นัยความเป็นคน | นิ้วกลม
บนเวที Life Fest ที่ผมไปร่วมงานในเดือนตุลาคมที่ผ่านมา คุณเอี่ยว-ศิวะภาค เจียรวนาลี ผู้ดำเนินรายการถามคำถามชวนคิดขึ้นมาว่า “มีเรื่องอะไรบ้างที่ถ้ารู้ก่อนอายุ 40 จะดีกว่า” ระหว่างนั่งแท็กซี่กลับบ้านก็คิดคำตอบของคำถามนี้ตลอดทาง ผมพอจะตอบตัวเองได้ดังต่อไปนี้ ขออนุญาตแบ่งปันสู่กันฟังนะครับ
1. ศักยภาพในการหาเงินและทำงานของเราจะลดน้อยลง การออมจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ยิ่งออมเร็วเท่าไรก็ยิ่งช่วยลดภาระตอนที่เรา “แรงน้อย” ลงได้มากเท่านั้น
2. รวมถึงศักยภาพในการสะสมประสบการณ์ด้วย เพราะร่างกายเปลี่ยน ไม่อึดถึกทนเหมือนเดิม ช่วงยังฟิตปั๋งจึงควรออกหาประสบการณ์ให้เต็มที่ ไม่ว่าจะผ่านการเรียน ลงคอร์ส ทำงานหนัก ทำงานเสริม เดินทาง สุงสิงกับผู้คน จะเป็น “วัตถุดิบ” สำคัญในชีวิตภายภาคหน้า
3. อย่าสนใจแต่บัญชีธนาคาร ควรสนใจ “บัญชีมิตรภาพ” ด้วย คือสะสมผู้คนในชีวิตเอาไว้ให้เยอะ ด้วยการเป็นคนที่น่าคบหา น่าไว้วางใจ สิ่งนี้ทำผ่านนิสัยที่น่ารัก เกื้อกูลคนอื่น ให้เกียรติเขา ช่วยอะไรได้ก็ช่วยกัน คิดถึงกันบ่อยๆ ไม่ทิ้งเพื่อนพี่น้อง คนเหล่านี้จะกลายเป็นความอบอุ่นใจของเรา มอบโอกาสให้เรา และเกื้อกูลเราในอนาคต
4. วิธีหาเงินมาได้ก็สำคัญ แต่ไม่สำคัญเท่าวิธีการใช้เงินหรือจ่ายออกไป มิควรโฟกัสที่ “การได้เงิน” จนละเลย “การจ่ายออก” เพราะถังที่มีรูรั่วจาก “ไลฟ์สไตล์หรูหรา” หาเท่าไรก็ไม่พอ เหนื่อย และไม่เหลือให้ตัวเองตอนแรงน้อยไว้ใช้ ถึงตอนนั้นจะยากขึ้น–ประคองไลฟ์สไตล์ที่พอเหมาะพอดี มีความสุขง่ายๆ เอาไว้ ชีวิตจะง่ายขึ้น
5. เหนืออื่นใดคือ ให้ความสำคัญกับการทำความเข้าใจตัวเอง ไม่อย่างงั้นตลอดการเติบโตจะสับสนด้วยเสียงรบกวน (noise) จากโลกรอบข้าง สังคม สื่อ ญาติมิตร ตรวจสอบตัวเองเสมอว่าเราชอบอะไร ไม่ชอบอะไร มีความสุขกับอะไร อยากเป็นใคร แค่ไหนพอ เมื่อได้คำตอบของตัวเองแล้ว เสียงรอบข้างก็ไม่มีผลต่อการประเมินคุณค่าของเรา-นั่นคือหัวใจที่เข้าใจตนเองและมั่นคง
6.เราจะแก่ เราจะเหี่ยว เรี่ยวแรงจะน้อยลง แต่นั่นไม่ใช่ปัญหา ปัญหาคือเราไม่ได้เตรียมใจไว้และคาดหวังว่าตัวเองจะเป็นเหมือนเดิมไปตลอด พยายามต้านแรงโน้มถ่วงโลก ต้านสัจธรรมโลก ถ้าเป็นแบบนั้นเราทรมานกับผมหงอกทุกเส้นและริ้วรอยทุกริ้วรอย ถ้าเตรียมใจไว้ เมื่อเวลานั้นมาถึงเราก็จะยอมรับความเปลี่ยนแปลงนี้ได้มากขึ้น ไม่ชอบมันหรอก หวั่นๆ นิดหน่อย แต่ก็ไม่ฝืน ทำให้อยู่กับมันได้แบบไม่ทรมาน และก่อนที่จะแก่เราจะได้ใช้ช่วงเวลาหนุ่มสาวได้สุดสะเด่าสะใจแบบไม่ต้องเสียดายว่าทำไม่ทันแล้วตอนแก่
7. แต่ความแก่ไม่ใช่เรื่องน่ารังเกียจหรือตกใจ ถ้ามันมาพร้อม “สติและปัญญา” ฉะนั้นก่อนเดินทางมาถึงช่วงที่ผมหงอกเส้นแรกปรากฏ สิ่งที่น่าสะสมคือสติซึ่งเกิดจากการฝึก และปัญญาซึ่งเกิดจากการผ่านประสบการณ์และบ่มเพาะ นี่คืออีกหนึ่งบัญชีที่ควรมีไว้ในใจ และลงทุนให้พอกพูนอยู่เสมอ
8. พอ 40 เราจะกินแบบเดิมไม่ได้ เพราะอ้วนง่ายมาก นอนน้อยก็ส่งผลเยอะ การออกกำลังกายจะกลายเป็นเรื่องสำคัญ ไม่ว่าหัวใจที่แข็งแรง เลือดสูบฉีด และกล้ามเนื้อที่ไม่เหลวเป๋ว แต่ก็ไม่ต้องคลั่งกับมันมาก เอาแบบที่พอดี สบายใจ แก่นสำคัญคือผสานมันลงไปในชีวิต พยายามสร้าง “ความสนุก” กับการออกกำลังกายให้เกิดจนเป็น “นิสัย” ติดตัวมาก่อนถึงวัยที่คุณหมอสั่งว่า คุณต้องออกกำลังกายได้แล้ว
9. ชีวิตก่อน 40 อาจเป็นช่วงเวลาที่เราคาดหวังว่าเราจะเข้าใจโลก เข้าใจชีวิต แต่พอมาถึงกลางคนก็อาจพบว่าชีวิตมีอะไรที่เรายังไม่เข้าใจอีกเต็มไปหมด สิ่งที่ควรฝึกฝนคือ “ใจที่อยู่กับความไม่แน่นอนให้ได้” นั่นคือความคาดหวังอีกแบบ แทนที่จะพยายามทำทุกอย่างให้แน่นอนมั่นคง มันคือการฝึกฝนใจให้อยู่กับความผันผวนมิอาจคาดเดาให้ได้ ถ้าฝึกมาก่อนก็จะอยู่กับความเปลี่ยนแปลงในช่วงนี้ของชีวิตอย่างยอมรับได้โดยไม่ทุรนทุรายนัก
10. คนที่เรารักจะจากไป ไม่ว่าพ่อแม่ เพื่อน ญาติ เราแก่ เขาก็แก่ (อาจแก่ไปก่อนด้วย) ฉะนั้น ถ้ารู้ก่อนคงดีกว่า คือใช้เวลาในช่วงที่ทั้งเราและเขาไม่แก่ขนาดนี้ไปทำในสิ่งที่เราอยากทำ และอยากชวนเขาทำ อยากพาเขาไปเที่ยวก็รีบพาไป อยากกอด อยากบอกรัก อยากชวนกินขนมนมเนย ทำเลย ไม่ต้องรอ เพราะเมื่อเรา 40 เราจะพบเห็นผู้คนหล่นร่วงไปเรื่อยๆ ซึ่งบางทีคนนั้นก็อาจเป็นเราเองก็ได้
เขียนมาแล้วทำให้ผมเห็น “บัญชี” ที่ควรตระเตรียมไว้ก่อนวัย 40 อันได้แก่
1. บัญชีเงินออม
(เก็บสะสมเงินไว้เสมอ ไม่ใช่มีเท่าไรใช้ไปก่อน)
2. บัญชีนิสัยจับจ่าย
(มีความสุขง่ายๆ ใช้น้อยก็ไม่ต้องหามากจนเหนื่อยเกิน)
3. บัญชีประสบการณ์
(รีบเก็บเกี่ยวสะสมตอนที่ยังมีเรี่ยวแรง)
4. บัญชีมิตรภาพ
(สะสมผู้คนดีๆ ที่ไว้ใจกันและรักกันไว้เยอะๆ)
5. บัญชีเข้าใจตนเอง
(ลดเสียงรบกวน ทบทวนใจตนอยู่เสมอ)
6. บัญชีลงมือทำ
(ไม่รอเวลา ทำในสิ่งที่ทำได้ตั้งแต่วันนี้)
7. บัญชีสติ+ปัญญา
(ฝึกสติ บ่มปัญญา)
8. บัญชีสุขภาพ
(ผสานการออกกำลังกายเป็นวิถีชีวิต)
9. บัญชีจิตวิญญาณ
(บ่มเพาะการยอมรับในความไม่แน่นอนและเปลี่ยนแปลง)
10. บัญชีความทรงจำ
(สะสมความทรงจำที่ดีเอาไว้ก่อนที่ใครคนนั้นจะไม่อยู่กับเราแล้ว)
ผมสังเกตว่าใครสะสม “บัญชี” ที่ว่ามานี้ด้วยดี จะมีชีวิตหลังวัย 40 ที่น่าพึงพอใจ
และทั้งหมดนี้อาจเป็นสิ่งที่ “ถ้ารู้ก่อนดีกว่า” สำหรับคนวัย 40 เท่าที่ผมคิดออกครับ
