สงคราม จะจบแบบช้าๆใน 3-6 สัปดาห์ แต่น้ำมันลงราคาต้องรอ 6 เดือน

หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ

เนื่องจากการเมืองในประเทศไทยขณะนี้ถูกล็อคและควบคุมการเคลื่อนไหวให้อยู่ในกรอบที่ผู้มีอำนาจ คล้ายกับการเปิดภาคเรียนที่ผู้ปกครองพานักเรียนมามอบตัว จากนั้นก็จัดแยกชั้นเข้าไปนั่งเรียนหนังสือ

ทีมวิเคราะห์จึงอยากจะนำเสนอเรื่องสงครามในอิหร่านมากกว่า เพราะตอนนี้ผลกระทบจากสงครามได้มาถึงบ้านเราอย่างเต็มๆ การขาดแคลนน้ำมันจนต้องต่อแถว อาจจะไม่จบลงง่ายๆ

สำหรับนายทุนผู้ที่จ่ายเงินเพื่อใช้ในการเลือกตั้งที่ผ่านมา ถึงวันนี้พวกเขาน่าจะได้เงินคืนจากการกักตุนน้ำมันไปเกือบครบแล้ว

ส่วนผู้ที่รับเงินมาตอนเลือกตั้ง 500 บาท 1,000 บาทตอนนี้ก็คงถูกเอาคืนกลับไปเรียบร้อยแล้ว และยังจะต้องจ่ายแพงต่อไปอีกนานพอสมควร

สิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้นและจะเกิดขึ้นก็คือ ค่าแก๊สหุงต้ม เพราะแหล่งผลิตแก๊สที่ใหญ่ที่สุดในโลกของกาตาร์ถูกระเบิดไปเรียบร้อยแล้ว

แต่ในสงครามที่คนส่วนใหญ่เสียประโยชน์และเดือดร้อนแม้กระทั่งเสียชีวิตเสียครอบครัว ก็มีคนส่วนหนึ่งที่ได้ประโยชน์ และทำกำไรจากสงคราม

สงครามใกล้จบ
ถ้ามีแต่คำขู่ ไม่มีการโจมตีจริง

วันเสาร์ (21 มีนาคม) โดนัลด์ ทรัมป์บอกว่า เขาจะ “โจมตีและทำลายล้าง” โรงไฟฟ้าอิหร่าน เริ่มจากโรงใหญ่ที่สุดก่อน ถ้าไม่เปิดช่องแคบฮอร์มุซภายใน 48 ชั่วโมง

(อิหร่านมีโรงไฟฟ้าพลังงานก๊าซธรรมชาติดำเนินการอยู่จำนวน 98 เช่น โรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนผสม และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์)

อิหร่านโต้แบบกูไม่กลัวมึง

22 มีนาคม อิหร่านออกแถลงการณ์ว่า “จากคำขู่ของทรัมป์ก่อนหน้านี้

หากโครงสร้างพื้นฐานด้านเชื้อเพลิงและพลังงานของอิหร่านถูกศัตรูโจมตี

โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน, ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

และโรงงานผลิตน้ำจืดทั้งหมดที่เป็นของสหรัฐและประเทศพันธมิตรในภูมิภาคนี้จะตกเป็นเป้าหมายของอิหร่าน”

ไม่ถึง 48 ชั่วโมงทรัมป์ก็ถอย จากนี้ไป 1 ส้ปดาห์ ถ้าไม่โจมตีกันอีก โอกาสเจรจาสงบศึกสูง

ข้อเสนอสองฝ่ายไม่มีใครปฏิบัติได้
ใช้ในการต่อรองเท่านั้น

เงื่อนไข 4 ข้อของอิหร่าน ให้อเมริกา

อเมริกา ต้องถอนกำลังทหารและฐานทัพทั้งหมดออกจากภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยเฉพาะในอ่าวเปอร์เซีย

อเมริกา ต้องยกเลิกการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจทั้งหมดต่ออิหร่าน

อเมริกา ต้องรับรองว่าจะไม่แทรกแซงกิจการภายในของอิหร่านและไม่โจมตีอิหร่าน

และจะต้องจ่ายชดเชยความเสียหายจากสงคราม

อเมริกา ต้องยอมรับสิทธิของอิหร่านในการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ

ข้อเสนออเมริกา 6 ข้อที่ให้อิหร่านปฏิบัติ

1) ต้องไม่มีโครงการขีปนาวุธเป็นเวลา 5 ปี

2) ห้ามเสริมสมรรถนะยูเรเนียมโดยสิ้นเชิง (Zero enrichment)

3) ต้องปลดระวางเครื่องปฏิกรณ์ในศูนย์นิวเคลียร์ Natanz, Isfahan และ Fordow

4) เปิดให้มีการตรวจสอบจากภายนอกอย่างเข้มงวด ต่อการสร้างและใช้งานเครื่องหมุนเหวี่ยง (centrifuge) และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์

5) ต้องทำข้อตกลงควบคุมอาวุธกับประเทศในภูมิภาค โดยจำกัดขีปนาวุธไม่เกินระยะ 1,000 กิโลเมตร

6) ต้องยุติการสนับสนุนทางการเงินให้กับกลุ่มติดอาวุธหัวรุนแรงในภูมิภาค

ข้อเสนอของทั้งสองฝ่ายเป็นข้อเสนอที่ไม่มีใครปฏิบัติได้ ใช้ในการต่อรองเท่านั้น

ท่าทีผู้ที่ได้ประโยชน์
จากสงครามตะวันออกกลาง

1.บริษัทผู้ผลิตและขายอาวุธ

พวกนี้จะพยายามล็อบบี้ให้อเมริการบต่อไปอีกระยะหนึ่ง แม้ไม่มีการรบทางภาคพื้นดิน แต่ถ้ามีการใช้อาวุธจรวดเครื่องบินหรือโดรน ซึ่งราคาแพงพวกเขาก็จะขายให้ทั้งอเมริกาและประเทศต่างๆ ในตะวันออกกลาง ซึ่งได้ใช้อาวุธไปมากแล้ว หรือถูกทำลายเครื่องบินหรืออาวุธอื่นๆ ต้องซื้อทดแทน การค้าครั้งนี้จะมีมูลค่ามหาศาลใช้เวลายาวนานในการผลิตไปอีกหลายปี

พ่อค้าน้ำมันก็ได้ประโยชน์ แต่ต้องการให้ขนส่งน้ำมันขายได้

2. รัสเซียได้ขายน้ำมัน ลดแรงกดดันที่ยูเครน

ถ้าสงครามยืดไป อเมริกายังรบอยู่กับอิหร่านและยุ่งอยู่กับปัญหาในตะวันออกกลาง รัสเซียจะได้เปรียบในสงครามยูเครน ทั้งยังต่อรองให้อเมริกาลดบทบาทลงได้ ขณะเดียวกันก็ได้กำไรจากการขายน้ำมันไปเรื่อยๆ

ในทางการเงินและเศรษฐกิจ ก็ต่อรองให้อเมริกายกเลิกการแซงก์ชั่นประเทศรัสเซียทั้งด้านการเงินและการซื้อขายน้ำมัน

3. อิสราเอล

แม้ถูกโจมตีกลับจนเสียหาย ก็บรรลุเป้าหมายทางทหารพอสมควร แต่เมื่อเห็นศักยภาพทางอาวุธของอิหร่าน ก็ยังต้องการโจมตีอิหร่านอีกระยะหนึ่งเพื่อทำลายเป้าหมายสำคัญ จากนั้นก็อยากให้ยุติสงครามเพราะตัวเองก็ได้รับความเสียหายไปไม่น้อย

ส่วนการที่อิหร่านไปโจมตีประเทศมุสลิมตะวันออกกลางด้วยกัน สำหรับอิสราเอลถือเป็นเรื่องดี เพราะเป็นการทำให้ประเทศเหล่านั้นแตกกัน และเป็นการทำลายทั้งเศรษฐกิจและฐานอาวุธของประเทศต่างๆ ซึ่งทุกประเทศล้วนมีโอกาสเป็นศัตรูกับอิสราเอลได้ทั้งสิ้น

ดังนั้น การที่อิหร่านประกาศจะโจมตีเป้าหมายทางทหาร ทางเศรษฐกิจ และการสื่อสารของประเทศในตะวันออกกลาง อิสราเอลจึงไม่เดือดร้อนอะไร

4. ประเทศจีน

จีนต้องการให้สงครามยุติ แต่จะยืดเยื้อต่อไปอีกบ้างก็ไม่เป็นไร การปิดช่องแคบฮอร์มุซแบบมีเงื่อนไขให้เรือบรรทุกน้ำมันของจีนเข้าออกได้จีนก็จะได้ประโยชน์

และสถานการณ์หลังจากนี้จีนก็จะสามารถซื้อน้ำมันราคาถูกจากอิหร่านได้ ในขณะเดียวกัน ก็จะขายอาวุธหรือแลกเปลี่ยนอาวุธกับน้ำมัน แม้กระทั่งสงครามสิ้นสุดแล้วจีนก็จะมีโอกาสดียิ่งในการค้าขายกับอิหร่าน การบูรณะประเทศ

หลังสงคราม จีนก็หมายมั่นปั้นมือว่าจะได้เข้ามาทำการก่อสร้างและบูรณะในอิหร่าน และในหลายประเทศที่ได้รับความเสียหายจากสงครามครั้งนี้

ท่าทีผู้ที่ได้รับความเสียหาย
จากสงครามตะวันออกกลาง

1.ประเทศอิหร่าน ยอมเจรจา เปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างมีลำดับขั้น

ความคิดของประชาชนกับผู้นำอาจจะมีทั้งที่เหมือนกันและต่างกัน คนทั้งประเทศส่วนใหญ่คงไม่พอใจอเมริกาที่เข้ามาโจมตีจนมีผู้คนเสียชีวิตทรัพย์สินเสียหายจำนวนมาก แม้มีคนไม่พอใจรัฐบาลในการปกครองที่ผ่านมา แต่ความเดือดร้อนที่ได้จากสงครามและกระแสชาตินิยมก็จะยังผลักดันให้ประชาชนไม่พอใจอเมริกาและอิสราเอลมากกว่า

สุดท้ายแล้วการตัดสินใจจะยุติสงครามก็อยู่ที่ผู้นำชุดใหม่ และขึ้นอยู่กับการที่อิหร่านยังมีอาวุธจรวดนำวิถีและโดรนโจมตีอีกมากน้อยเท่าใด เกมที่อิหร่านเดินอยู่เพื่อขู่อเมริกา จะเห็นได้จากการยิงจรวดนำวิถีซึ่งมีระยะยิงไกลถึง 4,000 กิโลเมตร เพื่อโชว์ศักยภาพ

แต่ตอนนี้อิหร่านจะยอมอะไรง่ายๆ ก็ไม่ได้ เพราะถูกโจมตีจนเสียหายไปมากพอสมควร แต่ก็ต้องยอมกลืนเลือดไปก่อน เพราะภาระในการบูรณะประเทศทั้งทางเศรษฐกิจ การทหารและชีวิตความเป็นอยู่ประชาชน ไม่ใช่เรื่องเล็กๆ

อิหร่านจะต้องพึ่งพาการค้าขายน้ำมันและพึ่งพาประเทศมิตรอย่างเช่นจีน รัสเซีย หรือประเทศเสรีอื่นๆ ดังนั้น ช่องแคบฮอร์มุซจะถูกเปิดอย่างมีลำดับขั้น

2. สหรัฐอเมริกา ทรัมป์กำลังหาบันไดลง

ชาวอเมริกันได้รับผลกระทบเนื่องจากราคาน้ำมันและข้าวของแพงขึ้น นอกจากนั้นยังจะต้องเสียภาษีที่ใช้ไปกับอาวุธหลายหมื่นล้านดอลลาร์ในเวลาไม่กี่วัน คงอยากให้สงครามยุติและไม่อยากให้ลูกหลานตัวเองต้องไปตายในตะวันออกกลาง ดังนั้น เรื่องนี้อาจจะมีผลให้การเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนพฤศจิกายน 2526 นี้ เกิดการเปลี่ยนแปลงทางความนิยมที่มีต่อทรัมป์ได้

ดังนั้น ประธานาธิบดีทรัมป์ในฐานะผู้นำและผู้ก่อสงครามครั้งนี้ก็จะต้องหาทางลงให้เจ็บน้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะถึงแม้จะเอ่ยปากว่าได้รับชัยชนะ ได้ทำลายเป้าหมาย ทำลายผู้นำของอิหร่านไป แต่ชาวอเมริกันไม่ใช่ชาวอิสราเอล

ค่าครองชีพในอเมริกาสูงขึ้น ทำให้ประชาชนไม่พอใจถ้าอเมริกาส่งทหารเข้าไปตาย กระแสต่อต้านทรัมป์จะแรงทันที ทำอย่างไรจะถอนตัวออกแบบไม่เสียหน้า

3. ประเทศในตะวันออกกลาง เร่งยุติสงคราม ปรับนโยบายใหม่

สงครามครั้งนี้ทำให้ประเทศในตะวันออกกลางได้รับความเสียหายจากการถูกโจมตีทางอากาศหลายแห่ง ซึ่งมีผลต่อชีวิตความเป็นอยู่และเศรษฐกิจ

แต่วันนี้พวกเขาก็ได้รู้ว่า อเมริกาไม่สามารถคุ้มครองตะวันออกกลางได้ ดังนั้น ความเชื่อถือต่อสหรัฐอเมริกาจะลดลง

กลุ่มประเทศเหล่านี้จะต้องปรับนโยบายใหม่ ซึ่งอาจจะทำให้เกิดสมดุลใหม่โดยมีการทำสัญญาในระหว่างประเทศตะวันออกกลางด้วยกัน และอาจจะดึงจีน รัสเซีย หรือประเทศอื่นๆ ในยุโรปเข้ามาผนึกเป็นสนธิสัญญา เพราะประเทศต่างๆ ขณะนี้แม้ไม่ประสบภัยจากสงครามเหมือนตะวันออกกลาง แต่ก็ประสบปัญหาการต่อสู้ทางเศรษฐกิจจากการที่ทรัมป์ขู่เรื่องอัตราภาษีการค้า

ดังนั้น ต่อไปการค้าขายน้ำมันอาจจะไม่จำเป็นต้องใช้ดอลลาร์สหรัฐเพียงอย่างเดียว

4. ผลกระทบต่อโลก

คาดว่า ราคาน้ำมันจะอยู่ในระดับสูงไปนานพอสมควร เนื่องจากมีผลกระทบที่เกิดจากแหล่งผลิต แหล่งเก็บ และท่อส่งน้ำมันในหลายประเทศถูกทำลาย ระยะเวลาการปิดช่องแคบฮอร์มุซก็มีผลต่อเศรษฐกิจประเทศต่างๆ เช่นกัน

แหล่งเงินที่จะมาพัฒนาเศรษฐกิจและชีวิตความเป็นอยู่ของคนในหลายประเทศ จะถูกนำมาใช้ในการพัฒนาอาวุธและซื้อขายอาวุธ ดังนั้น ผู้ผลิตน้ำมันจึงต้องการเงิน ราคาจะลดลงบ้าง แต่ยังสูงไปนานพอควร

แม้วันนี้ยังตกลงกันไม่ได้ แต่สงครามนี้น่าจะค่อยๆ ปิดฉากแบบไม่มีผู้ชนะ ในอีก 3-6 สัปดาห์ เพราะอาวุธเหลือน้อย ทำมาหากินไม่ได้ คนรวย คนจนเดือดร้อนหมด