เวเนซุเอลารัฐอาชญากรรมยาเสพติดภูมิรัฐศาสตร์และน้ำมัน

โลกทรรศน์ | อุกฤษฏ์ ปัทมานันท์

สืบเนื่องจากการตรวจครั้งใหม่อีกครั้งของการรณรงค์ของโดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อต่อต้านผู้ถูกกล่าวหาขนยาเสพติด

มีการโจมตีเรือที่ขนยาเสพติด หลังจากเครื่องบินต่างประเทศจากเวเนซุเอลาถูกทรัมป์สั่งแบน ห้ามบินเข้าสหรัฐ โดยมีการสังหารผู้ถูกกล่าวหาค้ายาเสพติดไป 80 รายเมื่อหลายเดือนก่อน

รายงานข่าวนี้เป็นข้อมูลจากกระทรวงกลาโหมสหรัฐ

เวเนซุเอลา : พัฒนาการ

Pablo Escobar ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของรัฐสภาสาธารณรัฐโคลัมเบียปี 1982 ทันทีที่ได้รับข่าวชัยชนะของเขา เขาบอกกับภรรยาว่า “…พร้อมเป็นสตรีหมายเลข 1 ประตูของวังประธานาธิบดีจะเปิดแก่พวกเรา…” นักค้ายาเสพติดมากที่สุดในประวัติศาสตร์ฝันเป็นประธานาธิบดีของประเทศเขา

ฝันที่เป็นจริง Escobar เขาได้ดูแลอาณาจักรก่อการร้าย อันรวมถึงทิ้งระเบิด ลอบสังหารเหล่าผู้พิพากษา ตำรวจและผู้สมัครเป็นประธานาธิบดี และการลักพาตัวผู้คนเป็นจำนวนมาก

จำนวนเหยื่อที่แน่นอนไม่มีใครรู้แน่นอน แต่ประมาณราว 50,000 คน

Escobar ราชาค้ายาเสพติดโคลัมเบียเข้าไปเบี่ยงเบนอำนาจรัฐ เปลี่ยนมันเป็นทั้งเกราะกำบังและเป็นแพลตฟอร์มธุรกิจของเขา

แม้เขาพยายามอย่างมาก แต่เขาก็ทำไม่สำเร็จ

รูปแบบสถาบันต่างๆ ของโคลัมเบีย เป็นกำแพงต่อต้านการรุกรานของศาลสูง กองทัพ สื่อมวลชนที่เผชิญหน้ากับ Escobar และป้องกันองค์กรอาชญากรรมจากการยึดครองประเทศของพวกเขา ประชาธิปไตยโคลัมเบียทนทาน

อย่างไรก็ตาม 40 ปีต่อมา วิสัยทัศน์ Escobar กลายเป็นจริงในเวเนซุเอลา นิโคลัส มาดูโร (Nicolas Maduro) ประสบความสำเร็จ อะไรที่ Escobar ไม่เคยทำสำเร็จ

แต่มาดูโรทำได้ 25 กรกฎาคม 2025 แผนกควบคุมทรัพย์สินต่างประเทศ กระทรวงการคลังสหรัฐ ระบุเผด็จการชาวเวเนซุเอลา มาดูโรคือ ผู้นำคาร์เทล (Cartel) the Suns ที่มีเครือข่ายของเจ้าหน้าที่ระดับสูงและเจ้าหน้าที่ขนถ่ายโคเคนจำนวนมาก

มาดูโรคือ หัวหน้ามาเฟียในเรื่องนี้ เขาประสบความสำเร็จ สามารถควบรวมอำนาจทางการเมืองกับอำนาจอาชญากรรมเป็นเครื่องมือหนึ่งเดียว เขาสถาปนาอาณานิคมรัฐเวเนซุเอลา และเบี่ยงเบนมันทำงานให้องค์กรอาชญากรรมข้ามชาติ ทำลายประชาธิปไตยของประเทศเขา

การทะยานขึ้น
ของอาชญากรรมยาเสพติด (Nacro-Crime)

การค้ายาเสพติดในเวเนซุเอลาเริ่มมายาวนานกว่า 2 ทศวรรษก่อน มันเริ่มอย่างเป็นทางการโดย ฮิวโก้ ชาเวซ (Hugo Chavez) ซึ่งสร้างเงื่อนไขทางสถาบันต่างๆ ที่อนุญาตให้มันบั่นเซาะรัฐเวเนซุเอลา และแทนที่มันด้วยบริการโดยองค์กรอาชญากรรมทั้งระดับชาติและนานาชาติ

บางทีก้าวสำคัญในการนี้คือ การขับไล่โดยองค์การบังคับใช้เรื่องยาเสพติดสหรัฐ (US Drug Enforcement Administration – DEA) 5 สิงหาคม 2025 ฮิวโก้ ชาเวซ ประกาศ DEA เองกำลังต่อสู้กับการค้ายาเสพติดที่เป็น หน้ากาก ที่สนับสนุนการค้ายาและทำให้ข่าวกรองในเวเนซุเอลาต่อต้านรัฐบาลสำเร็จ

เหตุการณ์นี้อนุญาตให้ฮิวโก้ ชาเวซ มีความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งกับกลุ่มที่ไม่ใช่รัฐ (Non State Actors) โดยเฉพาะชาวโคลัมเบีย ได้แก่ กลุ่ม the Revolutionary Armed Forces of Columbia – FARC ข้อมูลทั้งจากนานาชาติและชาวเวเนซุเอเลียนรายงานถึงการใช้กลุ่มต่างๆ นี้ในเวเนซุเอลาและบางทีก่ออาชญากรรมเพิ่มขึ้นตามแนวชายแดน

ปี 2020 ความผูกพันเหล่านี้รวมตัวเป็นหนึ่ง มีนาคม 2020 กระทรวงยุติธรรมสหรัฐกล่าวหามาดูโรด้วยข้อหาก่อการร้ายค้ายาเสพติด เขาถูกกล่าวหา เขาทำพร้อมกับเจ้าหน้าที่ระดับสูง 14 คน เครือข่ายได้ส่งโคเคนมากกว่า 200 ตันเข้าไปในสหรัฐตั้งแต่ปี 1999

มิถุนายน 2025 El Pollo Carvajal อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองทหารเวเนซุเอลายอมรับผิดต่อศาลมลรัฐนิวยอร์ก สหรัฐว่านำเข้าโคเคนและเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมอื่นๆ เขาชี้แจงบทบาทของเขาในโครงสร้างของคาร์เทล the Suns และยืนยันความเกี่ยวข้องกับเจ้าหน้าที่ทหารระดับสูงในการค้ายาเสพติดระดับทวีป

เวเนซุเอลากับน้ำมัน

ไม่ได้มีแค่เรื่องรัฐอาชญากรรมยาเสพิด เวเนซุเอลายังมีประเด็นน้ำมันด้วย

หากย้อนไปดูคำพูดของฮิวโก้ ชาเวซ ผู้นำเลื่องชื่อเวเนซุเอลา เขากล่าวว่า …เรามีน้ำมันมากกว่า 100 ปี สหรัฐกำลังใช้น้ำมันหมดไป นี่เป็นเหตุผลสำคัญที่สุดว่า ทำไมสหรัฐทำรัฐบาลที่นี่เป็นรัฐใต้บังคับบัญชาของเขา ก่ออาณาจักรที่พวกเขาได้มีเวลาใช้ยาวนานคือ น้ำมันเวเนซุเอลา ชาเวซพูดไว้เมื่อปี 2009

มันไม่ใช่เรื่องประชาธิปไตยหรอกในเวเนซุเอลา สหรัฐไม่สนใจอะไรเกี่ยวกับประชาธิปไตย แม้แต่ในสหรัฐเขาแสดงความยินดีกับผู้นำประเทศแคเมอรูน ที่พวกเขาต้องการให้มาดูโรลงจากตำแหน่ง

ช่างหน้าไหว้หลังหลอก หลอกลวง ที่ลึกมากคือ น้ำมัน ทั้งนั้น

สถานะภูมิรัฐศาสตร์ของเวเนซุเอลา

เราไม่อาจแยกความเจ้าเล่ห์ น้ำมันซึ่งเป็นเรื่องเศรษฐกิจออกจากความมั่นคงอันเป็นมิติภูมิรัฐศาสตร์ได้

ภาพแสดงกองเรือรบสหรัฐแล่นไปมาทั่วชายฝั่งเวเนซุเอลา ย้ำถึงความสำคัญทางภูมิรัฐศาสตร์ของเวเนซุเอลาไปในตัว ถ้าเวเนซุเอลาล่มสลาย น้ำมันจะไม่มีความสำคัญอีกต่อไปสำหรับอิหร่าน ซาอุดีอาระเบีย หรือการพึ่งตะวันออกกลางสำหรับชาติตะวันตก เพราะหลังจากเวเนซุเอลาล่มสลาย ตะวันออกกลางจะง่ายต่อการถูกจัดวางให้ถูกโจมตีเพื่อทำลายภูมิภาคและสกัดกั้นแหล่งผลิตพลังงานสำหรับจีนเลยทีเดียว

แล้วยังมีรัสเซียอยู่ในสมการภูมิรัฐศาสตร์นี้ด้วย

มอสโกในการากัส (Caracas)
เมืองหลวงเวเนซุเอลา

รัฐค้ายาเสพติดของมาดูโรูเป็นเผด็จการระดับโลก แต่สำหรับรัสเซียกลับเป็นพันธมิตรหลักกับเขา คาร์เทล the Sun รักษาความสัมพันธ์โดยตรงกับมอสโก วางตำแหน่งของตัวเป็นดินแดนเล็กๆ ที่มีความสำคัญที่สุดของรัสเซียในลาตินอเมริกา โดยการทหาร เทคโนโลยีและระบบข่าวกรองของรัสเซียมีความสำคัญอย่างน้อย 3 เป้าหมาย คือ

หนึ่ง จัดให้มาดูโรแห่งเวเนซุเอลามีอาวุธและเครื่องมือเพื่อต่อกรกับแรงกดดันของชาติตะวันตก

สอง ให้การปกป้องทางยุทธศาสตร์ต่อการปฏิบัติการอาชญากรรมของรัฐเวเนซุเอลา

สาม บูรณาการเข้าสู่พันธมิตรนานาชาติ ให้พื้นที่เวเนซุเอลาในชุมชนนานาชาติ

ความสัมพันธ์นี้ได้เปลี่ยนเป็นแพลตฟอร์มภูมิรัฐศาสตร์สำหรับมอสโก จากนั้นมา ปูตินได้วางโครงการอิทธิพลของเขาให้เติบโตขึ้นอยู่เหนือวอชิงตัน

5 พฤษภาคม 2025 ที่มอสโก ปูตินและมาดูโรได้ลงนาม a Strategic Cooperation Agreement เน้นที่พลังงาน ความผูกพันใกล้ชิดระหว่างมอสโกกับการากัสลึกและสามารถเห็นได้ นี่เองที่ทำไม NATO ต้องหันไปจ้องการากส เพราะการต่อสู้ด้านการค้ายาเสพติดและการป้องกันความมั่นคงในซีกโลกเหมือนการรบ ไม่ต้องสงสัย การยอมรับความเชื่อมโยงนี้ สามารถใช้เป็นก้าวแรกก้าวสำคัญในการสกัดกั้น รัฐอำนาจนิยมยาเสพติดเป็นพันธมิตรกับรัสเซีย

ที่สำคัญ เผด็จการมาดูโรไม่ใช่เผด็จการดั้งเดิม (conventional) ที่ทำแค่ยึดอำนาจรัฐ แต่เวเนซุเอลานั้น ทุกระดับของระบบเกี่ยวข้องในระบบที่รัฐให้บริการต่อบริษัทต่างๆ ค้ายาเสพติด การบริหารรัฐถูกลดคุณค่า ประเด็นคือ รัฐ กลายเป็นเพียงแค่ เดือยอีกอันหนึ่งของเครื่องมือการค้าอาชญากรรมนานาชาติ

รัฐอาชญากรรมค้ายาของเวเนซุเอลาสำคัญอยู่แล้ว แต่เป็นแหล่งน้ำมันและเป็นหนึ่งในโจทย์ภูมิรัฐศาสตร์ของโลกก็สำคัญ