หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ
คดีการเมือง
ที่อาจทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
คดีรองประธานสภา
ตัดสิทธิลงรับสมัครเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปี
บทเรียนที่ทำให้มีการเปลี่ยนเล็กๆ
จากการที่ภัณฑิล น่วมเจิม ส.ส.กรุงเทพฯ (คลองเตย-วัฒนา) พรรคประชาชน ได้รวบรวมรายชื่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 121 คน ยื่นประธานสภาส่งไปยังศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อถอดถอนพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน รองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 1 ออกจากตำแหน่ง จากกรณีการตั้งโครงการของบประมาณของสภาผู้แทนราษฎรที่ส่อไปในทางทุจริต …
เมื่อ 1 สิงหาคม 2568 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยสั่งเพิกถอนตำแหน่ง ส.ส. และตัดสิทธิลงรับสมัครเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปี พิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน ส.ส.เชียงราย พรรคเพื่อไทย จากกรณีที่เขาถูกร้องว่าใช้อำนาจอนุมัติโครงการของสำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้แก่ โครงการพัฒนาศักยภาพเยาวชน โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน และโครงการส่งเสริมบทบาทของสตรี ในเขตพื้นที่เลือกตั้งของตัวเอง
โดยศาลวินิจฉัยว่ามีเจตนานำงบประมาณแผ่นดินไปใช้เพื่อการหาเสียงสร้างความนิยมให้กับตัวเอง อีกทั้งยังได้ตั้งงบประมาณต่อเนื่องจากปี 2568 มาถึงปี 2569 แสดงให้เห็นเจตนาในการหาผลประโยชน์ หาเสียง หรือสร้างความนิยมให้กับตัวเองอย่างต่อเนื่อง ถือว่าผิดมาตรา 144 วรรค 2
ที่ป้องกันไม่ให้ ส.ส. ส.ว. หรือ กมธ.เสนอแปรญัตติ หรือกระทำการใดๆ ทั้งทางตรงหรือทางอ้อมเอางบประมาณของแผ่นดินไปใช้เพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองของตนเองหรือสร้างความนิยมให้ตัวเอง
คดีของนายกรัฐมนตรีแพทองธาร ชินวัตร
ส.ว. 36 คน ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคสาม ประกอบมาตรา 82 ว่าความเป็นนายกรัฐมนตรีของ น.ส.แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี สิ้นสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคหนึ่ง (4) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5) หรือไม่
ข้อกล่าวหามาจากคลิปเสียงสนทนาทางโทรศัพท์ระหว่างนายกฯ แพทองธาร กับสมเด็จฮุน เซน ประธานวุฒิสภากัมพูชา เกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหาชายแดนไทย-กัมพูชา
ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้นายกฯ หยุดปฏิบัติหน้าที่ จนกว่าศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำวินิจฉัย
ขณะนี้การยื่นคำชี้แจงของนายกรัฐมนตรีก็จบไปแล้วเหลือแต่เพียงรอฟังคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญว่าจะออกมาอย่างไร
นักวิเคราะห์ก็มองออกมาหลายทาง ถ้าพิจารณาตามท่าทีของพรรคเพื่อไทยขณะนี้พบว่ามั่นใจว่าจะสามารถผ่านด่านนี้ไปได้ ดังนั้น จึงรอคำวินิจฉัยของศาล
แต่บางคนก็มองว่างานนี้น่าจะผ่านลำบาก ดังนั้น ถ้าพรรคเพื่อไทยประเมินในนาทีสุดท้ายว่าไม่ผ่าน ก็จะให้นายกฯ แพทองธารลาออก เพื่อจะได้ไม่มีข้อหาผิดจริยธรรมร้ายแรงจนหมดสิทธิเล่นการเมือง
แต่เมื่อลาออกแล้วก็คิดว่าสามารถส่งนายกฯ คนใหม่คือคุณชัยเกษม นิติสิริ เข้าไปชิงตำแหน่งนายกฯได้ นักวิเคราะห์ส่วนหนึ่งก็มองว่าเป็นการเสี่ยง เพราะจะมีการต่อรองตำแหน่งกันอย่างมากมายจนอาจจะตั้งนายกฯ ไม่สำเร็จก็ได้ ความวุ่นวายที่ตามมาจะมีผลถึงเสถียรภาพรัฐบาลอย่างมาก
คดีนี้ผลการตัดสินอาจจะออกมาเร็วกว่าที่คาด เมื่อนายกฯ ยื่นคำชี้แจงและเหตุผลทั้งหมดไปให้ศาลแล้วก็ไม่มีประเด็นอะไรที่จะต้องสืบสวนสอบสวนต่อไป
คดีของอดีตนายกฯ ทักษิณ
คดีมาตรา 112 คงไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง โอกาสชนะคดีมีสูง แต่ถ้ามีปัญหา นายทักษิณก็ไม่ได้มีตำแหน่งในรัฐบาล แต่คดีนี้ยังอีกยาวเพราะจะต้องมีอีก 2 ศาลทั้งอุทธรณ์และฎีกา
ส่วนคดีการรักษาตัวที่ชั้น 14 ก็ไม่น่ามีผลต่อการเปลี่ยนแปลงใดๆ ในรัฐบาล ถ้าการตัดสินออกมาในทางลบคนที่ได้รับผลกระทบน่าจะเป็นบุคลากรที่เกี่ยวข้อง
ส่วนผลทางการเมืองได้ถูกตัดสินออกมาในสายตาประชาชนแล้ว
คนที่เชียร์ก็บอกว่าทำได้ ที่จริงแล้วไม่ควรติดคุกแม้แต่วันเดียว
คนที่ชังก็บอกว่าทำแบบนั้นไม่ได้ จะต้องติดคุก
คดีมาตรา 144 ที่อาจกระทบ
ต่อทั้ง ส.ส.และ ส.ว.เกือบทั้งสภา
เนื่องมาจากนายชาญชัย อิสระเสนารักษ์ อดีต ส.ส.ปชป. ร่วมกับคณะที่มีสมชาย แสวงการ อดีต ส.ว., นิติธร ล้ำเหลือ และเจษฎ์ โทณะวณิก ไปยื่นร้องเรื่องจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2568 ว่ามีการใช้งบประมาณที่ผิด
คือ การนำเงินงบประมาณจำนวน 35,000 ล้านบาท ที่ปรับลดมาแล้วไปเป็นงบฯ กลางเพื่อใช้จ่ายในโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจ เติมเงิน 10,000 บาทผ่านดิจิทัลวอลเล็ต และการที่ ส.ส.จำนวน 309 คน และ ส.ว.จำนวน 175 คน ร่วมโหวตผ่านงบประมาณปี 2568 ในวาระ 2 และวาระ 3
รวมถึงคณะกรรมาธิการงบประมาณปี 2568 จำนวน 72 คน ร่วมการกระทำความผิดการแปรญัตติงบประมาณในชั้นกรรมาธิการ โดยนำเงินจากงบฯ กลาง จำนวน 1,256 ล้านบาท มาเพิ่มให้กองทุนเพื่อผู้ที่เคยเป็นสมาชิกรัฐสภาด้วย ซึ่งรัฐธรรมนูญมาตรา 144 ห้ามไม่ให้ไปตัดงบประมาณเกี่ยวกับเรื่องของการให้เงินกู้ที่กฎหมายมีการบังคับเอาไว้
มาตรา 144 กำหนดว่า…การพิจารณางบประมาณ ห้ามแก้ไขเพิ่มเติมงบประมาณ เพราะเป็นการเพิ่มภาระให้ฝ่ายบริหารไปหารายได้มาเพิ่มเติม แต่ให้ตรวจสอบว่ารายการงบประมาณใดที่ไม่คุ้มค่า ไม่เหมาะสม ก็ตัดหรือปรับลดได้เท่านั้น
เว้นแต่สามเรื่องที่รัฐธรรมนูญห้ามไม่ให้ปรับลด ได้แก่ (1) เงินส่งใช้ต้นเงินกู้ (2) ดอกเบี้ยเงินกู้ และ (3) เงินที่กำหนดให้จ่ายตามกฎหมาย สองประเภทแรก คือ เงินกู้ เมื่อมีหนี้ที่ต้องชำระ จึงปรับลดงบประมาณส่วนนี้ไม่ได้ ส่วนข้อที่สาม เช่น เงินเดือนข้าราชการ
มาตรา 144 วรรคสอง กำหนดห้ามไม่ให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) หรือกรรมาธิการ (กมธ.) แปรญัตติหรือกระทำการใดที่ทำให้ ส.ส ส.ว. กมธ. มีส่วนในการใช้งบประมาณรายจ่ายไม่ว่าจะทางตรงหรือทางอ้อม
โดยเหตุที่กำหนดไว้แบบนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการแปรญัตติเอางบฯ ไปลงพื้นที่ของตัวเอง เหมือนที่เคยมีในอดีต เช่น การนำงบฯ ไปลงกับการสร้างศาลา สนามฟุตบอล สะพาน ฯลฯ
ความคืบหน้าของคดีการเมืองต่างๆ
คดีพรรคก้าวไกลยังอยู่ระหว่างการไต่สวน
คดี ฮั้ว ส.ว. ดูแล้วคงอีกนาน ส.ว.คงจะได้เลือกกรรมการองค์กรอิสระจนครบ
คดีของนายกรัฐมนตรีแพทองธาร ชินวัตร น่าจะจบใน 1 เดือน
คดีของอดีตนายกฯ ทักษิณ รู้ผลเดือนสิงหาคม แต่ไม่จบ
คดี มาตรา 114 โยกงบประมาณ ยังมีขั้นตอน
เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติรับเรื่อง
อำนาจ ป.ป.ช.ว่าด้วยการตรวจสอบและไต่สวน พ.ศ.2561 แม้รัฐธรรมนูญมาตรา 144 วรรคหก ให้อำนาจ ป.ป.ช.ไต่สวนโดยพลัน หากเห็นว่าคดีมีมูล ให้ส่งเรื่องไปยังศาลรัฐธรรมนูญภายใน 15 วัน
แต่ในทางปฏิบัติ ป.ป.ช.ไม่ได้กำหนดกรอบเวลาในการไต่สวน ทำให้ต้องใช้เวลานานพอควร แต่เมื่อส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 144 วรรคสาม กำหนดกรอบเวลาให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้แล้วเสร็จภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับความเห็นดังกล่าว
หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่ามีการกระทำที่ฝ่าฝืนมาตรา 144
ถ้าผู้ถูกร้องเป็น ส.ส. ส.ว. ก็จะสิ้นสมาชิกภาพ พ้นจากตำแหน่งไป
คณะรัฐมนตรีเป็นผู้กระทำการหรืออนุมัติให้กระทำการหรือรู้ว่ามีการกระทำดังกล่าวแล้วแต่มิได้สั่งยับยั้ง ให้คณะรัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะนับแต่วันที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย
ทั้งหมดจะเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งด้วย เท่ากับว่าจะไม่สามารถดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้ เพราะขาดคุณสมบัติที่รัฐธรรมนูญกำหนด
คดีนี้มีผู้วิเคราะห์ว่าสู้ได้ แต่ที่เห็นชัด คือความตั้งใจ รัฐประหารเงียบ ทำลายล้างทั้งคณะรัฐมนตรีและสมาชิกรัฐสภาเกือบหมดทั้งสภา ต้องตั้งปลัดกระทรวงมาบริหารประเทศชั่วคราว
