ระบบเผด็จการ จะเปิดบ้านให้มหาอำนาจแทรกแซงพม่า..กัมพูชา และไทย อาจเป็นเป้าหมาย

หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ

มหาอำนาจเป็นผู้กำหนดเกม

การบุกโจมตีอิหร่านโดยการสนธิกำลังของสหรัฐอเมริกาและอิสราเอล เป็นการสำแดงอำนาจของมหาอำนาจอย่างอเมริกา เป็นการแสดงซ้ำหลังจากบุกเข้าไปจัดการจับกุมตัวประธานาธิบดีเวเนซุเอลา

แต่ครั้งนี้ประเทศอิหร่านเป็นประเทศที่ใหญ่พอสมควร ไม่อาจจะใช้กำลังบุกเข้าไปแบบนั้นได้ ที่ทำได้ก็คือ การโจมตีด้วยอาวุธทางอากาศโดยจรวดเครื่องบินทิ้งระเบิดและโดรน

เป็นการจู่โจมทำสงครามทั้งๆ ที่ยังมีการเจรจากันอยู่ อิหร่านก็คงนึกไม่ถึงถ้ามองเป้าหมายครั้งนี้น่าจะมี 3 อย่างก็คือ

1. จู่โจมเพื่อทำการสังหารผู้นำจำนวนหนึ่ง เพื่อหวังการเปลี่ยนแปลงว่าจะได้ผู้นำใหม่ที่หัวอ่อนกว่า ซึ่งจะทำให้ลดการสนับสนุนกลุ่มหัวรุนแรงต่างๆ ในแถบตะวันออกกลางและแอฟริกา เช่น กลุ่มฮูตี และกลุ่มติดอาวุธที่อยู่ในฉนวนกาซ่า

2. คาดหวังว่าจะทำลายโครงการอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่านให้ยุติหรือหยุดชะงักลง

3. หวังผลทางเศรษฐกิจ เพื่อทำให้การผลิตน้ำมันจากอิหร่านหยุดชะงักลง และหวังครอบครองช่องแคบฮอร์มุซทำให้การส่งน้ำมันตกอยู่ในความควบคุมของอเมริกาและอิสราเอล ซึ่งจะมีผลกระทบต่อประเทศที่ใช้น้ำมันจากตะวันออกกลาง เช่น จีน อินเดีย และไทย

รัฐบาลอิหร่านที่ถือว่าเข้มแข็งและเป็นเผด็จการใช้อำนาจบีบบังคับประชาชนมาได้ตลอดหลายปี เจอคนที่มีการใช้อำนาจที่โหดเหี้ยมกว่า ไม่สนใจกฎหมายและสิทธิมนุษยชนเช่นเดียวกัน งานนี้ถือว่าตกอยู่ในฐานะลำบากมาก

ดูจากสภาพการโจมตีที่ผ่านการชี้เป้าอย่างละเอียดทั้งเวลาและสถานที่ สามารถทำให้การทิ้งระเบิดทำลายเป้าหมายตรงเป๊ะ

ปรากฏการณ์แบบนี้เกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่า แกนนำและนายพลหลายคนก็ถูกสังหารด้วยการชี้เป้า

แน่นอนว่า ต้องมีคนในเป็นสายรายงานให้ตลอดเวลา การปกครองด้วยอำนาจบีบบังคับทำให้มีศัตรูรอบกายจำนวนมาก คนพวกนั้นย่อมยืมมือศัตรูที่ตัวใหญ่กว่ามาทำลายคู่แค้น

การบุกโจมตีอิหร่านอาจไม่เหมือนการบุกอิรัก ที่เข้าไปยึดครองและแสวงหาผลประโยชน์จากน้ำมัน แต่อิหร่านมีกำลังทหารจำนวนมาก ถ้าใช้สงครามภาคพื้นดิน ผู้บุกรุกคงจะต้องเสียหายอย่างหนัก

แต่เกมที่จะเปลี่ยนผู้นำน่าจะดำเนินต่อไป แม้ไม่สำเร็จในครั้งนี้

การบุกเวเนซุเอลาของสหรัฐอเมริกา
คือการล่าอาณานิคมยุคใหม่
เพื่อคุมพลังงานโลก

ไม่มีกฎหมายหรือธรรมเนียมใดๆ ที่จะมอบสิทธิ์ให้ประเทศอื่นไปรุกรานและเปลี่ยนแปลงผู้นำของประเทศอื่น แต่สิ่งที่ปรากฏขึ้นมาในอดีตก็มีมา ถ้าเป็นการชนะสงครามขนาดใหญ่เช่นในสงครามโลกครั้งที่ 2 พรรคนาซีของฮิตเลอร์ก็ต้องสลายตัวถูกกวาดล้างจนสิ้นซาก และกลุ่มผู้นำเยอรมันใหม่ก็ก้าวขึ้นมาแทน

ที่ญี่ปุ่นหลังจากแพ้สงคราม กลุ่มชาตินิยมที่คลั่งสงครามก็ถูกกวาดล้างและมีกลุ่มผู้นำใหม่ขึ้นมาแทน

ในเกาหลีไม่สามารถแพ้ชนะกันได้ก็แบ่งเกาหลีเป็น 2 ฝ่าย อเมริกาสามารถตั้งตัวแทนในเกาหลีใต้ขึ้นมาได้

3 มกราคม 2026 สหรัฐเปิดฉากโจมตีทางอากาศมากกว่า 150 จุด

เน้นทำลายระบบป้องกันภัยทางอากาศและจุดยุทธศาสตร์

พร้อมตัดระบบไฟฟ้าและอินเตอร์เน็ตทั่วกรุงการากัส เพื่อทำให้กองทัพเวเนซุเอลาเป็นอัมพาต

ก่อนส่งหน่วยรบพิเศษเข้าชาร์จ จับกุมผู้นำเวเนฯ มาดูโรและภรรยา ในที่พักในค่ายทหาร

จากนั้นทรัมป์ประกาศว่า สหรัฐจะเข้าควบคุมและบริหารเวเนซุเอลาชั่วคราว จนกว่าจะมั่นใจว่า มีการถ่ายโอนอำนาจที่ปลอดภัยและยุติธรรม โดยอ้างว่า เพื่อป้องกันไม่ให้กลุ่มอิทธิพลมืดหรือศัตรูต่างชาติเข้ามาสวมรอย และจะให้บริษัทน้ำมันยักษ์ใหญ่ของสหรัฐเข้าไปฟื้นฟูแหล่งน้ำมันสำรองของเวเนซุเอลา ซึ่งมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก โดยอ้างว่าเป็นการ “เอาคืน” ทรัพย์สินที่สหรัฐเคยถูกยึดไปในอดีต

ศึกษาบทเรียนของลิเบียที่ยังไม่จบ
แม้เกิน 10 ปีมาแล้ว

ลิเบียมีปริมาณน้ำมันสำรองมากที่สุดในทวีปแอฟริกา และมากเป็นอันดับที่ 9 ของโลก (ตัวเลขในปี 2565)

ภายหลังเหตุการณ์ Arab Spring เมื่อปี 2554 สันนิบาตอาหรับมีการแทรกแซงรัฐบาลลิเบียอย่างแข็งกร้าว ทั้งการประณาม การใช้อำนาจเผด็จการ และการสนับสนุนฝ่ายต่อต้านอย่างเปิดเผยทั้งในด้านการทหารและการเมือง

กองกำลังฝ่ายกบฏได้รับการสนับสนุนจากนานาประเทศ ทั้งอาวุธ การฝึกอบรมทางทหาร เสบียงอาหาร และการช่วยเหลือจากกลุ่มประเทศนาโต้โดยการโจมตีฐานที่มั่นของฝ่ายรัฐบาล จนทำให้รัฐบาล ลิเบียพ่ายแพ้ กัดดาฟีถูกสังหาร

การสู้รบจะสิ้นสุดในปี 2563 แต่การแย่งชิงอำนาจทางการเมืองและผลประโยชน์ด้านน้ำมัน ทำให้ปัจจุบันลิเบียไร้เสถียรภาพทางการเมือง

การปกครองแบ่งเป็นสองฝ่ายที่สำคัญ คือ

1. รัฐบาลเอกภาพแห่งชาติลิเบีย (Government of National Unity-GNU) มีฐานที่มั่นในกรุงตริโปลีและทางตะวันตกของประเทศ เป็นรัฐบาลที่สหประชาชาติ (UN) ให้การรับรอง

2. รัฐบาล Government of National Stability (GNS) มีฐานที่มั่นในเมืองเบงกาซี ทางภาคตะวันออกและทางใต้ของลิเบีย สามารถควบคุมแหล่งน้ำมันที่สำคัญของลิเบีย และได้รับการสนับสนุนจากกลุ่ม House of Representatives (HoR) และกลุ่ม Libyan National Army (LNA) ของจอมพล Khalifa Haftar

การฟื้นฟูเสถียรภาพทางการเมือง ความมั่นคง และเศรษฐกิจของประเทศลิเบียไม่สำเร็จ ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้ตามกำหนดเมื่อธันวาคม 2564 และยังไม่มีการกำหนดวันเลือกตั้งใหม่

ตอนนี้มี 2 รัฐบาล และนายกฯ 2 คน ได้แก่ นาย Abdul Hamid Mohammed Dbeibah รัฐบาล GNU และนาย Osama Hammad รัฐบาล GNS

กระบวนการยุติธรรมลิเบียหยุดชะงักตั้งแต่ปี 2554

ผลกระทบ และบทเรียน
..ต่อไทย และเพื่อนบ้าน

เกมสงครามในอิหร่านคงจะดำเนินต่อไปอีกระยะหนึ่ง การขยายขอบเขตสงครามแบบโจมตีกันใหญ่โตคงไม่ขยายไปมาก แต่การยืดเยื้อของการต่อสู้อาจจะกลายเป็นสงครามก่อการร้ายที่กระจายไปยังประเทศต่างๆ แม้ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรง

ประเทศไทยเคยเป็นเป้าหมายการโจมตีแบบก่อการร้ายมาในอดีต

ปัจจุบันมีกลุ่มชาวยิวเข้ามาอยู่ในบางพื้นที่เป็นจำนวนมาก อาจทำให้พื้นที่นั้นกลายเป็นเป้าหมายของการโจมตี ผู้รับผิดชอบที่ต้องการรับเหมาดูแลเรื่องความมั่นคงทั้งหมดต้องเตรียมการให้ดี เพราะเคยเกิดการวางระเบิดที่พระพรหม สี่แยกราชประสงค์มาแล้ว

แต่ผลกระทบที่ไทยและเพื่อนบ้านจะได้รับแน่นอนก็คือ การจะต้องซื้อน้ำมันราคาแพงเพราะน้ำมัน 70% ที่นำเข้ามาจากเขตที่มีการสู้รบกัน

ถ้าเหตุการณ์ยืดเยื้อ น้ำมันแพงติดต่อกันนานขึ้น จะส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าและการบริการอื่นๆ ซึ่งปัจจุบันประชาชนก็มีสภาพความยากลำบากอยู่แล้ว

ดังนั้น ผู้ที่รับเหมาดูแลเศรษฐกิจก็ต้องเตรียมการให้ดี

การปฏิบัติการของอเมริกากับอิสราเอลได้บ่งชี้สัจธรรมอย่างหนึ่งว่า ผู้มีอำนาจอาจจะทำการใดๆ ก็ได้โดยไม่ต้องคำนึงถึงกฎระเบียบและกฎหมาย เรื่องแบบนี้อาจเกิดขึ้นได้ใกล้บ้านเรา คือพม่าและกัมพูชา ซึ่งมีโครงสร้างการปกครองเป็นเผด็จการอย่างชัดเจน

ที่พม่ามีลักษณะคล้ายลิเบียคือ มีชนเผ่าจำนวนมากและมีการต่อต้านรัฐบาลกลางด้วยอาวุธ การแทรกแซงของมหาอำนาจยังไม่เด่นชัด แต่จีนก็เข้าไปมีอิทธิพลอย่างมาก และนี่อาจจะเป็นตัวค้ำสถานการณ์ ที่ทำให้การแทรกแซงจากมหาอำนาจอื่นไม่ปรากฏชัด

ที่กัมพูชาต่อไปอาจมีลักษณะคล้ายเวเนซุเอลา เพียงแต่ตอนนี้อิทธิพลของจีนก็มีมาก และไม่ได้ผ่านการบุกรุกโดยใช้กำลัง แต่เป็นการบุกผ่านเข้าไปโดยใช้เศรษฐกิจการเงินการลงทุนเป็นตัวหลัก การเปลี่ยนผู้นำจึงอาจเกิดขึ้นได้

ส่วนประเทศไทย ตอนนี้เป็นประชาธิปไตยไม่ถึงครี่งใบ เพราะทั้งนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการถูกอำนาจนอกระบบเข้าไปมีอิทธิพลอย่างมาก ถ้าเกิดการต่อต้านรุนแรงขึ้น ไม่รู้ว่าจะสะเทือนไปลึกแค่ไหน แต่ประตูบ้านจะเปิดให้มีการแทรกแซงจากมหาอำนาจได้