16 ปีแห่งความหลัง… เลือดเหือดแห้ง… ไร้น้ำตา (10 เมษา – 19 พฤษภา 2553)

หลักศิลากลางน้ำเชี่ยว | มุกดา สุวรรณชาติ

ที่มาตำนานเลือดที่เหือดแห้ง

คนหนุ่มสาวที่เพิ่งจะมีสิทธิ์เลือกตั้งในปี 2562 ปี 2566 และปี 2569 บอกว่า จำเหตุการณ์เดือน เมษายน – พฤษภาคม 2553 ไม่ได้ หรือจำได้บ้างเล็กน้อยเพราะตอนนั้นยังเด็ก

แต่เชื่อหรือไม่ว่าศาลฎีกาเพิ่งจะตัดสินยกฟ้องจำเลยบางคนเมื่อ 19 มีนาคม 2569 ที่ผ่านมานี้เอง

เพราะศาลเห็นว่า เป็นการฟ้องซ้อนในคดีที่มีคนร้ายใช้ระเบิดสังหารปาใส่แนวทหาร ส่งผลให้ พ.อ.ร่มเกล้า ธุวธรรม (ยศในขณะนั้น) เสียชีวิต พร้อมทหารรวม 5 นาย ซึ่งศาลชั้นต้นได้ตัดสินยกฟ้องไปแล้วเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2564 เนื่องจากศาลไม่เชื่อถือพยานโจทก์ “พยานไม่เห็นเหตุการณ์และไม่น่าเชื่อถือ…จึงพิพากษาให้ยกฟ้อง”

ถ้าจะทบทวนความจำ ต้องเริ่มตั้งแต่การรัฐประหารของ คมช.ล้มรัฐบาลนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ปี 2549 แต่พอเลือกตั้งใหม่ปี 2550 ก็ยังแพ้ จึงยึดอำนาจซ้ำโดยตุลาการภิวัฒน์ ยุบพรรคพลังประชาชน และฟอร์มรัฐบาลใหม่ในค่ายทหารตั้งแต่ปลายปี 2551 จนได้ครองอำนาจรัฐในปี 2552

ฤดูร้อนปี 2553 พวกเสื้อแดงก็เคลื่อนไหวโดยเสนอให้ยุบสภา เลือกตั้งใหม่ กลุ่มผู้กุมอำนาจไม่มีทางยอมให้นายกฯ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ยุบสภา เพราะเพิ่งได้อำนาจเพียงปีเดียว ถ้ามีการเลือกตั้งใหม่คงแพ้อีก กว่าจะได้อำนาจรัฐ ต้องใช้การลงทุนไปมากมาย ใช้กำลังคนหลายกลุ่มหลายองค์กร

กลุ่มอำนาจเก่าจึงตัดสินใจพิทักษ์อำนาจรัฐไว้ทุกวิถีทาง

10 เมษา 2553 สงคราม 1 วัน

การชุมนุม เริ่ม...12 – 13 มีนาคม 2553 แกนนำ นปช.ระดมมวลชนเสื้อแดงจัดการชุมนุมย่อยในหลายพื้นที่ ใน กทม.และปริมณฑล แต่จุดใหญ่ที่สำคัญคือ ถนนราชดำเนิน

3 เมษายน ขบวนผู้ชุมนุมส่วนหนึ่งแยกจากราชดำเนินมาปักหลักบริเวณแยกราชประสงค์ ตั้งแต่แยกประตูน้ำ ด้านหน้าศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ ต่อเนื่องไปจนถึงถนนราชดำริ

7 เมษายน นายกฯ อภิสิทธ์ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรงในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

8 เมษายน สถานีไทยคมถูกระงับการแพร่สัญญาณภาพและเสียง

9 เมษายน กลุ่มผู้ชุมนุมเคลื่อนขบวนไปยังสถานีไทยคม ปทุมธานี เพื่อเรียกร้องให้มีการออกอากาศตามเดิม แต่มีการปะทะกับกองกำลังทหารเข้าสลายการชุมนุม

10 เมษายน ผู้ชุมนุมราชดำเนินปะทะกับทหาร

13.30 น. เกิดการปะทะใกล้ทำเนียบรัฐบาลและกองทัพภาคที่ 1 มีการยิงแก๊สน้ำตา และยิงกระสุนยางใส่ผู้ชุมนุม ทำให้กลุ่มคนเสื้อแดงบางคนได้รับบาดเจ็บ ถอยร่น ทหารรุกไล่เดินหน้าเข้าสู่ถนนราชดำเนิน

กลุ่มผู้ชุมนุมต่างถอยร่นไปรวมตัวที่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ และพยายามใช้รถขวางทางเพื่อสกัดทหารตามแยกต่างๆ

17.30 น. มีเฮลิคอปเตอร์บินวนและทิ้งแก๊สน้ำตาลงมาเพื่อสลายการชุมนุม

20.15 น. มีการปะทะกันอย่างต่อเนื่อง ระหว่างผู้ชุมนุมกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ และกลุ่มคนไม่ทราบฝ่ายชายชุดดำ ที่ถนนดินสอ ช่วงวงเวียนอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และถนนตะนาว ช่วงแยกคอกวัว ถึงถนนข้าวสาร

สงครามหนึ่งวันสิ้นสุดลงใช้เวลา 12 ชั่วโมง การปราบเริ่มจากหนักธรรมดาในตอนบ่ายวันที่ 10 เมษายน มีทั้งกระสุนยาง แก๊สน้ำตา และกระบอง ไปจนถึงหนักมากในช่วงค่ำ คือกระสุนจริง รถหุ้มเกราะ และสไนเปอร์ ผลการปะทะก็คือมีซากรถหุ้มเกราะและยานยนต์ทหารถูกเผาทำลายอยู่หลายคัน

มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 26 ราย และมีผู้ได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 1,427 ราย ทั้งทหารและประชาชน

..การกระชับพื้นที่
ราชประสงค์ (13 – 17 พฤษภา)

14 เมษายน 2553 ผู้ชุมนุมทั้งหมดย้ายมาที่ราชประสงค์เพียงจุดเดียว ในช่วงเย็นจะมีผู้เข้าร่วมประชุมเป็นหมื่นคน แม้คนจากต่างจังหวัดจะทยอยกลับไปแล้ว แต่ผู้ชุมนุมจากกรุงเทพฯ และปริมณฑลมาเข้าร่วมหลังเลิกงาน ยิ่งคืนวันศุกร์ วันเสาร์ก็จะมีคนมากเป็นพิเศษ

รัฐบาลตัดสินใจ “กระชับพื้นที่” โดยใช้กำลังทหารจำนวนมากเข้าปฏิบัติการ คาดว่าเป็นการใช้กำลังทหารปฏิบัติการมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา

13 พฤษภาคม รัฐบาลประกาศ พ.ร.ก.การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน 17 จังหวัด รวมทั้งเพิ่มมาตรการเพื่อปิดล้อมกดดันผู้ชุมนุมที่สี่แยกราชประสงค์ โดยใช้กำลังทหารจำนวนมาก

มีการตั้งด่านตรวจตราเส้นทางเข้าออกบนถนนแทบทุกสาย พร้อมประกาศตัดน้ำตัดไฟและตัดสัญญาณโทรศัพท์มือถือ

เวลาประมาณ 1 ทุ่ม เสธ.แดง พล.ต.ขัตติยะ สวัสดิผล ซึ่งถือว่าเป็นผู้นำในสายกำลังของผู้ชุมนุมถูกลอบยิงด้วยสไนเปอร์บริเวณหน้าสวนลุม

14-18 พฤษภาคม จุดการปะทะระหว่างผู้ชุมนุมกับทหารกระจายออกไปตามจุดต่างๆ เช่น ถนนพระราม 4 บริเวณสวนลุมไนท์ บาซาร์ แยกศาลาแดง แยกถนนวิทยุ บ่อนไก่ ฝ่ายผู้ชุมนุมเผายางรถยนต์เป็นม่านควันเพื่อไม่ให้พลซุ่มยิงเห็นได้ถนัด ตอนค่ำมีการยิง M79 เข้าใส่แยกศาลาแดงและถนนสีลม และแยกประตูน้ำ

ถนนสุดยอดอันตรายคือถนนราชปรารภ ตั้งแต่ประตูน้ำไปจนถึงแยกดินแดง โดยเฉพาะบริเวณปากซอยรางน้ำ ซอยหมอเหล็ง และสามเหลี่ยมดินแดง เป็นจุดปะทะหนัก มีจุดซุ่มยิงจากอาคารสูงไม่น้อยกว่าสองจุด มีชาวบ้าน สื่อมวลชน เจ้าหน้าที่กู้ภัยถูกยิงด้วยสไนเปอร์เสียชีวิตมากที่สุด

ปิดล้อมแล้วปราบไพร่

ราชประสงค์ถูกปิดล้อมทุกด้าน ทั้งรถเมล์ เรือด่วน รถไฟฟ้า ถูกตัดหมด มีเส้นทางหนูรอด มุดไปตามตรอกซอยด้วยมอเตอร์ไซค์เท่านั้น แต่ก็ต้องระวังการดักยิง

18 พฤษภาคม ศอฉ. ส.ว.กลุ่มหนึ่งเข้ามาเป็นตัวกลางเจรจา แต่หลังจากนั้นก็มีข่าวว่า ทหารจะเข้าสลายการชุมนุมในเช้ามืดวันรุ่งขี้น เวลาตี 5 ผู้ที่ไม่ต้องการให้ถูกจับต้องมุดหนีออกไป พวกที่เหลืออยู่ก็พร้อมรับทุกสถานการณ์

19 พฤษภาคม ปฏิบัติการสลายการชุมนุมเริ่มขึ้นตั้งแต่เวลาประมาณ 4 นาฬิกา ทางฝ่ายผู้ชุมนุมก็รู้ตัว พอสว่างทหารก็นำรถหุ้มเกราะเข้าเคลียร์พื้นที่ทลายป้อมค่ายที่เป็นยางรถยนต์ทางด้านสวนลุมฯ แล้วเคลื่อนที่ไปเรื่อยๆ มีการยิงทั้งบริเวณสวนลุมฯ และในแนวถนนราชดำริ ช่วงเช้าเวทียังตรึงผู้ชุมนุมให้อยู่ในระเบียบได้

ตอนบ่ายโมงแกนนำ นปช.ตัดสินใจยุติการชุมนุมแล้วยอมมอบตัวที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติซึ่งอยู่แถวนั้น ผู้ชุมนุมบางส่วนเข้าไปอยู่ในวัดปทุมวนาราม บางส่วนเดินไปขึ้นรถที่สนามกีฬา และในที่สุดผู้ชุมนุมคนสุดท้ายก็ต้องเก็บธงแดงและออกจากพื้นที่ไป เพราะทหารได้เข้าควบคุมพื้นที่ทั้งหมดแล้ว

หลังจากแกนนำมอบตัวและสลายมวลชน เหตุการณ์ควรจะจบ แต่มีการเผาโรงหนังสยามและห้างเซ็นทรัลเวิลด์ ซึ่ง 2 จุดนั้นทหารน่าจะควบคุมได้ไม่ยากนัก หลังจากนั้นยังมีการยิงเข้าใส่ประชาชนที่หลบไปอยู่ในวัดปทุมวนารามทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 6 คน

การกระชับพื้นที่บริเวณราชประสงค์และโดยรอบตลอด 7 วัน น่าจะมีผู้เสียชีวิตไม่ต่ำกว่า 55 ราย

รวมตลอดทั้งเหตุการณ์ 10 เมษายน – 19 พฤษภาคม 2553 มีผู้เสียชีวิต 99 คน บาดเจ็บนับพัน แต่ฝ่ายที่คุมอำนาจและผู้อยู่เบื้องหลังในการปราบขณะนั้นไม่มีใครถูกดำเนินคดีเลย

การทวงถามเรื่องนี้จึงกลายเป็นหน้าที่ของประชาชน เมื่อไม่มีการตัดสินว่าใครผิดบ้าง ชาวบ้านจึงสรุปกันเองว่าคนกลุ่มนั้นเป็นใคร

นักสู้…เอย…นักสู้ธุลีดิน พันหลั่งเลือด ร้อยคนสิ้น สู้อย่างไพร่

สละชีวิต เพื่อประชา ธิปไตย 16 ปี ผ่านไป ไร้น้ำตา

หลัง 16 ปี เราพบเห็นอะไร? รู้อะไร? และวิเคราะห์อะไรได้บ้าง? ติดตามตอนต่อไป