ส่อง ‘พระกำแพงเปิดโลก’ เม็ดทองหลาง-กรุวัดพิกุล ยอดวัตถุมงคลกำแพงเพชร
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระที่มักเรียกกันว่า พระปางเปิดโลก พระพุทธรูปหรือพระเครื่องที่สร้างเป็นพระพุทธรูปยืน พระหัตถ์ปล่อยลงมาข้างลำพระองค์
ส่วนใหญ่จะวางห้อยลงมาตามเส้นจีวร มีการพบพระกรุสมัยต่างๆ และหลายจังหวัดที่สร้างพระเครื่องปางเปิดโลก เท่าที่พบมีการเริ่มสร้างมาตั้งแต่ในสมัยสุโขทัยเรื่อยมา
พระเปิดโลกที่เป็นพระเครื่องนั้น จะพบมากที่ จ.สุโขทัยและกำแพงเพชร มีอยู่หลายกรุด้วยกัน ซึ่งมีทั้งที่เป็นพระเนื้อชินและพระเนื้อดินเผา
พระเปิดโลกที่เป็นเนื้อดินเผานั้น นิยมพระที่พบใน จ.กำแพงเพชรมากกว่า เนื่องจากเป็นพระเนื้อดินเผาที่มีเนื้อละเอียดหนึกนุ่ม โดยพบพระเปิดโลกใน จ.กำแพงเพชรอยู่หลายกรุด้วยกัน เช่น กรุวัดบรมธาตุ กรุวัดพิกุล กรุวัดกะโลทัย กรุวัดพระแก้ว กรุวัดอาวาสน้อย เป็นต้น
พระเปิดโลกที่พบในกรุของกำแพงเพชรจะมีชื่อเรียกคำนำหน้าว่า พระกำแพงเปิดโลก แล้วตามด้วยชื่อพิมพ์หรือกรุต่อท้าย กรุที่นิยมมากที่สุด จะเป็นของกรุวัดพิกุลที่มีเนื้อดินละเอียดหนึกนุ่มมากที่สุด
ขุดค้นพบกันในหลายกรุหลายจังหวัด แต่ที่ได้รับความนิยมสูง เรียกได้ว่าในสมัยก่อนเป็นที่ฮือฮาเทียบเท่าหรืออาจจะมากกว่าพระกำแพงซุ้มกอและพระกำแพงเม็ดขนุนเสียอีก เป็นพระที่พบในกรุวัดพิกุล วัดบรมธาตุ วัดป่ามืด และวัดพระแก้ว บริเวณลานทุ่งเศรษฐี จ.กำแพงเพชร เท่านั้น
เนื่องด้วยพุทธศิลปะที่บรรจงสร้างอย่างอ่อนช้อย ตามแบบฉบับของศิลปะกำแพงเพชร ซึ่งสามารถถ่ายทอดอารมณ์สู่องค์พุทธปฏิมากรรมได้อย่างลงตัวและสมบูรณ์แบบ กอปรกับพุทธลักษณะพิมพ์ทรง ซึ่งเล็กกะทัดรัดบูชาพกพาติดตัวได้สะดวก และพุทธคุณครบเครื่อง ทั้งเมตตามหานิยม แคล้วคลาด คงกระพันชาตรีเป็นเลิศปรากฏแก่สายตา และเป็นหนึ่งพิมพ์ที่ได้รับฉายา “มีกูไว้ไม่จน” เช่นกัน
ชื่อ “พระกำแพงเปิดโลก” เรียกขานตามพุทธอิริยาบถของพระประธานซึ่งแสดง “ปางเปิดโลก” คือ พระกรจะทอดขนานกับลำพระองค์ ตามพุทธประวัติ ปางนี้เป็นปางที่พระพุทธองค์เสด็จลงมาจากดาวดึงส์ หลังจากการเทศนาโปรดพระมารดา และได้แสดงอิทธิฤทธิ์เปิดทั้ง 3 โลก คือ โลกสวรรค์ โลกมนุษย์ และโลกนรก ให้สามารถมองเห็นซึ่งกันและกันได้
องค์พระที่ขุดพบส่วนใหญ่จะเป็นพระเนื้อดิน มีเนื้อว่านและเนื้อชินบ้าง แต่ไม่มากนัก ดินที่นำมาสร้างองค์พระ เป็นดินในแถบเมืองกำแพงเพชร จึงมีความหนึกนุ่มและละเอียด เมื่อได้รับการสัมผัสจะมันวาว มีคราบนวลกรุ รารัก และคราบไคล ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ประการหนึ่งในการพิจารณา มีทั้งหมด 2 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็ก
ลักษณะเป็นพระพิมพ์ครึ่งซีกที่มีขนาดเล็กกะทัดรัดมาก รายละเอียดขององค์พระประธานที่มีอิริยาบถยืน พระพักตร์ตรง บนอาสนะฐานสูงซึ่งมีทั้งแบบราบเรียบและแบบนูนยื่นออกมานั้น จึงไม่ค่อยปรากฏชัดเจนนักทั้งพระเนตร พระนาสิก พระโอษฐ์ และพระกรรณ แต่จะเห็นรายละเอียดของเส้นโดยรอบแสดงถึงพระเกศ วงพระพักตร์ ลำพระองค์ และพระจีวรซึ่งทอดยาวลงมาถึงข้อพระบาท ในองค์ที่กดติดชัดเจน ทำให้แลดูด้อยไปบ้างในเรื่องของความงดงามทางพุทธศิลปะ
“พระกำแพงเปิดโลก” ได้รับการกล่าวขวัญกันมากมาตั้งแต่สมัยโบราณ จึงมีการทำเทียมเลียนแบบค่อนข้างสูงมาถึงปัจจุบัน การพิจารณาต้องมีการพินิจพิเคราะห์กันอย่างละเอียดถี่ถ้วน โดยใช้หลักการสังเกตจากคุณลักษณะเฉพาะของเนื้อขององค์พระ พุทธลักษณะ และพุทธศิลป์ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของพระเครื่องเมืองกำแพงเพชรทุกพิมพ์ ของแท้มีจำนวนไม่มากนัก ผู้มีไว้ก็ต้องการเก็บรักษาไว้บูชา ค่านิยมค่อนข้างสูงเอาการ อีกทั้งสนนราคาก็สูงพอควรทีเดียว
ถ้าโชคดีสามารถเช่าหาไว้ครอบครองได้ จงเก็บรักษาไว้เป็นอย่างดี ครบครันครบเครื่องอย่างนี้ หากันไม่ได้ง่ายนัก
กล่าวสำหรับพระกำแพงเปิดโลกของกรุวัดพิกุล มักจะทำเป็นพระพุทธรูปยืน อยู่บนฐานที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมค่อนข้างสูง จึงมักจะเรียกว่า “พระกำแพงเปิดโลกยืนตอ” สันนิษฐานว่าเนื่องจากเป็นพระที่มีขนาดเล็ก ช่างผู้แกะแม่พิมพ์พระจึงไม่ได้แกะรายละเอียดของฐานพระไว้ ทำให้มองดูคล้ายกับว่าพระพุทธรูปยืนอยู่บนตอไม้
ผู้ที่ตั้งชื่อพระในสมัยแรก ที่พบพระก็ไม่ได้คิดอะไรมาก ตั้งชื่อตามรูปพระที่เห็น เพื่อให้แยกชื่อพระจากพระพิมพ์อื่นเท่านั้น และเรียกชื่อนี้กันต่อมาจนปัจจุบันนี้ พระกำแพงเปิดโลกของกรุวัดพิกุล มีทั้งพิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็ก แต่ทั้ง 2 พิมพ์ มีขนาดย่อม
พระกำแพงเปิดโลกกรุวัดพิกุลพิมพ์ใหญ่ จะเรียกกันว่า “พระกำแพงเปิดโลกยืนตอ”
ส่วนพระเปิดโลกกรุวัดพิกุลพิมพ์เล็ก มักจะเรียกกันว่า “พระกำแพงเปิดโลกเม็ดทองหลาง” หรือเรียกสั้นๆ ว่า “พระเม็ดทองหลาง” เนื่องจากมีขนาดเล็กและคล้ายกับเม็ดต้นทองหลาง พระทั้ง 2 พิมพ์นี้เป็นพระที่หายาก โดยเฉพาะพระพิมพ์เล็ก คือ พระเม็ดทองหลาง ยิ่งหายากมาก สนนราคาสูงทั้ง 2 พิมพ์ แต่พระพิมพ์เม็ดทองหลางจะสูงกว่า เนื่องจากหายากกว่า
ทั้ง 2 พิมพ์ มีการทำปลอมมานานแล้ว เนื่องจากมีความนิยมและหายากมาตั้งแต่ในสมัยก่อนแล้ว
พุทธคุณเด่นทางด้านโชคลาภ โภคทรัพย์ เมตตามหานิยม และแคล้วคลาด
