ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ
กล่าวถวายความอาลัย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่สวรรคตเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2568
ระหว่างเป็นสักขีพยานในการลงนามข้อตกลงสันติภาพระหว่างนายกรัฐมนตรีไทยกับนายกรัฐมนตรีกัมพูชา ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
ตอนหนึ่งว่า
“…ทรงพระสิริโฉมอย่างยิ่ง และได้รับความเคารพนับถือทั่วโลก
ผมรู้ว่าพสกนิกรชาวไทย จะจดจำพระองค์ตลอดไป
ในฐานะตัวแทนแห่งศักดิ์ศรี ความเมตตา และสง่างาม…นี่คือสตรีที่เป็นที่รักและเคารพยิ่ง”
คำกล่าวอาลัยที่เน้นถึง “ทรงพระสิริโฉมอย่างยิ่ง” และ “สง่างาม” นั้น
ดูจะเป็น “ภาพแห่งความทรงจำ” ที่ชาวโลกมีต่อพระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยแท้
ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ ที่นอกจากจะนำเสนอข้อเขียนปกติในคอลัมน์ “หลังลับแลมีอรุณรุ่ง” ในมติชนสุดสัปดาห์ฉบับนี้แล้ว
อาจารย์ธงทองยังนำเสนอบทความพิเศษอีกชิ้นหนึ่ง
“กราบถวายบังคมด้วยสองมือ จากหัวใจข้าแผ่นดิน”
โดยเล่าถึงประสบการณ์โดยตรงที่ได้ประสบพบเห็นพระราชกรณียกิจรวมถึงพระมหากรุณาธิคุณ ของพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
แน่นอน นอกจากน่าสนใจแล้ว
ยังเป็นความทรงจำ ที่ “งดงาม” ยิ่ง
เช่นเดียวกับคอลัมน์การศึกษา ของ “มติชนสุดสัปดาห์” (หน้า 16) ที่นำเสนอเนื้อหา “สืบสานพระราชปณิธาน ผลักดัน ‘ชุดไทย’ สู่มรดกโลก”
ซึ่งเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่เชื่อมโยงสู่ความ “งาม”
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็น “พระมารดาแห่งศิลปหัตถกรรมไทย”
โดยเฉพาะ “ผ้าไทย”
ทรงฟื้นชีวิตผืนผ้าธรรมดาให้กลายเป็น “ผืนผ้าแห่งอัตลักษณ์ชาติ”
ซึ่งขณะนี้ กระทรวงวัฒนธรรมได้เสนอ “ชุดไทยพระราชนิยม” ที่พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงริเริ่มและสนับสนุน ขึ้นทะเบียนเป็น “มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ” (UNESCO Intangible Cultural Heritage)
โดยรายการ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” (Chud Thai : The Knowledge, Craftsmanship and Practices of the Thai National Costume) จะถูกบรรจุเข้าสู่การพิจารณาในการประชุมคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intergovernmental Committee for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage) สมัยที่ 21 ของยูเนสโก ในปี 2569 นี้
พสกนิกรชาวไทยวาดหวังว่า นี่จะเป็นอีกผลงานเฉลิมพระเกียรติสำคัญ
ในการน้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย
การเสนอ “ชุดไทยพระราชนิยม” ขึ้นทะเบียนมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ต่อยูเนสโกดังกล่าว
กระทรวงวัฒนธรรมขับเน้น ว่ามิได้เป็นการแสดงความเป็นเจ้าของเหนือวัฒนธรรมใด
แต่เป็นการแสดงถึงการสืบทอดคุณค่าในชุมชน
บนพื้นฐานของความร่วมมือ ความเคารพซึ่งกันและกัน และการอยู่ร่วมกันในความหลากหลาย
ดัง “ชุดแต่งกายเคบายา” (Kebaya) ที่มีการเสนอขึ้นทะเบียนร่วมกันโดยประเทศสิงคโปร์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย บรูไน และไทย
หรือกรณี “โขน” ของไทยและ “ลครโขล” ของกัมพูชา ที่ต่างฝ่ายต่างเสนอในรูปแบบอิสระตามบริบทของตนในปี พ.ศ.2561 โดยไม่กระทบต่อกัน
สะท้อนให้เห็นว่าประเทศที่มีรากวัฒนธรรมใกล้เคียงกันสามารถเสนอแยกกัน หรือเสนอร่วมกันหลายชาติหรือหลายประเทศ (Multinational Nomination) ได้
ภายใต้เจตนารมณ์แห่งมิตรภาพ
ซึ่งนั่นทำให้ “ชุดไทยพระราชนิยม” ที่งดงามอยู่แล้ว งดงามยิ่งขึ้นไปอีก
ในฐานะ “ผืนผ้าแห่งแผ่นดิน”
เป็นซอฟต์เพาเวอร์ที่คนรุ่นใหม่และชาวโลก จับต้องและชื่นชมได้
