ด้วยความเคารพอย่างยิ่ง
ขออนุญาตแสดงความเห็นต่างกับท่านผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยอีกสักครั้งเถิด
เมื่อไม่กี่วันก่อน ท่านระบุว่า เศรษฐกิจไทยในปีนี้ ที่คาดว่าขยายตัวร้อยละ 2.8 ลดลงจากการประมาณการว่าจะเติบโตร้อยละ 3.8 เมื่อต้นปี หรือเติบโตร้อยละ 3.3 เมื่อกลางปี
ถือว่าแค่อยู่ในภาวะถดถอย
ยังไม่วิกฤต
ด้านหนึ่งก็จริงของท่าน
เมื่อยังมีอัตราการขยายตัว ก็แปลว่าในภาพรวมยังมีคนพอไปได้
แต่ในอีกด้านหนึ่ง
ถ้าเอาอัตราการขยายตัวที่ต่ำเตี้ย
(คือปกตินักวิชาการทั้งหลาย รวมทั้งแบงก์ชาติด้วย เคยให้ความเห็นว่า อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่จะไม่ทำให้เกิดปัญหาทั้งกับภาคประชาชนและภาครัฐ ควรจะอยู่ที่ประมาณร้อยละ 5 ต่อปี)
ไปร่วมสมการกับ “ความเหลื่อมล้ำ” ที่เกิดขึ้น
ที่บอกว่าถดถอยนั้นไม่พอเสียแล้ว
แต่เข้าขั้นวิกฤตจริงๆ นะครับ
คุณบรรยง พงษ์พานิช (ขออภัยที่เอ่ยนาม) เคยเขียนแสดงตัวเลขเอาไว้ (และเคยลอกของท่านมาลงเอาไว้แล้ว)
ว่า 5 ปีที่ผ่านมา 500-600 บริษัทในตลาดหลักทรัพย์ไทย เติบโตสูงกว่าอัตราเฉลี่ยของการขยายตัวทางเศรษฐกิจไปกี่เท่า
ท่านบวกลบคูณหารให้เห็นด้วยว่า เมื่อกิจการใหญ่ที่มีสัดส่วนแค่ร้อยละ 25 ของประเทศขยายตัวเป็นบวกเกินอัตราเฉลี่ย
ก็แปลว่าคนอีกร้อยละ 75 ของประเทศนี้ติดลบ
ตัวเลขนี้ได้รับการยืนยันด้วยอัตราการขยายตัวของสินทรัพย์ใน 20 ตระกูลใหญ่
ที่มีผู้ทำวิจัยว่า ในรอบ 12 ปีที่ผ่านมา คนรวยที่สุดร้อยละ 5 (ซึ่งถือครองทรัพย์สินอยู่กว่าร้อยละ 60-70 ของสินทรัพย์ทั้งหมดในประเทศ) มีสินทรัพย์เพิ่มขึ้น 8 เท่า
ถ้ายังไม่พอ แถมด้วยตัวเลขหนี้ครัวเรือนที่แบงก์ชาติเพิ่งแสดงความกังวลออกมาเมื่อไม่นานนี้
ว่าอยู่ในระดับร้อยละ 130-140 ของรายได้แล้ว
คนรวยทรัพย์สินเพิ่ม คนจนหนี้เพิ่ม
แปลว่าอะไร
อันที่จริง ถ้าอยากจะรู้ว่าเศรษฐกิจเข้าขั้นวิกฤตหรือไม่นั้นไม่ยาก
แค่ลงจากหอคอยมาเดินดินบ้าง
ก็คงพอจะรู้ได้เลาๆ
เอาแค่ร้านข้าวแกงร้านแอ๊วตรงข้างแบงก์ชาติ ที่เคยขายดิบขายดีเป็นเทน้ำเทท่า
ถามเขาว่าเดี๋ยวนี้เป็นอย่างไร
คำตอบที่ได้คงไม่เหมือนตัวเลขจากหน้าจอคอมพิวเตอร์ที่ท่านดูอยู่ทุกวัน
หรือถ้าไม่อย่างนั้นก็ไปเดินสำเพ็ง พาหุรัด ประตูน้ำ
เผลอๆ อาจตกใจเป็นลม
วิกฤตเศรษฐกิจที่คาดว่าจะลากยาวเป็นหางตัวแอลที่ยังไม่รู้ว่าจะไปสิ้นสุดเมื่อไหร่งวดนี้
ผิดกับวิกฤตที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2540 อย่างหน้ามือเป็นหลังเท้า
หนนั้น “ตายยอด” หนนี้ “ตายราก”
ครั้งนั้น ผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคือเศรษฐีมีสตางค์ทั้งหลาย ที่มีปัญญาไปกู้เงินต่างประเทศ หรือที่มีสินเชื่ออยู่กับธนาคารมากๆ
เพราะฉะนั้น ให้เวลา 2-3 ปี อาเสี่ย-เจ้าสัว-นักธุรกิจใหญ่ทั้งหลาย ที่มีทั้งเครือข่ายและสายป่าน ก็ค่อยๆ ทยอยกันฟื้นตัวขึ้นมาได้
จำนวนมากในนั้น ฟื้นขึ้นมาแข็งแรงและใหญ่โตกว่าเดิมด้วยซ้ำ
เพราะคู่แข่งในธุรกิจเดียวกันล้มหายตายจากไปครึ่งค่อน
แต่หนนี้ คนที่ได้รับผลกระทบจากพิษเศรษฐกิจจริงๆ คือเกษตรกร ชาวนา ชาวไร่ คนชั้นล่างในเมือง (ซึ่งถูกนโยบายจัดระเบียบกวาดจนหายไปจากถนนหนทาง และจากเส้นทางทำมาหากิน)
และธุรกิจขนาดกลางค่อนข้างเล็ก ที่สายป่านไม่ยาวพอ
โอกาสที่คนเหล่านี้ล้มแล้วจะลุกขึ้นมาได้เร็วเหมือนกับเจ้าสัว-นักธุรกิจทั้งหลาย เป็นไปได้ยากยิ่ง
ถ่างให้ความเหลื่อมล้ำในสังคมและระบบเศรษฐกิจไทยกว้างขึ้น
ภาพคฤหาสน์กลางสลัมก็ชัดเจนขึ้นทุกที
เมื่อวิกฤตเศรษฐกิจหนนี้เป็นวิกฤตของคนจน-คนชั้นล่าง
จะหวังให้คนชั้นบน คนที่อยู่ในหอคอยงาช้าง มาเข้าใจ มาช่วยเหลือจัดการให้
หรือจะหวังให้คนที่ไม่เคยเห็นหัวชาวบ้านแล้วจับพลัดจับผลูขึ้นมามีอำนาจ
มาทำอะไรให้ปัญหาลดหรือทุเลาลง
ยากจะหวัง
การเมืองในระบอบประชาธิปไตย ที่ตัวแทนชาวบ้านทั้งหลายต้องฟังชาวบ้าน
ต้องตอบสนองตความต้องการชาวบ้าน
ต้องถือว่าการบริการเป็นหน้าที่
จึงสำคัญฉะนี้
วนมาจบที่การเมืองจนได้สิน่ะ-ฮ่ะฮ่ะ
