E-DUANG
เห็นคำว่า”อิสระ”พลันก็นึกถึงยอดคำเท่ของ ญาง ญาร์ค รุสโซ่ ยุคก่อนการปฏิวัติฝรั่งเศสที่ว่า
คนเกิดมา”เสรี” แต่ตลอดสองรายทางล้วนถูก”พันธนาการ”
นึกถึงความเชื่อของนักคิด นักจิตวิทยาที่ว่า เด็กเหมือนผ้าขาว แต่เมื่อเติบใหญ่ก็แปดเปื้อนด้วยสีอันหลากหลาย
ไม่ว่าสีเทา ไม่ว่าสีดำ
อุปมาแห่งสังคมไทยจึงมาพร้อมกับคำว่า บริสุทธิ์ ไร้เดียงสา เมื่อเปรียบเปรยถึงทารก
จึงเห็นกันว่า เด็กในวันนี้ คืออนาคตในวันหน้า
เป็นอนาคตของสังคม เป็นอนาคตของประเทศชาติและบ้านเมือง
เป็นการยืนยันความใสสะอาดของเด็ก
เป็นการยืนยันความบริสุทธิ์ ความเป็นอิสระ ความเป็นเสรีที่รับรู้กันว่าเมื่ออยู่ในวัยเด็ก คำถามที่เสนอเข้ามาโดยฉับพลันก็คือ ความเป็นอิสระ ความเป็นเสรีที่บริสุทธิ์ สะอาดจะยังดำรงอยู่หรือไม่
เมื่อกลายเป็น”คณะ” เมื่อกลายเป็น”สังคม”
คำว่าคณะ คำว่าสังคม เกิดขึ้นและดำรงอยู่ยาวนานอย่างยิ่งตั้งแต่มีสิ่งมีชีวิต
ไม่ว่าจะเป็น”สัตว์” ไม่ว่าจะเป็น”คน”
นักสังคมวิทยาลงความเห็นตรงกันว่า แม้แต่ละคนจะเกิดมา อย่างเป็นเอกเทศ แต่ด้วยเงื่อนไขของสังคมมีความจำเป็นต้องอยู่ร่วมกัน
ไม่ว่าจะเป็น”สัตว์” ไม่ว่าจะเป็น”คน”
ล้วนถูกจำกัดในสภาพอันเรียกว่า”ความต้องเป็น”เพราะหากไม่อยู่ร่วมกันก็อาจต้องตาย
มีเพียงสัตว์บางประเภทเท่านั้นที่อยู่ได้โดยตน
แต่ถึงอยู่ได้โดยตน แต่ก็จำเป็นต้องหาอาหารและอาหารนั้นก็มาจากสิ่งที่อยู่โดยรอบประกอบขึ้น
ไม่ว่าเป็น”พืช” ไม่ว่าเป็น”สัตว์”ด้วยกัน
โลกนี้จึงเป็นไปตามบทสรุปของ อังคาร กัลป์ยาณพงศ์ ที่ว่า โลกนี้มิได้อยู่ด้วย มณี เดียวนา
ทรายและสิ่งอื่นมี ร่วมสร้าง
จึงอาจสรุปได้ว่าความเป็นอิสระความเป็นเสรีจะปรากฏขึ้นได้ก็เมื่อตอนเกิดเท่านั้น
ทั้งยังเพียงเวลาอันสั้น
จากนั้นก็ต้องอยู่ในการดูแล รับผิดชอบของคนอื่น ไม่ว่าจะเป็นมารดา ไม่ว่าจะเป็นหมอตำแย
เสียงร้องอุแว้ อุแว้ อาจเหมือนเสียงแห่งเสรี
กระนั้น ในความเป็นจริงก็มิได้เป็น”เสรี”ที่ไร้การเกาะเกี่ยวยึดโยงกับสภาพโดยรอบ
ยิ่งเมื่อจัดตั้งเป็น”คณะ” เป็น”สังคม”ขึ้นมาเมื่อใด
ยิ่งชัดเจนว่าเท่ากับได้ปวารณาตนเข้าไปอยู่ใน”พันธนาการ”อันคณะและสังคมได้กำหนด
ไม่ว่าในทาง”ความคิด” ไม่ว่าในทาง”การเมือง”
ใครก็ตามที่ประกาศความเป็นอิสระ ความเป็นเสรี ออกมา ใครคนนั้นย่อมถูกตั้งคำถาม
แท้จริงแล้ว อิสระจริงหรือ แท้จริงแล้วเสรีจริงหรือ
ไม่เพียงเป็นคำถามจากฝ่ายที่ไม่เชื่อ หากแต่ยังเป็นคำถามจากสังคม
หากว่าพวกเขาจำเป็นต้องเลือกที่จะเชื่อ
