สัญชาตญาณ

ฟาสต์ฟู้ดธุรกิจ | หนุ่มเมืองจันท์

วันก่อน ผมเพิ่งโพสต์ข้อความหนึ่งลงในเพจ

เป็นเรื่องคดีทุจริตโกงสอบท้องถิ่น

จำเรื่องที่ ป.ป.ช.แถลงข่าวว่าทำไมถึงทำสำนวนส่งฟ้อง 3 ผู้ต้องหาใหญ่ “พิชิต-อัศวิน-ทศพร” ไม่ทันได้ไหมครับ

ตอนนั้นกระแสสังคมแรงมาก เพราะหลักฐานการแก้คะแนนในบ้าน “พิชิต” นั้นค่อนข้างชัดเจนและมัดตัวผู้ต้องหาแน่น

แต่พอเรื่องส่งจากตำรวจถึง ป.ป.ช.

ระยะเวลาก็เหลือน้อย ป.ป.ช.ทำสำนวนส่งฟ้องไม่ทัน

สุดท้ายก็ต้องปล่อยตัว 3 ผู้ถูกกล่าวหา

คนที่มาแถลงข่าวมี 2 คนคือ นายนิติพันธุ์ ประจวบเหมาะ เลขาธิการ ป.ป.ช. และ น.ส.มิรินทร์รัช ชิตถุง ผู้ช่วยเลขาธิการ ป.ป.ช.

ทั้งคู่บอกว่าเรื่องนี้เกี่ยวพันกับคน 6,000 คน ไม่อยากตัดตอน ทำให้ต้องใช้เวลานานในการทำคดี

นักข่าวพยายามจี้เรื่อง “เวลา” เพราะความยุติธรรมที่ล่าช้าคือความอยุติธรรม

คดีนี้ถือว่าเลวร้ายมาก เพราะโกงตั้งแต่สอบเป็นข้าราชการ

มีเครือข่ายเกี่ยวข้องเป็นจำนวนมาก

ในข่าวบอกว่าต้นเดือนพฤศจิกายน ป.ป.ช.จะเริ่มแจ้งข้อกล่าวหา

ผมจำเวลาคร่าวๆ แบบนี้

พอถึงเดือนพฤศจิกายน ผมก็ค้นข่าวเก่ามาอ่านซ้ำอีกครั้ง

แล้วก็พบว่า เลขาฯ และรองเลขาฯ ได้สัญญาไว้ 2 เรื่อง คือ เรื่องการตรวจข้อสอบ และเรื่องการแจ้งข้อกล่าวหา

ผมก็โพสต์เรื่องนี้ลงในเพจ

เวลาอ่านข่าวผมชอบจำ “คำสัญญา” ของผู้มีอำนาจ

อาจเป็นเพราะตอนเป็นนักข่าวใหม่ๆ “พี่ชลิต” อาจารย์คนแรกของผมในวิชาชีพนี้ โยน “แฟ้มข่าวเก่า” ในศูนย์ข้อมูลมติชนมาให้อ่าน

การอ่านข่าวเก่านอกจากเป็นการศึกษาเรื่องราวของธุรกิจแล้ว เรายังได้ประเด็นข่าวจาก “ข่าวเก่า” ด้วย

รัฐมนตรี เจ้าของธุรกิจ ผู้บริหาร ฯลฯ เคยให้สัมภาษณ์พูดถึงแผนงานต่างๆ และมีกำหนดเวลาด้วยว่าแต่ละเรื่องจะเสร็จเมื่อไร

พอถึงเวลา ส่วนใหญ่นักข่าวจะลืม ไม่ได้ตามต่อ

เราแค่โทร.ไปเช็กข่าวต่อจาก “คำสัญญา” ในอดีตว่าเรื่องนี้ที่บอกไว้ว่าจะเสร็จเมื่อเดือนที่แล้ว ตอนนี้เสร็จหรือยัง คืบหน้าไปถึงไหนแล้ว

แล้วก็ซักต่อ

แค่นี้ก็ได้ “ข่าวเดี่ยว” แล้ว

ข่าวเรื่องการทุจริตโกงสอบท้องถิ่นก็เช่นกัน ตอนที่ผมอ่านข่าว ป.ป.ช.ทำสำนวนส่งฟ้องต่อศาลไม่ทัน จนทำให้ 3 ตัวการใหญ่ “พิชิต-อัศวิน-ทศพร” ที่มีหลักฐานมัดตัวชัดเจนถูกปล่อยตัวจากการคุมขัง

ป.ป.ช.โดนถล่มหนักมากจนต้องออกมาแถลงข่าวเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม อธิบายว่าทำไมส่งฟ้องไม่ทัน

ในการแถลงของนายนิติพันธุ์ ประจวบเหมาะ เลขาธิการ ป.ป.ช. และ น.ส.มิรินทร์รัช ชิตถุง ผู้ช่วยเลขาธิการ ป.ป.ช. วันนั้น

มี “คำสัญญา” 2 เรื่องที่น่าตามต่อ

1. กระดาษคำตอบ 860,000 แผ่น ที่มีอยู่ในมือ ป.ป.ช.มานาน ยังไม่ได้ตรวจใหม่เลย เพราะหาเครื่องมือและสถานที่ที่เหมาะสมไม่ได้

วันนั้น ป.ป.ช.บอกว่า ได้หน่วยงานที่จะตรวจแล้ว คือ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (มสธ.)

จะเริ่มตรวจวันที่ 13 ตุลาคม ใช้เวลาตรวจไม่เกิน 10 วัน

หมายความว่า 23 ตุลาคมที่ผ่านมา ป.ป.ช.ตรวจกระดาษคำตอบทั้งหมดเสร็จแล้ว

และรู้แล้วว่ามีคนโกงข้อสอบจริงๆ กี่คน ใครบ้าง

…น่าตามต่อ

2. น.ส.มิรินทร์รัชบอกว่า คดีนี้มีผู้เกี่ยวข้องมากกว่า 6,000 คน ไม่สามารถแจ้งข้อกล่าวหาได้หมดภายในครั้งเดียว

ต้องทยอยแจ้งข้อกล่าวไปตามลำดับความสำคัญ

ล็อตแรกจะแจ้งข้อกล่าวหาภายในต้นเดือนพฤศจิกายน ประมาณ 200-300 คน

…น่าตามต่อ

เพราะวันนี้วันที่ 9 พฤศจิกายนแล้วยังไม่มีข่าวว่า ป.ป.ช.แจ้งข้อกล่าวหากับใครเลย

แจ้งแล้วแต่ไม่แถลงข่าว

หรือยังไม่แจ้งเลย

และถ้าแจ้งข้อกล่าวหาแล้ว น่าสนใจว่าจะมีชื่อ 3 ตัวการสำคัญที่ถูกปล่อยตัวหรือไม่

มีชื่ออธิบดีที่เกี่ยวข้อง

ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่

หรือนักการเมืองบ้างหรือเปล่า

น่าตามต่อจริงๆ…

ตอนเขียนก็นึกถึงอดีตตอนที่เป็นนักข่าวใหม่ๆ

มันเป็นช่วงเวลาที่สนุกจริงๆ ครับ

วันแรกที่มาเป็นนักข่าวหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ผมไม่รู้เรื่องข่าวเศรษฐกิจเลย เขียนข่าวก็ไม่เป็น

“พี่ชลิต กิติญาณทรัพย์” อาจารย์คนแรกในอาชีพนักข่าว โยนแฟ้มข่าวเก่าๆ มาให้อ่าน

ผมเป็นนักข่าวอุตสาหกรรม รับผิดชอบเรื่องเหล้า ปูนซีเมนต์ ปิโตรเคมี ฯลฯ

แฟ้มข่าวเก่าก็มีแต่เรื่องเหล่านี้

น่าจะประมาณ 1-2 สัปดาห์ ที่ผมต้องอ่านข่าวเก่าย้อนไปหลายปี

เป็นวิธีสอนการทำข่าวจากการอ่านข่าว

เพราะเราจะรู้ตั้งแต่ “ตัวละคร” คือ คนที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมต่างๆ ชื่ออะไร ตำแหน่งอะไร

เข้าใจ “บทละคร” คือ เรื่องราวที่เกิดขึ้นทั้งหมด

เพราะอุตสาหกรรมแต่ละอย่าง โครงสร้างก็ไม่เหมือนกันเลย

เนื้อหาในข่าวหรือสกู๊ปก็จะทำให้เราเข้าใจทิศทางข่าวมากขึ้นเรื่อยๆ

และที่สำคัญคือ ทำให้เรารู้วิธีการเขียนข่าว และเขียนสกู๊ปอย่างไรให้น่าสนใจ

ผมได้สิ่งเหล่านี้จากการอ่านแฟ้มข่าวเก่าในช่วง 2 สัปดาห์แรกของอาชีพนักข่าว

รวมทั้งเรื่อง “ประเด็นข่าวใหม่ๆ” จาก “คำสัญญาเก่าๆ” ด้วย

พอลงสนามข่าว ผมจะได้เรื่องการตั้งคำถาม การฟัง การจับประเด็น และการเขียน

มีประสบการณ์มากขึ้นเรื่อยๆ ผมจะเริ่มใช้วิชา “สิงร่าง” เป็น “แหล่งข่าว”

คิดว่าถ้าเราเป็นเขา เราจะตัดสินใจเรื่องนี้อย่างไร

แล้ว “ถามนำ”

สร้างคำถามดักล่วงหน้าจากจินตนาการ

ถือเป็นการลับคมความคิดที่ดีมาก

วิธีการสิงร่างแบบนี้ นักแต่งเพลงก็ใช้นะครับ

“พี่ดี้” นิติพงษ์ ห่อนาค เล่าให้ฟัง

เวลาจะแต่งเพลงให้ใคร ก็จะคุยกับนักร้องคนนั้น เพื่อทำความรู้จักให้มากที่สุด

จะได้แต่งเพลงให้เหมาะสมกับตัวตนของนักร้องที่เป็นผู้ถ่ายทอด

ตอนหลังผมได้คุยกับคนในวงการบันเทิงอื่น เช่น หนัง เพลง ฯลฯ บ่อยๆ ทำให้รู้ว่าศาสตร์ของการสื่อสารมีหลักบางเรื่องคล้ายกัน

ตอนเขียนหนังสือ ผมใช้หลักแบบนี้

คนเขียนบทหนังก็คิดคล้ายกัน

เวลาทำข่าว คิดแบบนี้

คนแต่งเพลงก็คิดแบบเดียวกัน

ผมเชื่อว่า คนเราถ้าทำงานอะไรมานานๆ เราจะเกิดสัญชาตญาณบางอย่างที่เราไม่รู้ตัว

อย่างเช่น “นักขาย”

เขาก็จะมีสัญชาตญาณการขาย และวิธีการคุยแบบ “นักขาย” โดยที่เขาไม่ได้ตั้งใจ

เหมือนผมเป็น “นักข่าว” ผมจะมีสัญชาตญาณความสงสัย

ฟังเรื่องอะไรก็อยากรู้แบบครบๆ

ชอบถามลงรายละเอียดโดยไม่รู้ตัว

เคยคุยในวงเพื่อน พอเพื่อนเล่าเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจ ผมก็เริ่มซักละเอียดจนเพื่อนด่า

“มึงเลิกเป็นนักข่าวก่อนได้ไหม”

ไม่ได้ตั้งใจครับ

มันเป็นสัญชาตญาณ

อีกเรื่องหนึ่งคือ พอทำข่าวนานๆ รู้จักเขี้ยวคมของในแวดวงต่างๆ

ผมก็จะมีต่อม “เอ๊ะ” ที่ใหญ่มาก

อะไรที่ผิดปกติ จะเอ๊ะขึ้นมาทันที

หรืออะไรที่ดูดีเกินไป ก็จะเอ๊ะ

ซึ่งก็ไม่ได้ถูกต้องทุกครั้งนะครับ

แต่มันเป็น “สัญชาตญาณ”

ทุกอาชีพมีเหมือนกันครับ

ไม่เชื่อ ลองดูจากตัวเองก่อนก็ได้

เรามีสัญชาตญาณอะไรที่คนอื่นไม่มีบ้าง