50 ปี พรรคชาติไทย (พัฒนา) ไม่มีงูเห่า…มีแต่ปลาไหล

หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ

เริ่มจากซอยราชครู…จบที่สุพรรณบุรี

การแปลงกาย ย้าย ส.ส.ชาติไทยพัฒนา ทั้งพรรค ไปอยู่กับภูมิใจไทย แม้จะหวงชื่อพรรคเอาไว้ให้คุณกัญจนา
ศิลปอาชา มาดูแล แต่บอกถึงการปิดฉาก ปกติพรรคที่ถูกยุบชื่อหายแต่คนอยู่ แต่ครั้งนี้..คนหาย เหลือแต่ชื่อพรรค ..คงจบที่ 50 ปี

รากเหง้าของพรรคชาติไทยพัฒนาเริ่มด้วยการตั้งพรรคชาติไทย แกนหลักในขณะนั้นคือกลุ่มการเมืองซอยราชครู มีพลตรีชาติชาย ชุณหะวัณ และพี่เขยคือ พลตรีประมาณ อดิเรกสาร เป็นแกนนำ เข้าสู่สนามเลือกตั้งครั้งแรกปี 2518 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งครั้งแรกหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 พรรคชาติไทยได้ ส.ส. 28 คน ในขณะที่พรรคประชาธิปัตย์ได้ที่ 1 มี ส.ส. 72 คน

ไม่นานก็มี รัฐประหาร 6 ตุลาคม 2519 ฝ่ายทหารมีอำนาจการปกครอง

ประชาธิปไตยมาฟื้นตัวอีกทีปี 2523 แต่มีแค่ครึ่งใบ ปี 2523-2526 พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี พรรคชาติไทย กลายเป็นฝ่ายค้าน และพลตรีประมาณ เป็นผู้นำฝ่ายค้านคนแรกจากพรรคชาติไทย

พ.ศ.2529 พรรคชาติไทย และพลเอกเปรม มี MOA ก่อนการเลือกตั้งว่า หากพรรคชาติไทยจะเข้าร่วมรัฐบาลต้องเปลี่ยนหัวหน้าพรรคจากพลตรีประมาณเป็นพลตรีชาติชาย น้าชาติจึงได้เป็นหัวหน้าพรรค ได้ ส.ส. 64 คน และได้เข้าร่วมรัฐบาลผสมของพลเอกเปรม

ต่อมา รัฐบาลเกิดความไร้เสถียรภาพเนื่องปัญหาภายในของพรรค ปชป. จึงมีการยุบสภา

ยุคพลเอกชาติชาย เป็นนายกรัฐมนตรี

การเลือกตั้งใหม่ 2531 พรรคชาติไทยได้ ส.ส. มากที่สุด 87 คน จึงเชิญพลเอกเปรมให้เข้ารับตําแหน่งนายกฯ เป็นสมัยที่ 4 แต่พลเอกเปรมปฏิเสธ พลเอกชาติชายจึงได้เป็นแกนนําในการจัดตั้งรัฐบาล เศรษฐกิจรุ่งเรือง

แต่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 ก็เกิดการรัฐประหารขึ้นโดยคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) พลเอกชาติชายต้องลี้ภัยการเมืองไปต่างประเทศ

แต่ประชาชนต่อต้านการดำรงตำแหน่งนายกฯ ของพลเอกสุจินดา คราประยูร แกนนำ รสช. จนเกิดเหตุการณ์พฤษภาทมิฬปี 2535

พลเอกชาติชายเดินทางกลับไทย และตัดสินใจไปตั้งพรรคพรรคชาติพัฒนา ส่งผลให้สมาชิกพรรคชาติไทยจำนวนมากย้ายไปกับพลเอกชาติชายด้วย (ภายหลังชาติพัฒนายุบรวมกับไทยรักไทย)

การเลือกตั้ง ส.ส. หลังพฤษภาทมิฬ พ.ศ.2535 ผลการเลือกตั้ง พรรค ปชป.ได้ ส.ส.มากที่สุดคือ 79 ที่นั่ง เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล รองลงมาคือ พรรคชาติไทย 77 ที่นั่ง และพรรคชาติพัฒนา ได้ถึง 60 ที่นั่ง

ส่วนพรรคชาติไทยนั้นเป็นฝ่ายค้าน และพลตำรวจเอกประมาณก็ลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคในวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ.2537

ชาติไทยยุคบรรหารเป็นนายกรัฐมนตรี

หัวหน้าพรรคชาติไทยคนใหม่คือ นายบรรหาร ศิลปอาชา ซึ่งเป็นเลขาธิการพรรคมาอย่างยาวนาน

ในฐานะผู้นำฝ่ายค้าน นายบรรหารได้ยื่นขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาลเรื่องที่ดิน สปก. ส่งผลให้นายชวน หลีกภัย นายกรัฐมนตรี ตัดสินใจยุบสภา 19 พฤษภาคม พ.ศ.2538

ในการเลือกตั้งใหม่ ปรากฏว่า พรรคชาติไทยนำโดยบรรหาร ศิลปอาชา ได้คะแนนเป็นอันดับที่ 1 ได้ ส.ส. 92 เสียง และเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลผสม 7 พรรคการเมือง

นายบรรหาร เป็นนายกรัฐมนตรีควบรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

1 ปีต่อมา รัฐบาลบรรหารถูก ปชป.อภิปรายไม่ไว้วางใจ และก็เกิดการยุบสภา เลือกตั้งใหม่ พฤศจิกายน 2539 พลเอกชวลิต ยงใจยุทธ เป็นนายกฯ เกือบปีก็ลาออกจากปัญหาลดค่าเงินบาท ทำให้เกิดตำนานงูเห่าหนุนนายชวนกลับมาเป็นนายกฯ อีกรอบ

ถึงยุคที่ใช้รัฐธรรมนูญ 2540 การเลือกตั้งมีระบบปาร์ตี้ลิสต์ร่วมอยู่ด้วย

การเลือกตั้ง 2544 พรรคไทยรักไทย ชนะได้ ส.ส. เกือบครึ่งสภา ทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกฯ พรรคชาติไทยได้ร่วมรัฐบาล

การเลือกตั้งปี 2548 ไทยรักไทยกวาดที่นั่งไปได้มากถึง 377 ที่นั่ง แต่ก็ถูกต่อต้านจากพวกอนุรักษนิยมจนต้องยุบสภา แต่การเลือกตั้งใหม่ปี 2549 ก็เป็นโมฆะเพราะพรรค ปชป.กับพรรคชาติไทยร่วมกันบอยคอตการเลือกตั้ง จนนำไปสู่การรัฐประหาร 2549

แต่เมื่อมีการเลือกตั้งใหม่ตามรัฐธรรมนูญ 2550 พรรคชาติไทยก็กลับมาร่วมรัฐบาลอยู่กับพรรคพลังประชาชนจึงทำให้ถูกยุบพรรคไปด้วยในปี 2551

นายบรรหารรวมทั้งวราวุธและกัญจนาถูกตัดสิทธิทางการเมืองเป็นระยะเวลาทั้งหมด 5 ปี

ทำให้ต้องย้าย ส.ส.ในสังกัดเปลี่ยนชื่อเป็น..พรรคชาติไทยพัฒนา

การลื่นไหล ย้ายขั้วเปลี่ยนข้างของนายกฯ บรรหาร ทำให้ได้รับฉายา..ปลาไหลใส่สเก๊ต ผลงานที่โดดเด่น คือการริเริ่มการปฏิรูปการเมืองโดยการร่างรัฐธรรมนูญ 2540

ยุควราวุธ คนหาย...เหลือแต่ชื่อพรรค
ย้าย ส.ส.ออกทั้งหมด
ทั้งที่พรรคไม่ได้ถูกยุบ แต่ถูกดูด

วราวุธ ศิลปอาชา เริ่มเข้าการเมือง โดยการเป็น ส.ส.สุพรรณบุรี ในปี 2544, 2548 และ 2550 สังกัดพรรคชาติไทย และได้รับตำแหน่ง รมช.กระทรวงคมนาคม ในรัฐบาลของนายสมชาย วงศ์สวัสดิ์

ในปี 2551 พรรคถูกยุบจึงถูกตัดสิทธิทางการเมืองเป็นเวลา 5 ปี

2562 เป็น ส.ส.ปาร์ตี้ลิสต์ และได้เป็น รมว.กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติในรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา

ตุลาคม 2565 ขึ้นดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรค

หลังเลือกตั้งปี 2566 เขาเป็น รมว.กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ

บทสุดท้ายของพรรคชาติไทยซึ่งเปลี่ยนมาเป็นชาติไทยพัฒนา คงจะจบลงที่รุ่นที่ 3 ถ้าถือว่ารุ่นชาติชายเป็นรุ่นที่ 1 บรรหารเป็นรุ่นที่ 2 วราวุธลูกชายของบรรหาร ก็เป็นรุ่นที่ 3

ทำไมวิเคราะห์ว่าบทบาทพรรค
จะจบลงในการเลือกตั้งครั้งนี้

1.เมื่อดูจำนวน ส.ส.ที่ได้ในระบบการเลือกตั้งแบบมีปาร์ตี้ลิสต์ 6 ครั้งหลังของพรรคชาติไทยหรือชาติไทยพัฒนา พบว่าอ่อนแรงมากแล้ว ไปตามกระแสสังคมโดยดูจากผลการเลือกตั้ง

2544 ได้ ส.ส.เขต 35 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 6 คน

2548 ได้ ส.ส.เขต 18 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 7 คน

2550 ได้ ส.ส.เขต 33 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 4 คน

2554 ได้ ส.ส.เขต 15 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 4 คน (เปลี่ยนชื่อเป็นชาติไทยพัฒนา เพราะถูกยุบพรรค)

2562 ได้ ส.ส.เขต 6 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 4 คน (บัตรใบเดียว)

2566 ได้ ส.ส.เขต 9 คน ปาร์ตี้ลิสต์ 1 คน (ได้คะแนนทั้งประเทศ 1.9 แสน เท่านั้น)

2. การที่ย้ายไปอยู่กับภูมิใจไทยในการเลือกตั้งปี 2569 ทำให้มวลชนในสุพรรณบุรีคงรู้สึกเหมือนแพ้ตั้งแต่ยังไม่ลงสนามเท่ากับเปิดช่องว่างในเขตพื้นที่สุพรรณบุรี แสดงว่าที่นี่ไม่ได้เป็นฐานที่มั่นของพรรคชาติไทยพัฒนาต่อไปแล้ว ตระกูลศิลปอาชาอาจจะเป็นได้แค่บ้านใหญ่ แต่ที่นี่เป็นพื้นที่ใกล้เคียงกรุงเทพฯ ดังนั้น จึงจะกลายเป็นเขตที่ถูกพรรคอื่นเข้ามาเจาะเช่นเดียวกับชลบุรี

3. สิ่งที่คนนอกไม่รู้ คือแกนนำ 2 พรรคมี MOA ตำแหน่งทางการเมืองอย่างไร และช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายกันอย่างไร เรื่องอุดมการณ์ทางการเมืองเชื่อว่าคล้ายกันโดยเฉพาะเรื่องไม่อยากเป็นฝ่ายค้าน

ปลาไหลเมื่อลงไปในดินโคลนที่มีน้ำขัง ก็คงไม่อยากกลับท้องนาที่แห้งแล้งอีกแล้ว