ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
Martha เป็นหนังสารคดีเกี่ยวกับมาร์ธา สจ๊วต สัญลักษณ์แห่งความเป็นแม่บ้านแม่เรือน การดูแลจัดการบ้านช่อง ของผู้หญิงทั่วโลกและผู้หญิงอเมริกันโดยเฉพาะ
ชีวิตอันน่าทึ่งและความผกผันในชีวิตของเธอจากมาร์ธาตัวจริงเสียงจริงและคนรอบด้าน
หลายคนต้องรู้จักหน้าค่าตาของมาร์ธา สจ๊วตและจำเธอได้ดีจากหน้าปกนิตยสารและรายการทีวีเกี่ยวกับการทำอาหาร การเลี้ยงแขก การจัดการบ้านเรือน การตกแต่งบ้าน การจัดสวนและความมีรสนิยมดี
พูดโดยสังเขปคือ มาร์ธาเป็นสัญลักษณ์ของ “แม่ศรีเรือน” ผู้เก่งกาจสามารถรอบตัว จนเป็น “ไอดอล” หรือ แม่แบบของผู้หญิงทุกคน ไม่ว่าจะเป็นแม่บ้านหรือผู้หญิงทำงาน ซึ่งจัดการทุกสิ่งให้ออกมา “เชะ” หรือสมบูรณ์แบบได้โดยหัวไม่ยุ่ง หน้าไม่มัน หรือแต่งตัวเป็นนางซินก้นครัว
ภาพลักษณ์ของมาร์ธานั้นสวยงามอบอุ่นและมีไมตรีจิต
เธอเป็นตัวอย่างของแม่ศรีเรือนและเป็นแบบอย่างของแม่บ้านในอุดมคติของคนอเมริกันในช่วงปลายศตวรรษที่ 20
มาร์ธาเกิดในครอบครัวชาวโปแลนด์ที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานในอเมริกา เนื่องจากฐานะของครอบครัวไม่ได้ดีนัก เธอจึงต้องหางานทำเป็นรายได้เสริมและลดภาระของพ่อแม่
รับจ้างดูแลเด็กตามบ้านตั้งแต่ยังอยู่ในวัยรุ่น
และด้วยความเป็นสาวผมทองหน้าตางดงาม เธอจึงได้งานโมเดิลลิ่ง
ในขณะที่เธอเรียนรู้การทำอาหารและการเย็บปักถักร้อยจากแม่
เรียนรู้การถนอมรักษาอาหารในขวดโหลจากย่า/ยาย
และเรียนรู้การทำสวนปลูกต้นไม้จากพ่อผู้รักการทำสวนอย่างยิ่ง
เธอกล่าวเป็นคติพจน์อันชวนคิดว่า
“ถ้าอยากมีความสุขไปหนึ่งปี ให้แต่งงาน
ถ้าอยากมีความสุขไปสิบปี ให้หาหมามาเลี้ยง
และถ้าอยากมีความสุขตลอดชีวิต ให้ทำสวน”
เธอแต่งงานกับแอนดรู สจ๊วต และใช้นามสกุลของสามีมาตลอด แม้เมื่อหย่าร้างไปแล้วก็ตาม
เคยทำงานเป็นนายหน้าขายหุ้น เพราะพ่อของสามีอยู่ในวงการซื้อขายหุ้น
เมื่อมาซื้อบ้านไร่ในคอนเน็กติคัต มาร์ธาก็ใช้เนื้อในของความเป็นแม่บ้านแม่เรือนผู้สามารถ เนรมิตให้เป็นบ้านที่อบอุ่นและน่าอยู่ จนสถานที่แห่งนี้ได้กลายมาเป็นโลเกชั่นในการถ่ายทำรายการทีวีของเธอในเวลาต่อมาอีกหลายปี
ความสามารถด้านแม่ศรีเรือนของมาร์ธาเริ่มเป็นที่ประจักษ์ในหมู่เพื่อนฝูง จนทำให้เธอเริ่มทำธุรกิจเคเทอริ่งในแวดวงคนรู้จักมักคุ้น และค่อยๆ ขยายฐานต่อไปเรื่อยๆ จากการจัดเลี้ยงในอีเวนต์ในธุรกิจสำนักพิมพ์ของสามี
เริ่มนิตยสาร Martha Stewart Living เกี่ยวกับการดูแลบ้านเรือน การทำบ้านและสวนให้เป็นสวรรค์เล็กๆ โดนใจผู้อ่านที่เป็นแม่บ้าน จนขยายฐานผู้อ่านไปถึงพิมพ์จำหน่ายถึงกว่าสองล้านเล่ม
และขยายกิจการต่อไปถึงรายการประจำทางทีวี
จนกลายเป็นบริษัทเครือข่ายที่ชื่อว่า Martha Stewart Living Omnimedia มูลค่าหลายพันล้าน
มาร์ธา สจ๊วต พัฒนาภาพลักษณ์ไปสู่ความเป็นเจ้าแม่แห่งความสมบูรณ์แบบในการจัดการบ้านเรือน
เป็น “มิสเพอร์เฟกต์” ที่ผู้หญิงอเมริกันทุกคนปรารถนาและใฝ่ฝันถึง
และการชยายฐานมาสู่ “ตลาดล่าง” โดยการผลิตสินค้าภายใต้แบรนด์ “มาร์ธา สจ๊วต” ให้แก่ “เคมาร์ต” ซึ่งห้างสำหรับมวลชนชั้นล่าง ทำให้กิจการของมาร์ธาหยั่งรากลึกลงถึงรากหญ้าในวัฒนธรรมอเมริกัน
ด้วยความสามารถและความมุ่งมั่นของตัวเองล้วนๆ มาร์ธา สจ็วต ได้ชื่อว่าเป็นอภิมหาเศรษฐีผู้หญิงที่ตีนถีบปากกัดสร้างตัวเองขึ้นมาเป็นคนแรกในอเมริกา (The first female self-made billionaire in the US)
แต่แล้ว ดังคำอุปมาว่า “ภายในชั่วข้ามคืน” องค์เทพีแห่งความสมบูรณ์แบบก็ร่วงหล่นลงจากสวรรค์ชั้นฟ้า เพียงด้วยโทรศัพท์จากคนคุ้นเคยคนเดียวซึ่งเหมือนจะไม่มีความสลักสำคัญอะไรนักหนา
เพื่อนซึ่งเป็นนายหน้าค้าหุ้นของเธอโทร.มาเล่าถึงความไม่มั่นคงของหุ้น “อิมโคลน” ซึ่งเป็นบริษัทยา ทำท่าจะดิ่งลงเหวในเวลาไม่ช้าไม่นาน จากประกาศไม่รับรองของ FDA (เทียบได้กับ อ.ย.ของไทย)
หลังจากนั้นมาร์ธาก็สั่งขายหุ้นตัวนั้นไป เป็นเงินขี้ปะติ๋วน้อยนิด เมื่อเทียบกับความเป็นอภิมหาเศรษฐินีอันอลังการงานสร้างของเธอ โดยได้กำไรจากการไม่ขาดทุนในการขายหุ้นครั้งนี้เมื่อหุ้นตกในวันถัดมา เพียงราวสี่หมื่นดอลลาร์เห็นจะได้
เพียงแค่นั้นเอง…แต่ด้วยความโด่งดังของมาร์ธา สจ๊วต อัยการสหรัฐฯ ตัดสินใจจะ “เชือดไก่ให้ลิงดู” โดยส่งฟ้องให้เป็นคดีตัวอย่าง เพราะรู้ว่าจะกลายเป็นข่าวที่ตกอยู่ในความสนใจของสื่อมวลชนและสาธารณชนทั่วไป
แฟนคลับของมาร์ธารู้สึกในความอยุติธรรมครั้งนี้ และรู้สึกว่าเป็นความอคติต่อ “สตรีนิยม” เป็นที่ยิ่ง
อย่างไรก็ตาม มาร์ธาก็ถูกตัดสินลงโทษจำคุก 5 เดือน รวมทั้งยังกักบริเวณหลังจากนั้นอีกร่วม 2 ปี
เป็นที่คาดเดาว่าอาณาจักรอันเกรียงไกรของเธอจะล้มครืนลง เมื่อเสาเข็มที่เป็นฐานรากขาดหายไป
ทว่ากว่า 20 ปีผ่านไป มาร์ธาก็ยังสร้างตัวตนขึ้นมาได้ใหม่ และขยายฐานแฟนคลับไปสู่คนรุ่นใหม่ด้วยความสัมพันธ์อันเหนียวแน่นกับศิลปินผิวดำ Snoop Dog ซึ่งดูเหมือนจะเป็นสุดขั้วตรงข้ามกับความเป็นมาร์ธา สจ๊วตเลยด้วยซ้ำ
ตอนจบของหนังสารคดี มาร์ธาบอกว่า เธอเป็นคนแบบที่คอยมองหาช่องว่างให้เติมเต็มอยู่ตลอดเวลา และนั่นคือความปรารถนาต่อความสมบูรณ์แบบ
ทว่าเมื่อเราอายุมากขึ้น “ความไม่สมบูรณ์แบบ” ก็ไม่เป็นไรหรอก
หาดูได้ทางเน็ตฟลิกซ์ค่ะ
MARTHA
กำกับ R. J. Cutler
นำแสดง Martha Stewart
