น การยุบสภาจึงมีความเป็นไปได้ในต้นปี 2569
แนวทางที่ 2 ไม่ว่านายกฯ จะลาออกก่อนศาลตัดสินหรือถูกศาลตัดสินให้ออกจากตำแหน่ง พรรคเพื่อไทยก็จะเสนอชื่อแคนดิเดตชัยเกษม และก็มีความเป็นไปได้ว่าจะได้เป็นนายกฯ มากกว่าอนุทิน ชาญวีรกูล ซึ่งจะทำให้พรรคร่วมทั้งหมดสามารถบริหารต่อไปได้ อาจจะนานถึง 6 เดือนหรือนานกว่า แต่สภาพความมั่นคงและเสถียรภาพของรัฐบาล ก็จะทำให้มีการเตรียมการยุบสภาอีกเช่นกัน
เพียงแต่สถานการณ์การเข้าโจมตีต่อนายกฯ ชัยเกษมอาจลดลงในช่วงต้น ทำให้การยุบสภาอาจเลื่อนออกไปได้อีกระยะหนึ่ง
ผลกระทบจากการเมืองตลอด 20 ปี
ทำให้เกิดการเสื่อมถอยของระบอบประชาธิปไตย และการเมืองระบบรัฐสภา
ประชาชนขาดความเชื่อมั่น ทั้งสภาผู้แทน และวุฒิสภา
ประชาชนขาดความเชื่อมั่นต่อพรรคการเมืองในระดับที่ต่างกัน
ดังนั้น ในการเลือกตั้งครั้งหน้าหลายพรรคจะได้ ส.ส.ไม่ถึง 10 บางพรรคอาจจะสูญหายไป
การบริหารถูกเตะตัดขาตลอด แม้จะมีวิกฤตของประเทศ
ประชาชนขาดความเชื่อมั่นต่อระบบตรวจสอบและระบบยุติธรรม
คนดีมีความสามารถ ไม่กล้าเข้าวงการเมือง
หลังการเลือกตั้งครั้งหน้าไม่ว่าจะเกิดเมื่อไรก็ตาม เสถียรภาพทางการเมืองจะอยู่ในระดับต่ำ สภาพ 3 ก๊ก The Good, the Bad and the Ugly จะทำให้การต่อรองทางการเมืองแรงขึ้น จนเกิดปัญหา
ทางแก้ไขทางเดียว คือจะต้องมีรัฐธรรมนูญใหม่ที่สอดคล้องกับสภาพการเมืองปัจจุบันและควบคุมไม่ให้เล่นนอกกฎกติกาอย่างเข้มงวด แต่ถ้า ส.ว.ไม่ยอมก็ทำไม่ได้
